Với Ed delos Santos, nhân viên bảo vệ 45 tuổi sống tại thành phố Taguig thuộc vùng đô thị Metro Manila (Philippines), việc nuôi sống gia đình bốn người vốn đã là một cuộc vật lộn suốt nhiều năm qua. Vợ anh ở nhà chăm sóc gia đình, hai con đang đi học, còn thu nhập của anh chỉ hơn 30.000 peso (khoảng gần 13 triệu đồng) mỗi tháng.

Trong vài tháng gần đây, khi cuộc chiến tại Iran đẩy giá nhiên liệu và nhiều mặt hàng thiết yếu tăng vọt, gia đình anh buộc phải cắt giảm chi tiêu nhiều hơn nữa. "Trước đây tôi mua một kg thịt, giờ chỉ dám mua nửa kg. Với mức thu nhập như tôi, xoay xở đủ sống thực sự rất khó", delos Santos chia sẻ với Nikkei Asia. 

Cũng như nhiều khu vực khác trên thế giới, Đông Nam Á đang chịu những hệ lụy từ cuộc xung đột mới đây ở Trung Đông. Bắt đầu từ cuối tháng 2, các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cùng động thái đáp trả của Tehran thông qua việc trên thực tế phong tỏa eo biển Hormuz đã làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ, khí đốt và một số hóa chất công nghiệp, kéo theo lạm phát gia tăng và tạo ra những tác động lan tỏa đối với các nền kinh tế toàn cầu.

Một số quốc gia như Indonesia và Philippines chịu ảnh hưởng nặng nề hơn do đồng nội tệ mất giá, khiến chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu càng trở nên đắt đỏ. Giá dầu đã giảm về khoảng 70 USD/thùng sau thỏa thuận hòa bình sơ bộ giữa Mỹ và Iran đạt được vào tuần trước, từ mức trên 100 USD/thùng trong giai đoạn đỉnh điểm của chiến sự. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng áp lực lạm phát và sự suy giảm sức mua của người dân sẽ còn kéo dài trong một thời gian.

Nurafnia, cư dân tại Solok, một thị trấn nhỏ thuộc tỉnh Tây Sumatra (Indonesia), cho biết giá các thực phẩm giàu đạm như trứng, thịt gà và thịt bò đã tăng ngay từ đầu năm. Theo cô, sau khi Tập đoàn năng lượng quốc doanh Pertamina điều chỉnh tăng giá xăng vào ngày 10/6, các mặt hàng này còn trở nên đắt đỏ hơn.

Trước đây, Nurafnia thỉnh thoảng lái xe khoảng ba giờ đến thành phố Padang - thủ phủ của tỉnh - để đi mua sắm hoặc xem phim. "Giờ đây, tiền xăng, điện và thực phẩm hằng tháng đã ngốn sạch tiền lương của tôi. Tôi không còn đủ tiền để lên thành phố thư giãn nữa", cô nói. 

Các nhà bán lẻ cũng ghi nhận xu hướng chung là người tiêu dùng ngày càng cắt giảm chi tiêu, đồng thời chuyển sang lựa chọn các sản phẩm có giá rẻ hơn.

Steven Cua, Chủ tịch Hiệp hội Các siêu thị hợp nhất Philippines, cho biết nhiều hộ gia đình đã chuyển mạnh sang mua các mặt hàng thiết yếu, từ bỏ các thương hiệu thực phẩm tầm trung, bánh ngọt bán lẻ và đồ uống từ sữa để lựa chọn những sản phẩm có giá thấp hơn.

Theo ông, người tiêu dùng cũng ngày càng phụ thuộc vào các sản phẩm đóng gói dạng gói nhỏ dùng một lần đối với thực phẩm và các mặt hàng chăm sóc cá nhân nhằm giảm chi phí mỗi lần mua.

Ông Budiharjo Iduansjah, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ và doanh nghiệp thuê mặt bằng trung tâm thương mại Indonesia, nhận định nhóm người có thu nhập trung bình thấp chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

"Họ chuyển sang sử dụng những sản phẩm rẻ hơn, chất lượng thấp hơn hoặc mua với số lượng và dung lượng nhỏ hơn", ông nói.

Cùng quan điểm, ông Adhi Lukman, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất Thực phẩm và Đồ uống Indonesia, cho biết các hộ gia đình thu nhập thấp hiện chỉ ưu tiên mua nhu yếu phẩm và chỉ mua các mặt hàng khác vào những dịp đặc biệt.

