Thủ phạm giấu mặt trong bữa ăn hàng ngày

Mì bò, cơm thịt quay hay sủi cảo áp chảo tưởng chừng là những món ăn bình dân quen thuộc nhưng bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận với 20 năm kinh nghiệm lâm sàng tại Đài Loan, cảnh báo chúng ẩn chứa nhiều nguy cơ sức khỏe do hàm lượng natri, chất béo, phốt pho và kali cao. Thống kê cho thấy tỷ lệ mắc bệnh thận mạn tính tại Đài Loan lên tới 12%. Tỷ lệ người phải chạy thận nhân tạo tại đây cũng liên tục nằm trong nhóm cao nhất thế giới, điều này cho thấy thói quen ăn uống là một yếu tố ảnh hưởng mang tính quyết định.

Bác sĩ Hung Yung-hsiang dẫn chứng trường hợp tài xế taxi 55 tuổi bị cao huyết áp, thường xuyên ăn mì bò kèm thịt kho, cuối cùng bị suy hô hấp cấp và tổn thương thận cấp tính. Bác sĩ nhận định tình trạng này không bắt nguồn từ một bữa ăn đơn lẻ mà là hệ quả tích tụ từ chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo trong suốt nhiều năm, cuối cùng đã vượt quá khả năng chịu đựng của thận.

Những "sát thủ" hàng ngày có thể kể đến: Mì bò kho được mệnh danh là "vua natri"; cơm hộp thịt quay tẩm ướp nhiều muối; cơm gà rán bắt thận lọc thải protein liên tục. Bác sĩ Hung ví việc uống hết tô nước dùng ramen gần như tương đương với việc để thận bị "ngâm trong nước muối đặc cả ngày". Ngoài ra, các món ăn sáng như thịt chế biến sẵn, mì ăn liền, đồ chiên ngập dầu, bánh ngọt chứa nhiều đường fructose hay thức ăn hâm lại để qua đêm đều làm tăng gánh nặng thải độc, gây viêm nhiễm và làm xơ vữa mạch máu nuôi thận.

Cơ chế tàn phá từ muối, protein và fructose

Tổn hại cho thận không phải là đòn tấn công bất ngờ, mà là tích tụ từ những sai lầm nhỏ liên tục. Ăn quá nhiều muối làm tăng áp lực tưới máu thận. Có một nhóm người được gọi là "tăng huyết áp nhạy cảm với muối", những người thường có huyết áp bình thường, nhưng cầu thận đặc biệt nhạy cảm với các ion natri. Do đó, bất kể huyết áp có bình thường hay không, rủi ro của chế độ ăn nhiều muối trong thời gian dài là rõ ràng. Điều quan trọng không phải là vị giác thích nó, mà là thận không thể chịu đựng được chút nào.

Bên cạnh đó, tiêu thụ quá nhiều protein có thể làm quá tải cầu thận, dẫn đến "trạng thái siêu lọc". Ở những bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính, cứ 1g/kg protein tiêu thụ, tốc độ suy giảm chức năng thận có thể tăng nhanh khoảng 12%. Đừng nghĩ rằng những giá trị này thay đổi ít, chúng đại diện cho tốc độ mất nephron nhanh chóng và một khi số lượng nephron ít hơn 30%, can thiệp lọc máu phải được xem xét lâm sàng.

Ngoài ra, fructose tinh chế trong đồ uống, bánh ngọt chuyển hóa thành chất béo và tạo ra lượng lớn axit uric, gây viêm kẽ ống thận. Sự kết hợp của các thói quen này (chế độ ăn nhiều muối, giàu protein và lạm dụng fructose) chính là cú sốc chuyển hóa hỗn hợp làm tăng tỷ lệ suy thận trong dân số hiện đại.

Chủ động bảo vệ bộ lọc của cơ thể

Theo chuyên gia Hung Yung-hsiang, ăn tiệm không hoàn toàn có hại cho thận, điều quan trọng nằm ở cách lựa chọn thực phẩm và phương thức ăn uống. Ông khuyến nghị giảm thiểu tiêu thụ nước dùng, nước sốt và thực phẩm chế biến sẵn, ưu tiên thực phẩm tự nhiên và rau tươi. Nếu lỡ ăn mặn, cần uống nhiều nước sau đó để đào thải natri.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên nên chọn bữa sáng thanh đạm, ít muối, giàu chất xơ như khoai lang, ngô luộc, cháo yến mạch và uống 200-300 ml nước ấm ngay khi thức dậy. Vì thận được coi là "cơ quan thầm lặng", những tổn thương giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Thay vì đợi đến khi cơ thể bị phù nề, khó thở hoặc phải chạy thận mới hối hận, mỗi người nên bắt đầu bảo vệ sức khỏe của thận ngay từ việc điều chỉnh thực đơn hàng ngày.