Hiện, Malaysia đang triển khai dự án đường sắt Bờ Đông (East Coast Rail Link - ECRL) dài 665 km với tổng vốn đầu tư khoảng 75 tỷ ringgit, tương đương hơn 474.000 tỷ đồng. Tuyến đường sắt do tập đoàn Trung Quốc đảm nhận vai trò tổng thầu, được kỳ vọng kết nối hai bờ Đông - Tây bán đảo Malaysia, đồng thời hình thành hành lang vận tải hàng hóa chiến lược.

ECRL là một trong những dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn nhất Malaysia. Tuyến đường sắt này đi qua nhiều bang, kết nối các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp và cảng biển quan trọng. Theo thiết kế, toàn tuyến có 41 đường hầm và 20 nhà ga, đồng thời phục vụ nhu cầu vận tải hành khách, hàng hóa.

Tập đoàn China Communications Construction Company (CCCC) của Trung Quốc đảm nhận vai trò tổng thầu xây dựng dự án. Nguồn vốn triển khai có sự tham gia tài trợ của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc. Đây cũng là một trong những dự án hợp tác hạ tầng tiêu biểu giữa Malaysia và Trung Quốc trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường.

Kết nối hai bờ Đông - Tây, rút ngắn một nửa thời gian di chuyển

ECRL được triển khai nhằm cải thiện khả năng kết nối giữa các khu vực ở bờ Đông bán đảo Malaysia với trung tâm kinh tế Thung lũng Klang và cảng Klang ở bờ Tây. Trước đây, việc di chuyển giữa nhiều địa phương chủ yếu phụ thuộc vào đường bộ khiến thời gian đi lại kéo dài.

Khi đi vào khai thác, tuyến đường sắt được kỳ vọng giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa các trung tâm kinh tế. Cụ thể, hành trình từ Gombak đến Kota Bharu dự kiến giảm từ khoảng 7-8 giờ đi ô tô xuống còn khoảng 4 giờ bằng tàu hỏa.

Trong khi đó, thời gian di chuyển giữa Gombak và Kuantan được dự kiến chỉ còn khoảng 1 giờ 35 phút. Đây đều là những địa bàn có vai trò quan trọng trong mạng lưới kinh tế, công nghiệp và giao thương của Malaysia.

Toàn tuyến được thiết kế với 20 nhà ga, phục vụ cả vận tải hành khách và hàng hóa. Đáng chú ý, hệ thống 41 đường hầm là một trong những hạng mục có yêu cầu kỹ thuật phức tạp, phản ánh quy mô xây dựng lớn của dự án khi đi qua nhiều dạng địa hình trên bán đảo Malaysia.

Không chỉ chở khách, hướng tới hành lang logistics xuyên bán đảo

Khác với những tuyến đường sắt chủ yếu phục vụ hành khách, ECRL được định hướng phát triển đồng thời hai chức năng vận tải, trong đó vận chuyển hàng hóa được xem là động lực quan trọng để khai thác hiệu quả kinh tế của dự án.

Theo thiết kế, mỗi đoàn tàu hàng có khả năng vận chuyển khoảng 90 TEU, tương đương sức chứa 90 container loại 20 feet. Tuyến đường sắt sẽ kết nối các trung tâm sản xuất, khu công nghiệp với những cửa ngõ hàng hải quan trọng của Malaysia.

Đáng chú ý, ECRL kết nối cảng Kuantan ở bờ Đông với cảng Klang ở bờ Tây. Đây là hai đầu mối quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu của quốc gia Đông Nam Á này. Khi tuyến đường sắt đi vào khai thác, doanh nghiệp sẽ có thêm lựa chọn vận chuyển hàng hóa xuyên bán đảo, giảm sự phụ thuộc vào hệ thống đường bộ.

Việc kết nối hai cảng biển bằng đường sắt cũng mở ra khả năng hình thành hành lang vận tải hàng hóa xuyên bán đảo (landbridge). Mô hình này cho phép luân chuyển container giữa các khu vực sản xuất và cửa ngõ xuất nhập khẩu, qua đó tăng tính linh hoạt trong tổ chức logistics.

Các ngành sản xuất công nghiệp, hóa dầu, khai khoáng, nông sản và vận tải container được kỳ vọng hưởng lợi từ mạng lưới kết nối mới. Bên cạnh đó, việc chuyển một phần hàng hóa từ đường bộ sang đường sắt có thể góp phần giảm áp lực lên hệ thống cao tốc, tiết kiệm chi phí vận tải và hạn chế phát thải.

Về tiến độ, ECRL được chia thành hai giai đoạn triển khai. Giai đoạn đầu, nối Kota Bharu với Gombak, dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2026 và bắt đầu khai thác thương mại từ tháng 1/2027.

Giai đoạn tiếp theo, kéo dài từ Gombak đến Port Klang, dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2027. Nếu tiến độ được bảo đảm, toàn bộ tuyến đường sắt dài 665 km sẽ chính thức đi vào vận hành từ tháng 1/2028.