Động thái bất ngờ từ thị trường Philippines đẩy giá gạo xuất khẩu của Việt Nam tăng vọt lên 540 USD/tấn
Philippines vừa chính thức cấp phép nhập khẩu 300.000 tấn gạo thơm 25% tấm từ Việt Nam, đẩy giá mặt hàng này tăng vọt lên mức 540 USD/tấn.
Thị trường xuất khẩu gạo Việt Nam vừa trải qua một giai đoạn biến động sau sự cố liên quan đến lô hàng 12.480 tấn trên tàu MV Tay Son 2. Lô hàng này từng bị Philippines hủy giấy phép nhập khẩu do những tranh chấp liên quan đến chất lượng và thời hạn giao hàng, bất chấp việc tỷ lệ tấm thực tế chỉ ở mức 5%, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn 25% tấm ghi trong hợp đồng. Tuy nhiên, nút thắt vừa được gỡ bỏ khi quốc gia này chính thức cấp giấy phép Kiểm dịch động thực vật SPS cho các doanh nghiệp nội địa nhập khẩu 300.000 tấn gạo thơm 25% tấm từ Việt Nam ngay trong tháng 11/2026.
Cú hích đẩy giá gạo vượt mốc 540 USD/tấn
Động thái mở cửa trở lại từ một trong những thị trường tiêu thụ truyền thống lớn nhất đã lập tức tạo ra làn sóng tăng giá trên thị trường nội địa. Theo ghi nhận từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), nhu cầu thu mua gạo thơm 25% tấm tăng mạnh. Giá giao dịch của mặt hàng này nhanh chóng vượt mốc 500 USD/tấn. Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều doanh nghiệp báo giá xuất khẩu đạt mức 540 USD/tấn, ghi nhận mức tăng từ 50 đến 60 USD/tấn chỉ so với thời điểm cuối tháng 10.
Đà tăng giá không chỉ bắt nguồn từ lực cầu của thị trường Philippines. Giai đoạn cuối năm luôn là thời điểm các quốc gia đẩy mạnh nhập khẩu lương thực để đảm bảo an ninh dự trữ. Trong khi đó, nguồn cung lúa gạo tại Việt Nam trong hai tháng cuối năm không còn dồi dào như các quý trước. Áp lực giá cả càng được củng cố khi các dự báo khí tượng cảnh báo hiện tượng El Niño có khả năng gây ảnh hưởng tiêu cực lên sản lượng nông nghiệp toàn cầu trong năm 2027, buộc các nước phải đẩy nhanh tiến độ thu mua.
Bài học đắt giá về tính tuân thủ pháp lý
Việc Philippines mở lại hạn ngạch nhập khẩu là một cơ hội lớn, nhưng sự cố của tàu MV Tay Son 2 vẫn là một bài học đắt giá về tính tuân thủ trong thương mại quốc tế. Sự việc cho thấy chất lượng sản phẩm tốt hơn tiêu chuẩn chưa hẳn đã là lợi thế nếu nó không khớp chính xác với những gì được ghi trong hợp đồng và giấy phép SPS.
Trong giao thương nông sản quốc tế, mọi sự sai lệch về chủng loại, tỷ lệ thành phần hay chậm trễ về thời hạn giao hàng đều có thể trở thành cái cớ để phát sinh tranh chấp. Hậu quả nhẹ nhất là đình trệ quá trình thông quan, gây thiệt hại nặng nề về chi phí lưu kho bãi. Trong những trường hợp nghiêm trọng, hàng hóa có thể đối mặt với nguy cơ bị buộc tái xuất hoặc thậm chí bị cơ quan chức năng nước sở tại tịch thu.
Cơ hội tăng trưởng đang mở ra trong những tháng cuối năm, nhưng đi kèm với đó là yêu cầu khắt khe về năng lực quản trị rủi ro. Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo cần chủ động kiểm soát chặt chẽ toàn bộ chuỗi cung ứng, từ chất lượng hạt gạo, tính hợp lệ của chứng từ, giấy phép kiểm dịch cho đến lịch trình vận tải, nhằm đảm bảo hàng hóa được thông quan suôn sẻ tại cảng đến.
