Nam NSND gạo cội của nền điện ảnh Việt Nam qua đời
Sự ra đi của nhà quay phim tài ba để lại niềm tiếc thương đối với gia đình, đồng nghiệp và những người yêu mến ông.
Nhà quay phim, Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Đoàn Quốc qua đời lúc 4h ngày 14/11/2026, hưởng thọ 83 tuổi. Theo thông tin từ Hội Điện ảnh TP. HCM, lễ tang ông được tổ chức tại Nhà tang lễ Quốc gia phía Nam, phường Hạnh Thông, TP. HCM từ sáng 16/11. Lễ truy điệu diễn ra lúc 13h ngày 17/11, sau đó linh cữu được đưa đi hỏa táng tại Trung tâm hỏa táng Bình Hưng Hòa.
NSND Đoàn Quốc tên thật là Đỗ Phương Toàn, sinh ngày 14/8/1943 tại Long Điền, tỉnh Bà Rịa (nay thuộc TP. HCM). Ông được biết đến là một trong những nhà quay phim trưởng thành từ chiến trường, từng tham gia ghi lại nhiều tư liệu về cuộc kháng chiến ở miền Nam và góp phần tạo nên những tác phẩm điện ảnh được trao giải thưởng trong nước, quốc tế.
Ông bắt đầu sự nghiệp với nghề báo tại tờ Giải Phóng. Sau hơn 1 năm công tác, ông được phân công theo học lớp trung cấp quay phim tại chiến khu R, Tây Ninh, thuộc Trung ương Cục miền Nam.
Từ năm 1963 đến 1965, ông tham gia quay phim tại chiến trường với nhiều tác phẩm như Đại hội dân tộc Tây Nguyên, Hội nghị Trung ương Cục miền Nam, Đại hội Liên minh dân tộc dân chủ và hòa bình miền Nam Việt Nam. Giai đoạn 1965-1966, khi làm phóng viên chiến trường, ông bị thương nặng và phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật.
Sau khi điều trị, ông trở lại công tác tại Xưởng phim Giải Phóng, đảm nhiệm vị trí Trưởng phòng Dựng phim tài liệu. Tại đây, ông tham gia dựng nhiều phim tài liệu, phóng sự về chiến tranh. Trong số đó, Du kích Củ Chi giành Huy chương Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Mátxcơva năm 1967 và Bông sen Vàng thể loại phim tài liệu tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ nhất năm 1970. Cũng tại kỳ liên hoan này, phim Đội nữ pháo binh Long An giành Bông sen Vàng, cùng 4 tác phẩm khác do ông dựng phim được trao Bông sen Bạc.
Năm 1972, ông cùng một số nghệ sĩ đại diện cho điện ảnh Việt Nam tham dự Liên hoan phim quốc tế Mátxcơva. Sau đó, ông được cử sang Đức học chuyên ngành quay phim. Tháng 1/1977, ông tốt nghiệp và trở về nước. Đến tháng 4 cùng năm, ông được phân công công tác tại Xí nghiệp phim Tổng hợp, sau này là Hãng phim Giải Phóng.
Tại đây, ông đảm nhiệm vai trò quay phim chính ở Xưởng phim truyện, tham gia thực hiện những bộ phim võ hiệp đầu tiên của Việt Nam như Thăng Long đệ nhất kiếm, Lửa cháy thành Đại La.
Năm 1993, ông giành giải Quay phim xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 10 với bộ phim Dấu ấn của quỷ của đạo diễn Việt Linh. Năm 1997, ông chuyển công tác về Hãng phim Nguyễn Đình Chiểu, tham gia bộ phim đầu tiên tại đơn vị này là Người học trò đất Gia Định xưa của đạo diễn Huy Thành. Cùng thời gian, ông giảng dạy môn quay phim tại Trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh TP. HCM.
Bộ phim truyện cuối cùng ông tham gia là video hai tập Viên ngọc Côn Sơn, do đạo diễn Lê Văn Duy thực hiện năm 2002. Ông nghỉ hưu năm 2003 nhưng vẫn tiếp tục tham gia sản xuất phim tài liệu đến năm 2010.
Trong sự nghiệp, nhà quay phim Đoàn Quốc được trao danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 1997 và Nghệ sĩ Nhân dân năm 2019. Ông cũng được trao tặng Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.


