Dầu Nga ồ ạt chảy về Đông Nam Á
Đông Nam Á đang nổi lên là khu vực nhập khẩu dầu Nga lớn nhất khi các nhà máy lọc dầu phải gấp rút tìm nguồn thay thế cho nguồn cung Trung Đông.
Dòng dầu nhiên liệu từ Nga đang tăng tốc chảy vào châu Á, trong đó Đông Nam Á trở thành điểm đến lớn nhất trong tháng 3, khi căng thẳng tại Trung Đông khiến tuyến vận tải qua eo biển Hormuz - một trong những “huyết mạch” của thị trường năng lượng toàn cầu - rơi vào tình trạng tắc nghẽn.
Các chuyên gia dự báo châu Á có thể ghi nhận lượng nhập khẩu dầu nhiên liệu từ Nga cao kỷ lục trong tháng này, khi những gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông buộc các thị trường phải nhanh chóng tìm kiếm nguồn thay thế.
Theo dữ liệu vận chuyển hàng hải, dòng chảy này đã tăng mạnh sau khi Mỹ tạm thời nới lỏng một phần lệnh trừng phạt, cho phép lượng dầu Nga đang mắc kẹt trên biển được tiêu thụ trong vòng 30 ngày.
Số liệu từ các đơn vị theo dõi tàu biển như Kpler và LSEG cho thấy tổng lượng dầu nhiên liệu Nga vào châu Á trong tháng 3 có thể vượt mốc 3 triệu tấn, tương đương khoảng 614.500 thùng/ngày - mức cao nhất từng ghi nhận. Nguyên nhân chính là cú sốc nguồn cung sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz gần như bị tê liệt.
Xung đột khiến nhiều chuyến hàng nhiên liệu từ Trung Đông bị đình trệ, buộc một số nhà máy lọc dầu trong khu vực phải cắt giảm hoặc tạm ngừng hoạt động. Khoảng trống trên thị trường nhanh chóng được lấp đầy bằng các lô hàng từ Nga.
Đông Nam Á nổi lên là thị trường tiêu thụ lớn nhất, với lượng nhập khẩu ước tính khoảng 1,7 - 1,9 triệu tấn, chủ yếu cập bến tại Singapore và Malaysia. Phần lớn số nhiên liệu này sẽ được sử dụng cho ngành vận tải biển, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu của đội tàu thương mại đang gia tăng. Trung Quốc xếp thứ 2 về lượng nhập khẩu, dự kiến từ 1,2 - 1,5 triệu tấn.
Giới phân tích cho rằng tác động của sự gián đoạn tại Hormuz không chỉ giới hạn ở các sản phẩm nhiên liệu tinh chế. Việc nguồn dầu thô trung bình và nặng - vốn có hàm lượng lưu huỳnh cao - bị hạn chế đã làm gia tăng căng thẳng toàn bộ chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu.
Trong ngắn hạn, nguồn cung từ Nga phần nào giúp hạ nhiệt thị trường dầu nhiên liệu lưu huỳnh cao (HSFO), vốn vừa chứng kiến mức chênh lệch giá giao ngay vượt 76 USD/tấn. Sau khi Mỹ nới lỏng một phần lệnh trừng phạt, mức chênh lệch này đã giảm xuống quanh 70 USD/tấn.
Tuy vậy, tình trạng khan hiếm vẫn chưa được giải quyết. Giá HSFO hiện đang trong trạng thái “backwardation”, khi giá giao ngay cao hơn giá kỳ hạn - dấu hiệu cho thấy nguồn cung hiện tại vẫn thiếu hụt.
Nhiều chuyên gia đánh giá rằng lượng dầu từ Nga chỉ đóng vai trò như một giải pháp tạm thời. Nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài, nguồn bổ sung này khó có thể bù đắp hoàn toàn lượng dầu bị gián đoạn từ khu vực.
Bên cạnh đó, việc nhiều nhà máy lọc dầu tại Trung Đông và châu Á đồng loạt giảm công suất do thiếu nguyên liệu đầu vào có thể khiến thị trường tiếp tục bị thắt chặt trong thời gian tới.
