Thị trường buôn bán vũ khí toàn cầu tập trung chủ yếu vào một nhóm nhỏ quốc gia, trong đó Mỹ bỏ xa mọi đối thủ còn lại. Trong giai đoạn 2021 - 2025, Washington chiếm khoảng 42% tổng kim ngạch xuất khẩu vũ khí toàn cầu, cao gấp hơn 4 lần so với quốc gia đứng thứ 2.

Đồ thị thông tin dưới đây do Aneesh Anand thực hiện, dựa trên dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu chuyển giao vũ khí (SIPRI), cho thấy tỷ trọng xuất khẩu vũ khí của các quốc gia trên thế giới trong giai đoạn 2021 - 2025.

Theo đó, Mỹ dẫn đầu với khoảng 42% tổng lượng vũ khí xuất khẩu toàn cầu. Nhóm theo sau ở khoảng cách khá xa gồm Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức. Trong khi đó, một số nhà cung cấp mới nổi như Hàn Quốc đang nhanh chóng mở rộng dấu ấn trên thị trường quốc tế.

Vì sao Mỹ thống trị xuất khẩu vũ khí toàn cầu?

Mỹ từ lâu đã là nhà xuất khẩu vũ khí lớn nhất thế giới, song mức độ áp đảo của nước này tiếp tục gia tăng trong những năm gần đây.

Một trong những yếu tố quan trọng là ưu thế công nghệ trong các hệ thống quân sự tiên tiến, từ tiêm kích, hệ thống phòng thủ tên lửa cho tới công nghệ giám sát. Bên cạnh đó, năng lực sản xuất quốc phòng quy mô lớn - được hậu thuẫn bởi ngân sách quân sự nội địa khổng lồ - giúp Mỹ duy trì nguồn cung ổn định cho thị trường toàn cầu.

Mạng lưới liên minh rộng khắp cũng đóng vai trò then chốt, bao gồm các đối tác trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cùng nhiều thỏa thuận an ninh trải dài từ châu Á đến Trung Đông.

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, nhiều quốc gia tìm đến Mỹ để mua các hệ thống vũ khí hiện đại. Nhu cầu từ châu Âu đặc biệt tăng mạnh sau cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine, góp phần khiến tổng lượng chuyển giao vũ khí toàn cầu tăng gần 10%.

Những hợp đồng xuất khẩu này đã củng cố vị thế của Mỹ như nhà cung cấp vũ khí chủ chốt cho các quốc gia đồng minh.

Đức vượt Trung Quốc, Hàn Quốc trỗi dậy nhanh chóng 

Một thay đổi đáng chú ý trong bảng xếp hạng là việc Đức vượt qua Trung Quốc để trở thành nước xuất khẩu vũ khí lớn thứ 4 thế giới. Đức hiện chiếm khoảng 6% thị phần toàn cầu, nhỉnh hơn đôi chút so với Trung Quốc.

Sự dịch chuyển này phản ánh việc ngành công nghiệp quốc phòng của Đức mở rộng sản xuất, trong khi nhu cầu đối với thiết bị quân sự do châu Âu chế tạo ngày càng gia tăng.

Các nhà sản xuất vũ khí châu Âu được hưởng lợi từ những lo ngại an ninh gia tăng trên lục địa, khiến nhiều quốc gia trong và xung quanh NATO đẩy nhanh kế hoạch mua sắm quốc phòng.

Trong khi đó, Trung Quốc vẫn là một nhà xuất khẩu đáng kể, song thị trường của nước này chủ yếu tập trung trong khu vực, đặc biệt tại các quốc gia ở châu Á, châu Phi và Trung Đông.

Một trong những cái tên tăng trưởng nhanh nhất trên thị trường vũ khí toàn cầu là Hàn Quốc. Với khoảng 3% thị phần xuất khẩu vũ khí thế giới, quốc gia Đông Á này đang mở rộng hiện diện nhờ chiến lược giá cạnh tranh, tiến độ sản xuất nhanh và các hệ thống vũ khí hiện đại. Các doanh nghiệp quốc phòng Hàn Quốc đã ký nhiều hợp đồng lớn cung cấp xe tăng, pháo tự hành và máy bay chiến đấu, đặc biệt tại Đông Âu và Đông Nam Á.