Với hơn 20 bằng sáng chế trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh, Phó Giáo sư (PGS), Tiến sĩ (TS) Nguyễn Đức Thành là nhà khoa học người Việt được giới nghiên cứu quốc tế chú ý. Đặc biệt, phát minh miếng dán vi kim có khả năng đưa vaccine vào cơ thể mà không cần tiêm nhiều lần đã góp phần đưa tên tuổi PGS.TS Nguyễn Đức Thành đến gần hơn với cộng đồng khoa học quốc tế, đồng thời mở ra hướng tiếp cận mới trong lĩnh vực tiêm chủng.

Từ học sinh chuyên Lý đến nhà khoa học tại Mỹ

PGS.TS Nguyễn Đức Thành sinh năm 1984 tại Đà Nẵng. Trước khi được biết đến trong giới nghiên cứu y sinh quốc tế, anh từng là học sinh chuyên Lý, Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn, Đà Nẵng.

Sau khi tốt nghiệp THPT, anh theo học hệ kỹ sư tài năng ngành Vật lý tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Năm 2007, Nguyễn Đức Thành hoàn thành chương trình đại học. Một năm sau, anh nhận học bổng của Quỹ Giáo dục Việt Nam - Mỹ (VEF), sang Mỹ theo học chương trình tiến sĩ tại Đại học Princeton.

Năm 2013, anh hoàn thành chương trình Tiến sĩ, sau đó tiếp tục nghiên cứu sau Tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), một trong những cơ sở đào tạo và nghiên cứu hàng đầu của Mỹ.

Đáng chú ý, con đường học thuật của Nguyễn Đức Thành có sự chuyển hướng từ nền tảng cơ khí, kỹ thuật hàng không sang lĩnh vực công nghệ y sinh. Đây cũng là hướng nghiên cứu anh theo đuổi trong những năm tiếp theo.

Năm 2016, Nguyễn Đức Thành gia nhập Đại học Connecticut (UConn), công tác tại Khoa Kỹ thuật Cơ khí và Kỹ thuật Y sinh. Đến năm 2022, anh được bổ nhiệm chức danh Phó Giáo sư (Associate Professor).

Tại đây, PGS.TS Nguyễn Đức Thành thành lập phòng thí nghiệm riêng, quy tụ các nhà nghiên cứu cùng phát triển những công trình giao thoa giữa y sinh học, vật liệu sinh học, công nghệ vi mô và nano. Nhóm nghiên cứu hướng đến giải quyết những vấn đề trong y học, đồng thời phát triển các công nghệ có tiềm năng ứng dụng trong điều trị và chăm sóc sức khỏe.

Không chỉ tập trung vào nghiên cứu, anh còn chú trọng đưa các kết quả khoa học vào thực tiễn. PGS.TS Nguyễn Đức Thành là đồng sáng lập kiêm Giám đốc công nghệ của hai công ty khởi nghiệp PiezoBioMembrane, Inc. và SingleTimeMicroneedles, Inc. Hai doanh nghiệp này tập trung phát triển liệu pháp áp điện phân hủy sinh học và công nghệ vi kim hướng tới cơ chế tiêm vaccine chỉ một lần, nhằm đưa các kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm đến ứng dụng lâm sàng.

Những nghiên cứu nổi bật trong lĩnh vực y sinh

Hiện PGS.TS Nguyễn Đức Thành là thành viên cao cấp của Viện Hàn lâm các nhà phát minh Mỹ (NAI). Anh cũng đã hướng dẫn hơn 30 nghiên cứu sinh Tiến sĩ và sau Tiến sĩ, trong đó có hơn 10 người Việt Nam.

Các công trình của anh được công bố trên nhiều tạp chí khoa học uy tín và nhận được sự quan tâm của truyền thông quốc tế, trong đó có New York Times và Nature.

Một trong những nghiên cứu nổi bật của PGS.TS Nguyễn Đức Thành là công nghệ miếng dán vi kim tự phân hủy sinh học, cho phép đưa thuốc và vaccine vào cơ thể theo các thời điểm được lập trình trước. Miếng dán có kích thước bằng đầu ngón tay cái, trên bề mặt chứa hàng trăm vi kim nhỏ như sợi tóc.

Được chế tạo từ vật liệu sinh học có khả năng tự tiêu, các vi kim chứa thuốc hoặc vaccine và giải phóng hoạt chất sau khi tiếp xúc với cơ thể. Đặc biệt, cấu trúc và độ dày của vi kim có thể được điều chỉnh để kiểm soát thời điểm giải phóng thuốc, hướng tới khả năng thay thế nhiều lần tiêm nhắc lại bằng một miếng dán duy nhất.

Công nghệ này được kỳ vọng giúp đơn giản hóa quy trình tiêm chủng, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, nơi người dân gặp khó khăn khi tiếp cận cơ sở y tế hoặc tuân thủ lịch tiêm. Khả năng giảm phụ thuộc vào điều kiện bảo quản lạnh cũng có thể hỗ trợ quá trình vận chuyển và phân phối vaccine.

Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Đức Thành còn nghiên cứu giàn giáo sinh học hỗ trợ tái tạo xương. Với những trường hợp tổn thương nghiêm trọng ở xương dài như xương đùi, xương chày, nhóm của anh phát triển khung đỡ bằng vật liệu sinh học an toàn, có khả năng tạo xung điện nhằm kích thích quá trình hình thành và phục hồi xương.

Một hướng nghiên cứu khác tập trung vào thiết bị siêu âm tự phân hủy sinh học phục vụ điều trị ung thư não. Thiết bị được thiết kế để cấy ghép vào não, phát sóng siêu âm hỗ trợ đưa thuốc hóa trị đến các tế bào ung thư. Sau khi hoàn thành chức năng, thiết bị có thể tự phân hủy trong cơ thể, qua đó hạn chế việc phải phẫu thuật lấy bỏ.

Các nghiên cứu trên cho thấy hướng đi của PGS.TS Nguyễn Đức Thành tập trung vào phát triển vật liệu và thiết bị y sinh có khả năng hỗ trợ điều trị, thúc đẩy quá trình phục hồi và tự phân hủy sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Với những đóng góp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, anh đã nhận được nhiều giải thưởng, danh hiệu từ các tổ chức trong và ngoài nước. Đáng chú ý, anh từng nhận NIH Trailblazer Award của Viện Y tế Quốc gia Mỹ; SME Outstanding Young Manufacturing Engineer Award do Hiệp hội các nhà sản xuất Mỹ trao tặng; danh hiệu MIT Technology Review Top Innovator Under 35 khu vực châu Á - Thái Bình Dương (2019); ACell Young Investigator Award (2020); Young Investigator Award của tạp chí Biomaterials (2022) và MRS Early Distinguished Invited Speaker (2025).

Riêng năm 2019, PGS.TS Nguyễn Đức Thành còn có tên trong danh sách 10 gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu.

Năm 2024, anh được bầu làm thành viên cấp cao của Viện Hàn lâm các nhà phát minh Mỹ (NAI). Đây là tổ chức ghi nhận những nhà nghiên cứu có các phát minh và đóng góp nổi bật trong hoạt động đổi mới sáng tạo.

Tháng 3/2026, nhà khoa học sinh năm 1984 tiếp tục ghi dấu ấn khi được bầu vào Viện Khoa học và Kỹ thuật Connecticut (CASE). Đây là tổ chức khoa học lớn nhất bang Connecticut, được thành lập năm 1976, có chức năng tư vấn về các vấn đề chiến lược cho chính quyền và ngành công nghiệp của bang.

Trong danh sách 36 thành viên mới được công bố, PGS.TS Nguyễn Đức Thành được giới thiệu với cương vị Phó Giáo sư Khoa Kỹ thuật Cơ khí, Đại học Connecticut. Theo tiêu chí tuyển chọn của CASE, ứng viên phải có những đóng góp nguyên bản quan trọng trong nghiên cứu, ứng dụng hoặc đạt thành tựu đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ mới tiên phong.

Mang về 25 triệu USD tài trợ nghiên cứu cho Đại học Connecticut

Các công trình của PGS.TS Nguyễn Đức Thành nhận được sự quan tâm và tài trợ từ nhiều tổ chức khoa học, quỹ nghiên cứu lớn tại Mỹ.

Theo dữ liệu công khai tính đến tháng 10/2024, nhóm nghiên cứu do anh dẫn dắt được Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cấp 4 khoản tài trợ thuộc chương trình R01, với tổng kinh phí hơn 9,5 triệu USD. Đây là chương trình tài trợ có tính cạnh tranh cao, hỗ trợ các dự án nghiên cứu nhằm cải thiện sức khỏe, kéo dài tuổi thọ và giảm thiểu bệnh tật, khuyết tật.

Trong số này, có khoản 2,1 triệu USD dành cho nghiên cứu thúc đẩy quá trình phục hồi tổn thương xương dài; 1,5 triệu USD hỗ trợ phát triển công nghệ vi kim và 2,16 triệu USD phục vụ nghiên cứu ứng dụng siêu âm phân hủy sinh học nhằm nâng cao hiệu quả hóa trị ở bệnh nhân ung thư não.

Bên cạnh NIH, nhóm nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Đức Thành còn nhận được hai khoản tài trợ từ Quỹ Bill và Melinda Gates, với tổng trị giá 6,6 triệu USD. Nguồn kinh phí này được sử dụng để phát triển công nghệ miếng dán vi kim, hướng tới khả năng đưa nhiều loại vaccine vào cơ thể.

Như vậy, riêng nguồn tài trợ từ NIH và Quỹ Bill và Melinda Gates đã đạt hơn 16 triệu USD. Trong khi đó, theo Đại học Connecticut, tổng kinh phí tài trợ nghiên cứu mà PGS.TS Nguyễn Đức Thành thu hút cho trường kể từ khi gia nhập năm 2016 đã lên tới 25 triệu USD (hơn 642 tỷ đồng).

Trên website chính thức, Đại học Connecticut từng đăng bài viết với tiêu đề “Nguyễn, một ngôi sao kỹ thuật y sinh”, ghi nhận anh là một trong những nhà nghiên cứu nhận được nguồn tài trợ lớn tại trường. Đây cũng là sự ghi nhận đối với năng lực nghiên cứu và những đóng góp của nhà khoa học người Việt trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh.