Cô gái nhỏ bé làm nên kỳ tích giữa trận chiến Hàm Rồng

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển sinh ngày 20/2/1946, tại làng Nam Ngạn, Thanh Hóa. Bà lớn lên trong một gia đình lao động nghèo có 6 anh chị em. Tuổi thơ gắn với công việc đồng áng, phụ giúp cha mẹ và những ngày theo các anh chị đi làm thuê, bốc vác để trang trải cuộc sống.

Đầu năm 1965, khi Mỹ đẩy mạnh chiến tranh phá hoại miền Bắc, Hàm Rồng - Nam Ngạn trở thành địa bàn hứng chịu nhiều đợt không kích. Cầu Hàm Rồng bắc qua sông Mã là mắt xích giao thông quan trọng, đảm nhiệm việc vận chuyển người, vũ khí, lương thực và hàng hóa chi viện từ miền Bắc cho chiến trường miền Nam.

Trước các cuộc tấn công của không quân Mỹ, quân và dân Thanh Hóa huy động lực lượng bảo vệ cầu. Khi ấy, bà Ngô Thị Tuyển là thành viên đội dân quân Nam Ngạn, đảm nhận nhiều công việc phục vụ chiến đấu, trong đó có vận chuyển lương thực, đạn dược và hỗ trợ bộ đội tại các trận địa.

Ngày 3 và 4/4/1965, khu vực Nam Ngạn - Hàm Rồng liên tiếp bị máy bay Mỹ oanh tạc. Trong điều kiện chiến đấu đặc biệt nguy hiểm, bà Tuyển cùng các đồng đội vẫn kiên trì bám địa bàn, thực hiện nhiệm vụ tiếp tế cho lực lượng chiến đấu.

Ngày 4/4/1965, sau khi tham gia truy lùng phi công Mỹ nhảy dù, bà gặp một tàu Hải quân đang cần dân quân hỗ trợ đưa vỏ đạn lên bờ và chuyển đạn xuống tàu. Không chần chừ, bà bơi ra tàu để thực hiện công việc, bất chấp máy bay địch vẫn hoạt động trên khu vực.

Trở về bờ, bà tiếp tục mang cơm đến các trận địa cho bộ đội. Khi đoàn xe chở đạn tới, bà lại tham gia vận chuyển đạn dược. Trong số đạn cần đưa đi có 2 hòm đạn pháo 37mm bị các vòng đai sắt móc chặt vào nhau. Dù mọi người đã dùng thuổng tìm cách gỡ nhưng không thành, 2 hòm đạn vẫn không thể tách rời.

Để tránh làm gián đoạn việc tiếp tế, bà Ngô Thị Tuyển quyết định mang cả 2 hòm cùng lúc. Với tổng trọng lượng 98kg, số đạn nặng hơn gấp đôi cân nặng của bà. Khi ấy, nữ dân quân chỉ nặng khoảng 42kg, cao hơn 1,4m. Tuy nhiên, bà vẫn ghé vai nâng 2 hòm đạn, vượt qua triền đê và đưa đến địa điểm tập kết để bộ đội kịp sử dụng trong chiến đấu.

Chiến công này đã làm nên dấu ấn đặc biệt trong lịch sử bảo vệ cầu Hàm Rồng. Hình ảnh người phụ nữ có vóc dáng nhỏ bé nhưng mang trên vai khối lượng đạn gần 1 tạ trở thành biểu tượng cho ý chí và lòng quả cảm của quân dân Thanh Hóa trong những năm tháng chống chiến tranh phá hoại.

Bên cạnh nhiệm vụ vận chuyển đạn, bà Tuyển còn tham gia nhiều công việc khác tại chiến trường như đưa cơm cho bộ đội, chuyển lương thực, đào công sự, san lấp hố bom và ngụy trang trận địa. Dù không trực tiếp cầm súng trong mọi nhiệm vụ, bà luôn có mặt tại những vị trí cần người, góp sức bảo đảm hoạt động của các đơn vị chiến đấu.

Chiến công vác 2 hòm đạn 98kg sau đó thu hút sự quan tâm của nhiều phóng viên nước ngoài. Theo những chia sẻ của bà trên VOV, một số nhà báo quốc tế từng bày tỏ sự hoài nghi và đề nghị bà thực hiện lại việc mang vật nặng để kiểm chứng câu chuyện.

Trước đề nghị này, bà nhận lời bởi hiểu rằng việc tái hiện chiến công không chỉ liên quan đến danh dự của bản thân mà còn gắn với hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trong cuộc kháng chiến. Bà kể đã mang trên vai 1 bao gạo cùng 1 bao khoai tây, với tổng trọng lượng 105kg, trước sự chứng kiến của các phóng viên. Chứng kiến màn thể hiện, 1 nhà báo Liên Xô đã xúc động ôm hôn bà và tặng chiếc bút Kim Tinh như món quà ghi nhận sự khâm phục.

3 lần gặp Bác Hồ và nhận danh hiệu Anh hùng khi mới 21 tuổi

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, một trong những niềm vinh dự lớn đối với Anh hùng Ngô Thị Tuyển là 3 lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lần đầu tiên bà gặp Bác tại Đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1966. Tại đây, bà được Bác ân cần hỏi thăm sức khỏe, chuyện gia đình và đồng đội. Trong 1 lần trò chuyện, khi Bác hỏi các đại biểu về điều “2 chớ, 2 nên”, bà mạnh dạn đứng lên trả lời: 2 chớ là chớ chủ quan, thỏa mãn và chớ xa rời quần chúng; 2 nên là nên khiêm tốn học tập và nên gần gũi quần chúng.

Câu trả lời của người nữ dân quân trẻ tuổi được Bác và bà Hồ khen ngợi. Đối với bà Ngô Thị Tuyển, những lần được gặp Người trở thành ký ức thiêng liêng, theo bà suốt cuộc đời.

Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, bà được tặng Huy hiệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, 2 Huân chương Chiến công hạng Ba cùng nhiều bằng khen, giấy khen.

Ngày 1/1/1967, Nhà nước phong tặng bà Ngô Thị Tuyển danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi bà mới 21 tuổi. Đây là sự ghi nhận cao quý đối với những đóng góp, hy sinh và tinh thần chiến đấu kiên cường của người nữ dân quân trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Sau chiến tranh, bà Ngô Thị Tuyển tiếp tục học tập và công tác, không rời xa nhiệm vụ phục vụ đất nước. Bà từng làm việc tại Tỉnh đoàn Thanh Hóa, sau đó chuyển sang công tác trong lực lượng quân sự địa phương, lần lượt đảm nhiệm các vị trí tại Ban Chỉ huy Quân sự thị xã Thanh Hóa và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa.

Trong quá trình công tác, bà giữ chức Phó trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa, mang quân hàm Trung tá trước khi nghỉ hưu năm 1998.

Ngày 4/7/2026, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tá Ngô Thị Tuyển từ trần tại nhà riêng, hưởng thọ 81 tuổi.