Chiến thắng Điện Biên Phủ là một trong những mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam. Chiến dịch "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" được làm nên bởi lòng yêu nước, ý chí kiên cường và sự hy sinh anh dũng của hàng vạn chiến sĩ. Trong số những người góp sức làm nên thắng lợi lịch sử ấy, đồng chí Hoàng Đăng Vinh - một người con của đất Hưng Yên địa linh nhân kiệt. 

Sớm giác ngộ cách mạng, xung phong nhập ngũ

Ông Hoàng Đăng Vinh sinh năm 1935 tại thôn Hoàng Các, xã Tiên Tiến, huyện Phù Cừ cũ, tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong một gia đình nghèo có 5 anh em, từ năm 10 tuổi, ông đã thấu hiểu được những nhọc nhằn, thiếu thốn của gia đình cũng như nỗi cơ cực của người dân dưới ách đô hộ. Mẹ ông phải vất vả chạy vạy khắp nơi mới vay được vài hào để mua cám gạo thừa về nấu cháo cho các con ăn.

Năm 17 tuổi, ông đi cất vó đêm. Khi phát hiện quân Pháp kéo đến càn quét, ông vội rời lều vó bè, chạy ra ruộng lúa tìm chỗ ẩn náu nhưng không may bị địch bắt giữ.

Nghi ngờ ông là Việt Minh, quân Pháp đánh đập dã man khiến ông ngất lịm. Sau đó, chúng đưa ông về đồn, nhốt vào buồng giam và bỏ đói, bỏ khát suốt 3 ngày 3 đêm. Đến ngày thứ 4, ông bị bắt đi gánh cát để phục vụ việc sửa chữa đồn bốt.

Khi ấy, dù là dân thường hay du kích, nếu không trả lời được những câu hỏi của chúng, người bị bắt đều phải chịu những trận tra tấn dã man. Chúng lần lượt chém từng ngón tay, bàn tay, xẻo tai, thậm chí cắt cả hai môi.

Sau khi được quân Pháp thả về, những trận đòn roi cùng cảnh áp bức, hà hiếp người dân của thực dân và tay sai đã hun đúc trong ông lòng căm thù giặc sâu sắc. Tháng 9/1952, sau khi được bộ đội và du kích tuyên truyền, giác ngộ, Hoàng Đăng Vinh quyết định tình nguyện nhập ngũ, tham gia kháng chiến.

Cuối năm 1953, ông cùng đơn vị hành quân lên Tây Bắc, chuẩn bị tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Tại đây, ông được biên chế vào Tiểu đội B1, Đại đội 360, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312, giữ chức Tiểu đội phó Tiểu đội 2.

Trong suốt Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của đồng chí Hoàng Đăng Vinh được giao nhiệm vụ tiến công, tiêu diệt địch tại nhiều cứ điểm quan trọng như Him Lam, D1, C1, 508 và Sở chỉ huy Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Trên mỗi trận đánh, dù phải đối mặt với hiểm nguy và hỏa lực dày đặc của địch, đồng chí luôn giữ vững tinh thần chiến đấu dũng cảm.

Đặc biệt, dấu ấn nổi bật trong cuộc đời binh nghiệp của ông là trận đánh cuối cùng, diễn ra ngày 7/5/1954 - ngày quân ta tiến công tổng lực, kết thúc Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sáng 7/5/1954, sau khi quân ta làm chủ cứ điểm A1, đơn vị của ông nhận lệnh tiến công các cứ điểm 508, 509 và 507. Đây là những vị trí được quân Pháp bố trí làm tuyến phòng thủ bảo vệ Sở chỉ huy.

Đến 15h cùng ngày, Bộ Chỉ huy chiến dịch phát lệnh tổng công kích trên toàn mặt trận. Các đơn vị quân ta đồng loạt tiến công theo nhiều hướng, từng bước siết chặt vòng vây, hướng thẳng về Sở chỉ huy của địch. 

Tổ xung kích do đồng chí Tạ Quốc Luật chỉ huy, cùng các chiến sĩ Bùi Văn Nhỏ và Hoàng Đăng Vinh, mang theo súng tiểu liên tiến thẳng vào hầm chỉ huy của địch. Tại đây, tổ xung kích đã bắt sống tướng De Castries cùng 20 sĩ quan tùy tùng.

Đúng 17h30 ngày 7/5/1954, lá cờ "Quyết chiến, Quyết thắng" tung bay trên nóc hầm De Castries, đánh dấu thắng lợi hoàn toàn của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau chiến thắng, ngày 19/5/1954, đồng chí Hoàng Đăng Vinh là 1 trong những chiến sĩ có thành tích xuất sắc được cử về dự lễ báo công mừng sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh. 

Khi đó, ông vừa tròn 19 tuổi. Tại buổi gặp mặt, ông vinh dự được Bác Hồ trực tiếp gắn Huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên - phần thưởng ghi nhận những đóng góp và thành tích chiến đấu của các chiến sĩ trong chiến dịch lịch sử.

Luôn giữ vững tinh thần chiến sĩ Điện Biên

Sau khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi, đồng chí Hoàng Đăng Vinh tiếp tục cùng đồng đội tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trên các chiến trường, ông luôn phát huy tinh thần chiến đấu kiên cường của người lính Điện Biên, lập nhiều thành tích và được cấp trên ghi nhận, khen thưởng.

Năm 1990, sau khi nghỉ hưu, Đại tá Hoàng Đăng Vinh chuyển về sinh sống tại Bắc Ninh. Dù đã rời quân ngũ, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động, phong trào tại địa phương.

Trong ngôi nhà của ông, căn phòng trên tầng 2 được dành riêng làm nơi thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Những kỷ vật gắn với năm tháng quân ngũ cùng nhiều huân chương, huy chương cũng được ông gìn giữ cẩn thận và trưng bày ở những vị trí trang trọng. Mỗi kỷ vật là một dấu ấn, gợi nhắc về chặng đường chiến đấu và cống hiến của người lính từng góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.

Với những đóng góp trong chiến đấu và công tác, ông được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có 1 Huân chương Quân công hạng Nhất, 2 Huân chương Quân công hạng Ba và 1 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất. Ngày 10/8/2015, Chủ tịch nước ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Đại tá Hoàng Đăng Vinh.

Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Đăng Vinh từ trần lúc 7h30 ngày 22/10/2019 tại nhà riêng, hưởng thọ 84 tuổi. Những chiến công và đóng góp của ông sẽ mãi là niềm tự hào, là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình và sự hy sinh của những người đi trước. 

Bài viết tham khảo thông tin tại:

Anh hùng Hoàng Đăng Vinh - người bắt sống tướng De Castries - Quân đội nhân dân

Đại tá Hoàng Đăng Vinh, người bắt sống tướng De Castries qua đời - Vietnamnet.