Phát hiện xưởng chế tạo 10.000 công cụ bằng đá, niên đại 6.200 năm

Đời sống • 16/11/2026 10:52

Gần 10.000 hiện vật chủ yếu là công cụ đá nhỏ, lõi đá nhỏ và các mảnh đá cùng dấu tích sử dụng lửa mở ra hướng nghiên cứu mới về sinh hoạt của con người tại đây.

screenshot---2026-11-16t090726.026_1794794930.png
Gần 10.000 hiện vật được tìm thấy tại di chỉ. Ảnh: Sina.

Theo Sina, sáng 5/2026, tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc) công bố danh sách các di chỉ văn hóa cấp tỉnh, trong đó có di chỉ Liên Hoa Bá. Theo các chuyên gia khảo cổ, đây có thể là một địa điểm chế tác công cụ đá chuyên biệt, nằm bên ngoài khu trại hoặc khu dân cư trung tâm của cộng đồng cư dân cổ.

Di chỉ Liên Hoa Bá được phát hiện lần đầu năm 2021, trong khuôn khổ cuộc khảo sát các di chỉ tiền sử tại khu vực Mi Sơn và Lạc Sơn. Qua 2 năm khai quật và nghiên cứu (2021-2022), các nhà khảo cổ xác định đây là di tích thời kỳ đồ đá mới, có niên đại khoảng 6.200 năm. Gần 10.000 hiện vật được tìm thấy, chủ yếu là công cụ đá nhỏ, lõi đá nhỏ và các mảnh đá.

Đáng chú ý, Liên Hoa Bá hiện được xác định là di chỉ thời kỳ đồ đá mới sớm nhất được phát hiện tại đồng bằng Thành Đô. Phát hiện này cung cấp nguồn tư liệu quan trọng để nghiên cứu đời sống và kỹ thuật chế tác công cụ của cư dân cổ trong khu vực.

screenshot---2026-11-16t090734.934_1794794929.png
Mảnh đồ gốm được tìm thấy tại Liên Hoa Bá. Ảnh: Sohu.

Từ năm 2023 đến năm 2024, các nhà khảo cổ tiếp tục tiến hành khai quật tại đây nhằm làm rõ quy mô, chức năng và quá trình hình thành di chỉ. Tuy nhiên, khác với những phát hiện mang lại kết quả rõ ràng tại một số địa điểm khác, quá trình nghiên cứu Liên Hoa Bá gặp nhiều khó khăn. Số lượng di vật thu được trong các đợt khai quật sau không nhiều, trong khi những câu hỏi quan trọng về địa điểm này vẫn chưa có lời giải.

Một trong những trở ngại lớn là địa tầng tại khu vực khai quật bị xáo trộn do tác động bào mòn kéo dài của dòng sông. Các lớp đất ở những vị trí khác nhau bị dịch chuyển, chồng lấn và đan xen, khiến việc xác định trình tự địa tầng trở nên phức tạp. Nhóm khảo cổ phải căn cứ vào màu sắc và đặc điểm của đất để từng bước phục dựng cấu trúc ban đầu. Qua đó, họ xác định các mảnh gốm tìm thấy có niên đại muộn hơn so với những hiện vật công cụ đá nhỏ.

Để xác định phạm vi phân bố của hiện vật, nhóm nghiên cứu tiến hành thăm dò chuyên sâu bằng phương pháp khoan lấy mẫu. Mỗi lỗ khoan sâu khoảng 4m. Từ kết quả phân tích hàng trăm mẫu đất, các nhà khảo cổ bước đầu nhận định công cụ đá nhỏ có thể phân bố trong phạm vi bán kính khoảng 40m tính từ khu vực khai quật.

screenshot---2026-11-16t090805.511_1794794929.png
Quá trình khai quật gặp nhiều khó khăn do địa hình và thời tiết. Ảnh: Sohu.

