Bộ Y tế đề xuất miễn giấy phép cho bếp ăn nội bộ nhưng siết chặt hậu kiểm

Sống khỏe • 16/11/2026 10:21

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi định hướng miễn giấy chứng nhận cho các bếp ăn nội bộ không nhằm mục đích kinh doanh. Việc giảm bớt thủ tục không đồng nghĩa hạ thấp tiêu chuẩn mà sẽ chuyển trọng tâm sang khâu hậu kiểm nhằm bảo vệ sức khỏe người dùng.

Gỡ bỏ rào cản thủ tục hành chính cho các mô hình phục vụ nội bộ

Theo ông Bùi Đức Lập, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, nguyên tắc cốt lõi của dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) là đảm bảo sự công bằng trong việc bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng ở mọi loại hình cung cấp bữa ăn. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cũng nhận thấy cần có một góc nhìn linh hoạt và thực tế hơn đối với từng mô hình cụ thể, dựa trên tính chất hoạt động, quy mô và mức độ nguy cơ.

1_1794797384.png
Bộ Y tế đề xuất miễn giấy phép cho bếp ăn nội bộ nhưng siết chặt hậu kiểm.

Thực tế cho thấy, những bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh thực phẩm, chỉ đơn thuần phục vụ nhu cầu ăn uống hàng ngày của cán bộ, nhân viên trong các cơ quan, đơn vị, hay các nhà hàng phục vụ nội bộ trong khuôn viên khách sạn không mang tính chất của một cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống thương mại. Nếu áp dụng chung một quy trình xin cấp giấy chứng nhận như các nhà hàng, quán ăn bên ngoài, điều này sẽ vô tình tạo ra gánh nặng lớn về chi phí, thời gian và thủ tục hành chính.

Nhằm giải quyết bất cập này, Khoản 7, 8, 9 Phụ lục II của dự thảo Luật đã quy định rõ các trường hợp được miễn cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, bao gồm: nhà hàng trong khách sạn, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố và đặc biệt là các bếp ăn tập thể không đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm. Chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các cơ quan, tổ chức khi tự vận hành bữa ăn nội bộ nhằm chăm lo đời sống cho người lao động.

Miễn thủ tục cấp giấy không đồng nghĩa với việc hạ thấp tiêu chuẩn an toàn

Dù được hướng tới việc miễn giảm thủ tục tiền kiểm, đại diện Cục An toàn thực phẩm nhấn mạnh rằng điều này hoàn toàn không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý hay hạ thấp các tiêu chuẩn an toàn. Một sai sót nhỏ trong khâu lựa chọn nguyên liệu hay bảo quản tại các bếp ăn tập thể ở trường học, bệnh viện, khu công nghiệp có thể dẫn đến nguy cơ ngộ độc cho hàng trăm, hàng nghìn người.

Do đó, các loại hình cung cấp suất ăn này vẫn bắt buộc phải đáp ứng trọn vẹn những yêu cầu cơ bản về an toàn thực phẩm. Cụ thể, các điều kiện tiên quyết bao gồm: nguồn gốc nguyên liệu thực phẩm rõ ràng, nguồn nước sử dụng đạt chuẩn, khu vực chế biến phải đảm bảo vệ sinh, sử dụng dụng cụ phù hợp, có biện pháp phòng tránh nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín, đồng thời người trực tiếp chế biến phải được đảm bảo về sức khỏe và thực hành vệ sinh đúng quy định.

Thay vì dồn nguồn lực vào khâu cấp phép ban đầu, phương thức quản lý mới sẽ chuyển trọng tâm sang công tác hậu kiểm, hướng dẫn chuyên môn và giám sát liên tục trong suốt quá trình hoạt động. Cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra chủ động, minh bạch dựa trên đánh giá nguy cơ. Bất kỳ cơ sở nào có dấu hiệu vi phạm, lịch sử không tuân thủ hoặc nhận được phản ánh từ người sử dụng đều sẽ bị thanh tra đột xuất và xử lý nghiêm minh. Đây được xem là điểm chuyển biến quan trọng trong tư duy quản lý nhà nước: giảm gánh nặng thủ tục nhưng không giảm yêu cầu bảo vệ sức khỏe người dùng.

Đề cao trách nhiệm giám sát của cơ quan quản lý cấp cơ sở và đơn vị chủ quản

Để ngăn chặn nguy cơ hình thành các "khoảng trống" trong quản lý, dự thảo luật đã phân cấp rõ ràng trách nhiệm cho các cơ quan chức năng địa phương. Theo đó, UBND cấp xã sẽ trực tiếp chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm đối với các bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh, bếp ăn trường học và các cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ trên địa bàn.

Bên cạnh vai trò của cơ quan quản lý, dự thảo cũng quy định rất chặt chẽ trách nhiệm tự kiểm soát của các tổ chức, cá nhân đứng ra tổ chức bếp ăn. Đối với các trường học, bệnh viện hay doanh nghiệp lựa chọn hình thức thuê nhà thầu cung cấp suất ăn bên ngoài, họ tuyệt đối không được phó mặc trách nhiệm cho phía đối tác. Đơn vị chủ quản phải trực tiếp tham gia vào việc lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra chất lượng nguyên liệu đầu vào, giám sát quy trình chế biến và thực hiện lưu mẫu thức ăn theo đúng quy chuẩn. Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nguy cơ nào, đơn vị phải lập tức thông báo cho cơ quan chức năng để kịp thời xử lý.

Đồng thời, dự thảo luật cũng mở ra cơ chế huy động tối đa nguồn lực xã hội tham gia vào mạng lưới giám sát. Tùy thuộc vào từng loại hình bếp ăn, sự tham gia đồng hành của Ban đại diện cha mẹ học sinh, tổ chức Công đoàn và các đoàn thể sẽ tạo ra một màng lọc giám sát nhiều lớp, góp phần bảo vệ vững chắc sự an toàn cho từng bữa ăn của học sinh, công nhân và người lao động.

Mạnh Quỳnh