Phó Giáo sư (PGS), Tiến sĩ (TS) Lê Văn Lịch là một trong những nhà khoa học trẻ có nhiều đóng góp trong lĩnh vực khoa học vật liệu tính toán và cơ học kỹ thuật. Ông hiện là giảng viên cao cấp tại Khoa Kỹ thuật Vật liệu (nay là Trường Vật liệu), Đại học Bách khoa Hà Nội. Bên cạnh đó, ông cũng tham gia giảng dạy tại Viện Kỹ thuật và Khoa học Máy tính, Trường Đại học VinUni.

Ít ai biết, trước khi trở về Việt Nam công tác, PGS.TS. Lê Văn Lịch từng có thời gian học tập, nghiên cứu và làm việc tại nước ngoài, đồng thời đạt được một số thành tựu đáng chú ý trong lĩnh vực chuyên môn.

Từ cựu sinh viên Bách khoa đến tiến sĩ tại Nhật Bản

PGS.TS. Lê Văn Lịch (sinh năm 1988, quê Ninh Bình) từng theo học ngành Cơ điện tử tại Đại học Bách khoa Hà Nội, tốt nghiệp kỹ sư năm 2011 và hoàn thành chương trình thạc sĩ Cơ học Kỹ thuật năm 2013. Sau đó, ông sang Nhật Bản nghiên cứu và nhận bằng Tiến sĩ Kỹ thuật tại Đại học Kyoto năm 2016.

Trong thời gian học tập và nghiên cứu tại Nhật Bản, ông tập trung phát triển các phương pháp mô phỏng số, đặc biệt là mô hình pha trường (phase-field modeling), nhằm tìm hiểu đặc tính cơ học và vật lý của vật liệu. 

Năm 2017, sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ và một năm nghiên cứu sau tiến sĩ tại Nhật Bản, ông đứng trước nhiều cơ hội tiếp tục phát triển sự nghiệp ở nước ngoài. Thời điểm đó, ông có cơ hội đảm nhận các vị trí nghiên cứu sau tiến sĩ phù hợp với chuyên môn tại một số quốc gia như Mỹ, Anh, Đức...

Tuy nhiên, sau khi cân nhắc các cơ hội, ông quyết định trở về Việt Nam và công tác tại Đại học Bách khoa Hà Nội, nơi từng đào tạo mình. Trước khi đưa ra lựa chọn này, ông đã trao đổi với giáo sư hướng dẫn Takayuki Kitamura, đồng thời chủ động chuẩn bị một khoản tiết kiệm để dự phòng những khó khăn tài chính trong thời gian đầu về nước.

Sau khi về nước, ông tiếp tục nghiên cứu, kiên trì theo đuổi mục tiêu. Qua thời gian hoạt động tích cực, nhóm nghiên cứu đã xây dựng được những nền tảng cơ bản để phát triển bền vững. 

Ở tuổi 33, TS. Lê Văn Lịch đã ghi dấu ấn khi trở thành người trẻ nhất được công nhận đạt chuẩn chức danh phó giáo sư năm 2021. Khi đó, ông đang công tác tại Đại học Bách khoa Hà Nội.

Theo đuổi nghiên cứu vật liệu

Hiện nay, PGS.TS. Lê Văn Lịch tập trung nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học vật liệu tính toán và cơ học kỹ thuật. Ông tìm hiểu cơ chế phá hủy cũng như các hiện tượng tương tác đa trường trong vật liệu thông qua những phương pháp mô phỏng hiện đại.

Các hướng nghiên cứu chính của ông gồm tính chất đa trường của vật liệu sắt điện, vật liệu từ và vật liệu đa tính sắt; đặc tính cơ học của kim loại, hợp kim cấu trúc nano; cơ học phá hủy vật liệu tiên tiến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong khoa học, kỹ thuật vật liệu.

Để triển khai các nghiên cứu này, ông sử dụng nhiều phương pháp tính toán như mô hình pha trường, mô phỏng động lực học phân tử (molecular dynamics) và phân tích phần tử hữu hạn (finite element analysis). Những công cụ này giúp mô phỏng, phân tích các quá trình diễn ra bên trong vật liệu, qua đó làm rõ cơ chế biến dạng, tương tác và phá hủy.

Trong quá trình nghiên cứu, ông đã nhận được nhiều giải thưởng chuyên môn. Năm 2019, ông được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ thanh niên Quả cầu Vàng. Năm 2021, ông tiếp tục giành Giải Nhất Giải thưởng Khoa học và Công nghệ dành cho giảng viên trẻ. 

Ngoài ra, ông còn nhận Giải thưởng Chuyên gia phản biện xuất sắc do hệ thống tạp chí Acta Journals (gồm Acta Materialia và Scripta Materialia) trao tặng.

Đến nay, PGS.TS. Lê Văn Lịch đã công bố khoảng 90 bài báo trên các tạp chí khoa học quốc tế có bình duyệt. Bên cạnh hoạt động nghiên cứu và giảng dạy, ông còn là thành viên ban biên tập tạp chí Scientific Reports, đồng thời tham gia phản biện cho nhiều tạp chí quốc tế trong các lĩnh vực cơ học, vật lý và kỹ thuật vật liệu.

Từ một cựu sinh viên Bách khoa từng có nhiều cơ hội phát triển sự nghiệp ở nước ngoài, PGS.TS. Lê Văn Lịch đã lựa chọn trở về Việt Nam, tiếp tục gắn bó với ngôi trường từng đào tạo mình và theo đuổi con đường nghiên cứu, giảng dạy.