Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất bổ sung, cụ thể hóa 9 trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), thay vì quy định theo 4 nhóm như Luật Đất đai 2024. Dự thảo hiện được lấy ý kiến đến hết ngày 10/8/2026.

Theo cơ quan soạn thảo, việc phân loại chi tiết các trường hợp không được bồi thường nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn trong quá trình thu hồi đất, đồng thời bảo đảm việc áp dụng thống nhất trên thực tế.

Theo dự thảo, nhóm đầu tiên không được bồi thường là đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất. Tuy nhiên, đất nông nghiệp được giao cho hộ gia đình, cá nhân vẫn thuộc trường hợp được bồi thường theo quy định.

Đối với đất được Nhà nước giao cho tổ chức có nghĩa vụ nộp tiền sử dụng đất nhưng được miễn khoản tiền này, dự thảo cũng đề xuất không bồi thường khi Nhà nước thu hồi.

Tương tự, đất được Nhà nước cho thuê theo hình thức trả tiền thuê hằng năm hoặc trả tiền một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất cũng không thuộc diện được bồi thường. Riêng hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở vẫn được xem xét bồi thường theo quy định.

Ngoài ra, dự thảo đề xuất không bồi thường đối với đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích do UBND cấp xã cho thuê; đất nhận khoán để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản hoặc làm muối; cũng như phần diện tích đất nông nghiệp được Nhà nước giao vượt hạn mức theo quy định.

Các trường hợp đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý tiếp tục được giữ nguyên nguyên tắc không bồi thường khi bị thu hồi. Bên cạnh đó, dự thảo vẫn kế thừa quy định hiện hành đối với đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai; do chấm dứt việc sử dụng đất theo quy định của pháp luật; hoặc khi người sử dụng đất không còn nhu cầu sử dụng và tự nguyện trả lại đất.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung một quy định mang tính mở, giao Chính phủ quy định thêm các trường hợp khác không được bồi thường về đất nếu phát sinh trong quá trình thực thi.

Khác gì so với Luật Đất đai 2024?

Theo Luật Đất đai 2024 đang có hiệu lực, các trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi hiện được quy định theo 4 nhóm. Cụ thể gồm trường hợp không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại; đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý; đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai, do chấm dứt việc sử dụng đất theo quy định hoặc do người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất.

Luật hiện hành cũng quy định người sử dụng đất không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất sẽ không được bồi thường về đất khi bị thu hồi. Tuy nhiên, hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp đã sử dụng đất trước ngày 1/7/2004 nhưng chưa đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận vẫn được xem xét bồi thường theo quy định của Chính phủ.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) hiện mới đang trong giai đoạn lấy ý kiến và chưa có hiệu lực. Sau khi tiếp thu, chỉnh lý, cơ quan soạn thảo sẽ hoàn thiện dự thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét theo quy định.