Không lập biên bản tối đa 2 triệu, áp dụng cả phạt nguội 

Một trong những nội dung đáng chú ý là về việc lập biên bản vi phạm hành chính. Theo luật hiện hành, các trường hợp được áp dụng xử phạt không lập biên bản là "phạt tiền đến 500.000 đồng đối với cá nhân, 1 triệu đồng đối với tổ chức".

Tuy nhiên, mức tiền phạt này được đánh giá thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung của các khung xử phạt trong nhiều lĩnh vực quản lý Nhà nước hiện nay. Trong thực tế, nhiều hành vi vi phạm phổ biến có mức phạt cao hơn ngưỡng nói trên nhưng tính chất và mức độ vi phạm không nghiêm trọng, hoàn toàn có thể được xử lý theo quy trình đơn giản để tiết kiệm thời gian, nguồn lực.

Từ đó, Bộ Công an đề xuất nâng ngưỡng áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản. Cụ thể, thủ tục này sẽ được áp dụng đối với các hành vi vi phạm có mức tối đa của khung tiền phạt đến 1 triệu đồng đối với cá nhân và đến 2 triệu đồng đối với tổ chức. Quy định tương tự cũng được áp dụng đối với những trường hợp mức phạt được xác định theo tỷ lệ hoặc theo số lần giá trị khoản thu lợi bất hợp pháp, trong phạm vi các mức nêu trên.

Không lập biên bản với vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ

Ngoài ra, dự thảo còn đề xuất mở rộng phạm vi xử phạt không lập biên bản đối với các hành vi được phát hiện thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.

Theo luật hiện hành, các hành vi vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì không được áp dụng thủ tục xử phạt không lập biên bản, tức là đều phải lập biên bản vi phạm hành chính trước khi ra quyết định xử phạt.

Tuy nhiên, từ thực tế cho thấy nhiều hành vi vi phạm có tính chất đơn giản, mức xử phạt thấp được phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ (camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm…) đã có đầy đủ căn cứ, dữ liệu điện tử để ra quyết định xử phạt.

Trong khi đó, việc bắt buộc lập biên bản đối với tất cả các trường hợp này không chỉ làm phát sinh thêm thủ tục hành chính mà còn kéo dài thời gian xử lý, tăng chi phí thực hiện và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.

Vì thế, cơ quan soạn thảo đề xuất sửa đổi theo hướng mở rộng phạm vi áp dụng xử phạt không lập biên bản với cả hành vi vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.

Tăng mức phạt hành chính

Bộ Công an cũng đề xuất điều chỉnh tăng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính.

Theo dự thảo, mức phạt tiền tối đa áp dụng đối với cá nhân được nâng từ 1 tỷ đồng hiện nay lên 1,5 tỷ đồng, với khung từ 50 triệu đồng đến 1,5 tỷ đồng.

Đối với tổ chức, mức phạt tối đa được đề xuất tăng từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng, tương ứng khung từ 100 triệu đồng đến 3 tỷ đồng.

Đáng chú ý, đối với các địa bàn thuộc thành phố, mức phạt có thể được áp dụng cao hơn nhưng không vượt quá 2 lần mức phạt chung. Quy định này dự kiến áp dụng trong một số lĩnh vực như trật tự, an toàn giao thông, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường và các lĩnh vực liên quan khác.

Thêm một lý do khác là mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính đã được duy trì từ năm 2012 đến nay. Trong khi đó, nhiều chỉ số kinh tế - xã hội đã có sự thay đổi đáng kể. Cụ thể, mức lương cơ sở năm 2025 đã tăng gấp 2,2 lần, lên 2,34 triệu đồng/tháng; thu nhập bình quân đầu người năm 2024 cũng tăng khoảng 3,85 lần, đạt 7,7 triệu đồng/tháng.

Ngoài ra, nhiều lĩnh vực như bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm, khai thác khoáng sản, an ninh mạng, an toàn thông tin mạng hay phòng cháy, chữa cháy, lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm trong nhiều trường hợp cao hơn rất nhiều so với mức phạt tối đa hiện hành.

Theo cơ quan soạn thảo, thực tế này khiến chế tài xử phạt bằng tiền chưa phát huy đầy đủ tác dụng răn đe, phòng ngừa vi phạm, đồng thời chưa tương xứng với tính chất và mức độ nguy hiểm của nhiều hành vi vi phạm hành chính. Vì vậy, việc điều chỉnh tăng mức phạt tối đa được đánh giá là cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.