Việc phân loại và nghiên cứu hiện vật cũng góp phần làm sáng tỏ chức năng của di chỉ. Các hiện vật thu được gồm công cụ đá nhỏ, lưỡi dao nhỏ, lõi đá, mảnh vỡ và phế liệu chế tác. Thành phần này cho thấy Liên Hoa Bá có thể từng là nơi sản xuất công cụ đá, thay vì chỉ là địa điểm cư trú hoặc sinh hoạt thông thường.

Công nghệ chế tác công cụ đá nhỏ là kỹ thuật đòi hỏi trình độ và kỹ năng cao. Kỹ thuật này xuất hiện từ cuối thời kỳ đồ đá cũ và tiếp tục được sử dụng trong thời kỳ đồ đá mới, thậm chí tồn tại ở một số khu vực cho đến khi công cụ kim loại ra đời.

Theo phương pháp chế tác này, người thợ chuẩn bị lõi đá, sau đó tách ra những lưỡi đá nhỏ có hình dạng phù hợp. Các lưỡi đá được gắn vào vật liệu như gỗ hoặc xương để tạo thành công cụ phức hợp, có thể đảm nhiệm nhiều chức năng khác nhau. Vì vậy, sự xuất hiện với số lượng lớn của các loại hiện vật đá nhỏ và phế liệu chế tác tại Liên Hoa Bá là căn cứ quan trọng để các nhà khảo cổ đưa ra giả thuyết về chức năng của địa điểm.

Tuy nhiên, những đợt khai quật tiếp theo chưa mang lại nhiều bằng chứng bổ sung. Tại khu vực liền kề nơi phát hiện tập trung công cụ đá nhỏ, các nhà khảo cổ chỉ tìm thấy một công cụ đá nhỏ và một lõi đá. Bù lại, dấu tích sử dụng lửa được phát hiện đã mở ra hướng nghiên cứu mới về hoạt động của con người tại đây.

screenshot---2026-11-16t090652.023_1794794931.png
Các công cụ đá nhỏ được khai quật tại địa điểm Liên Hoa Bá. Ảnh: Sina.

Các mảnh gốm cũng đặt ra thêm những vấn đề cần giải đáp. Kết quả quan sát cho thấy chúng có mức độ mài tròn khác nhau và được tìm thấy trong các lớp trầm tích hình thành dưới tác động của nước, chứ không nằm trong lớp trầm tích nguyên sinh. Điều này khiến việc xác định mối liên hệ giữa đồ gốm, công cụ đá và hoạt động của cư dân cổ trở nên khó khăn hơn.

Với nhóm khảo cổ, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở điều kiện thời tiết hay khối lượng đất đá phải sàng lọc, mà còn ở việc chưa thể tìm được lời giải cho những vấn đề đặt ra, dù đã áp dụng nhiều phương pháp nghiên cứu. Sau các đợt khai quật, công tác xử lý và phân tích hiện vật tại phòng nghiên cứu vẫn tiếp tục.

Việc khai quật tại Liên Hoa Bá hiện tạm dừng, nhưng quá trình tìm hiểu di chỉ chưa kết thúc. Các nhà khoa học kỳ vọng những kết quả từ khảo cổ học môi trường và phân tích hiện vật đá sẽ cung cấp thêm manh mối. Đồng thời, các cuộc khảo sát trong tương lai tại đồng bằng Thành Đô có thể phát hiện thêm những địa điểm chế tác công cụ đá nhỏ, qua đó giúp làm rõ hơn mạng lưới hoạt động và đời sống của cư dân tiền sử trong khu vực.

screenshot---2026-11-16t091421.973_1794795361.png
Các công cụ được khai quật tại Liên Hoa Bá. Ảnh: Sohu.

Những kết quả bước đầu tại Liên Hoa Bá cho thấy khảo cổ học không chỉ là hành trình tìm kiếm hiện vật, mà còn là quá trình kiên trì giải mã những dấu tích còn sót lại. Đôi khi, những khoảng trống trong tư liệu cũng là cơ sở để các nhà khoa học tiếp tục đặt câu hỏi và mở rộng nghiên cứu.

Mai Hương
Tin đáng đọc