Theo ông, các doanh nghiệp sản xuất đang tìm cách thích ứng bằng cách cắt giảm chi phí sản xuất, chẳng hạn sử dụng vật liệu bao bì giá rẻ hơn hoặc điều chỉnh quy cách, kích cỡ sản phẩm để phù hợp với sức mua đang suy yếu của người tiêu dùng.

Tại Philippines, lạm phát toàn phần trong tháng 5 tăng 6,8% so với cùng kỳ năm trước, giảm nhẹ so với mức 7,2% của tháng 4 nhưng vẫn cao hơn rất nhiều so với mức 1,3% cùng kỳ năm ngoái.

Ở Indonesia, nơi giá nhiên liệu được trợ cấp mạnh, lạm phát tăng lên 3,1% trong tháng 5 từ mức 2,4% của tháng trước.

Ngay cả Singapore - nền kinh tế có thu nhập cao với mức tăng trưởng GDP 6% trong quý I/2026, vượt kỳ vọng - cũng đang chuẩn bị đối mặt với nguy cơ sức mua suy giảm. Ngân hàng Trung ương Singapore đã thắt chặt chính sách tiền tệ lần đầu tiên kể từ năm 2022 vào tháng 4.

Mặc dù đồng đô la Singapore được dự báo vẫn duy trì sức mạnh so với nhiều đồng tiền châu Á khác, nhưng đã xuất hiện dấu hiệu cho thấy người dân quốc đảo này phải vay nợ nhiều hơn để trang trải chi tiêu.

Theo Cơ quan Thống kê Singapore, tốc độ tăng tài sản của các hộ gia đình đã chậm lại trong khi tốc độ tăng các khoản nợ tăng lên trong quý I/2026 so với cùng kỳ năm trước. Báo cáo nhấn mạnh rằng "tăng trưởng nợ đã vượt tăng trưởng tài sản trong hai quý liên tiếp."

Tại Thái Lan, sau 12 tháng liên tiếp ghi nhận giảm phát tính đến hết tháng 3, lạm phát tăng lên 2,9% trong tháng 4 trước khi giảm nhẹ xuống còn 2,8% vào tháng 5. Chính sách thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học từ dầu cọ nhằm ứng phó với giá nhiên liệu hóa thạch tăng cao đã góp phần khiến giá dầu ăn và thực phẩm leo thang.

Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Masato Kanda, gần đây cảnh báo các nền kinh tế châu Á đang đối mặt với nguy cơ rơi vào tình trạng đình lạm. Trong dự báo công bố hồi tháng 4, ADB ước tính kinh tế các nước Đông Nam Á đang phát triển sẽ tăng trưởng 4,7% trong năm 2026, thấp hơn mức 4,8% của năm trước, theo kịch bản "ổn định sớm", tức cuộc xung đột ở Trung Đông chỉ kéo dài từ một đến hai tháng.

Bà Rahma Gafmi, Giáo sư Kinh tế tại Đại học Airlangga (Indonesia), nhận định sức mua của các hộ gia đình sẽ chỉ phục hồi dần dần do giá cả vẫn neo ở mức cao. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp sản xuất vẫn phải tiếp tục tiêu thụ lượng nguyên liệu nhập khẩu có giá cao trong những quý tới trước khi chi phí đầu vào có thể giảm xuống.

Tại Thái Lan, nơi ngành du lịch từ lâu là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, chính phủ đã hạ mục tiêu đón khách quốc tế trong năm 2026 từ 36 triệu lượt xuống còn 30-34 triệu lượt do chiến sự Iran khiến giá vé máy bay tăng cao.

Ông Robert Dan Roces, chuyên gia kinh tế của Tập đoàn SM (Philippines), cho rằng mặc dù "sức mua đã chịu tác động đáng kể, điểm tích cực là lượng kiều hối vẫn duy trì ổn định và thu nhập của người dân chưa thực sự sụp đổ". 

Theo ông, yếu tố đang kìm hãm chi tiêu của người tiêu dùng chủ yếu là tâm lý bất định hơn là thiếu tiền mặt. "Khi niềm tin của người tiêu dùng được cải thiện và giá dầu ổn định trở lại, một phần nhu cầu mua sắm bị trì hoãn có thể sẽ nhanh chóng quay trở lại", ông nhận định.