Nước mắm là gia vị quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. Tuy nhiên, sử dụng không hợp lý, đặc biệt khi kết hợp với nhiều loại gia vị mặn khác, có thể khiến cơ thể hấp thụ quá nhiều natri, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh tim mạch.

Đáng chú ý, không ít người duy trì những thói quen này hằng ngày mà không nhận ra lượng muối trong khẩu phần ăn đã vượt mức cần thiết.

Những thói quen dùng nước mắm không tốt cho sức khỏe

Chấm đẫm đồ ăn với nước mắm

Không ít người có thói quen chấm ngập miếng thịt, cá hoặc rau vào bát nước mắm, thậm chí chấm nhiều lần để tăng hương vị.

Tuy nhiên, việc thường xuyên tiêu thụ quá nhiều natri có thể làm tăng huyết áp. Đây là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với các bệnh tim mạch, đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Thay vì chấm ngập thức ăn, mỗi người nên tập thói quen sử dụng một lượng nước mắm vừa đủ. Có thể pha loãng nước mắm với nước lọc, chanh, tỏi, ớt để tạo hương vị hài hòa, đồng thời hạn chế lượng gia vị mặn tiêu thụ.

Sử dụng quá nhiều nước mắm trong quá trình nấu ăn 

Một thói quen khác dễ khiến lượng muối trong khẩu phần tăng cao là liên tục thêm nước mắm trong quá trình nấu vì lo món ăn chưa đủ đậm đà.

Trên thực tế, nhiều nguyên liệu và gia vị được sử dụng trong chế biến đã chứa natri, chẳng hạn muối, hạt nêm, bột canh, nước tương hoặc thực phẩm chế biến sẵn. Khi kết hợp nhiều loại gia vị mặn, tổng lượng natri trong món ăn có thể tăng đáng kể.

Để hạn chế tình trạng này, nên cân đối lượng gia vị ngay từ đầu, nếm thức ăn trước khi bổ sung thêm nước mắm. Đồng thời, có thể sử dụng các loại gia vị tự nhiên như hành, tỏi, gừng, tiêu, chanh và rau thơm để tăng hương vị cho món ăn mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào muối.

Cho trẻ nhỏ ăn nước mắm theo khẩu vị của người lớn

Một số cha mẹ có thói quen nêm thức ăn cho trẻ giống khẩu vị của người trưởng thành, thậm chí cho con sử dụng chung nước chấm trong bữa cơm gia đình.

Trong khi đó, nhu cầu natri của trẻ em khác với người lớn và cần được điều chỉnh phù hợp theo độ tuổi. Việc thường xuyên cho trẻ ăn thức ăn quá mặn có thể khiến trẻ hình thành sở thích với vị đậm đà từ sớm, từ đó khó thích nghi với chế độ ăn ít muối hơn khi lớn lên.

Vì vậy, cha mẹ nên hạn chế nêm các loại gia vị mặn vào thức ăn của trẻ, không tạo thói quen sử dụng nước mắm trong mọi bữa ăn và lựa chọn cách chế biến phù hợp với độ tuổi, nhu cầu dinh dưỡng của con.

Những người nên hạn chế sử dụng nước mắm

Nước mắm có hàm lượng natri tương đối cao. Do đó, những người mắc bệnh cần kiểm soát lượng muối trong chế độ ăn nên đặc biệt chú ý đến lượng nước mắm sử dụng hằng ngày.

Người mắc bệnh suy thận và viêm cầu thận mạn tính

Khi chức năng thận suy giảm, khả năng đào thải natri và điều hòa lượng dịch trong cơ thể có thể bị ảnh hưởng. Tiêu thụ quá nhiều natri dễ làm cơ thể giữ nước, gây phù và tăng huyết áp, đồng thời làm gia tăng gánh nặng cho thận. Vì vậy, người mắc bệnh thận cần kiểm soát lượng muối trong khẩu phần theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bệnh nhân tim mạch, tăng huyết áp và xơ vữa động mạch

Chế độ ăn nhiều natri có thể làm tăng huyết áp, khiến tim và hệ mạch máu phải chịu áp lực lớn hơn. Đối với người đã mắc bệnh tim mạch hoặc xơ vữa động mạch, việc kiểm soát lượng muối tiêu thụ có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế nguy cơ biến chứng như đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Người bệnh đái tháo đường

Nước mắm không trực tiếp làm tăng đường huyết, nhưng người mắc đái tháo đường có nguy cơ cao gặp các biến chứng về tim mạch và thận. Nếu thường xuyên ăn mặn, tình trạng tăng huyết áp có thể làm gia tăng nguy cơ tổn thương các cơ quan này. Do đó, người bệnh cần chú ý kiểm soát lượng natri trong chế độ ăn uống.

Bệnh nhân mắc bệnh gút (gout)

Người mắc bệnh gút cần chú ý đến lượng purin trong khẩu phần ăn vì đây là chất có thể chuyển hóa thành acid uric trong cơ thể. Nước mắm được sản xuất từ cá, nhưng hàm lượng purin có thể khác nhau tùy nguyên liệu và quy trình chế biến. Vì vậy, không nên mặc định mọi loại nước mắm đều chứa lượng purin cao hoặc người mắc bệnh gút phải kiêng hoàn toàn. Người bệnh nên kiểm soát chế độ ăn tổng thể và tham khảo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

Cách sử dụng nước mắm hợp lý để bảo vệ sức khỏe

Việc điều chỉnh thói quen sử dụng nước mắm không chỉ cần thiết đối với người mắc bệnh nền mà còn có lợi cho sức khỏe của người bình thường. Kiểm soát lượng nước mắm và các gia vị mặn trong bữa ăn hằng ngày giúp hạn chế lượng natri nạp vào cơ thể, từ đó giảm nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh tim mạch về lâu dài.

Thay vì chấm trực tiếp vào nước mắm nguyên chất, bạn có thể pha loãng với nước lọc, chanh, tỏi, ớt để tạo vị hài hòa. Tuy nhiên, cần lưu ý cách pha loãng chỉ làm giảm nồng độ natri trong nước chấm, không làm giảm tổng lượng natri nếu vẫn sử dụng hết lượng nước mắm ban đầu. Quan trọng nhất là kiểm soát lượng nước mắm sử dụng trong mỗi bữa ăn.

Bên cạnh đó, nên tận dụng các loại gia vị tự nhiên như hành, tỏi, sả, tiêu, gừng và rau thơm để tăng hương vị cho món ăn, hạn chế việc phụ thuộc vào các gia vị mặn.

Khi chế biến món canh hoặc món xào, nên cân đối lượng nước mắm ngay từ đầu, tránh nêm bổ sung nhiều lần trong quá trình nấu. Có thể thêm nước mắm vào giai đoạn cuối để giữ hương vị đặc trưng, nhưng vẫn cần chú ý tổng lượng natri từ tất cả các loại gia vị được sử dụng.

Đối với người mắc bệnh thận, tăng huyết áp, tim mạch hoặc đái tháo đường, việc kiểm soát lượng muối trong khẩu phần càng cần được chú trọng. Tùy tình trạng sức khỏe và phác đồ điều trị, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh chế độ ăn phù hợp. Không nên tự ý kiêng hoàn toàn nước mắm hoặc lựa chọn sản phẩm giảm mặn mà không kiểm tra thành phần dinh dưỡng.