Vị tướng thông tuệ, kiệt xuất trưởng thành từ cách mạng

Đại tướng Nguyễn Quyết tên thật là Nguyễn Tiến Văn, sinh năm 1922 tại xã Chính Nghĩa, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên (nay là xã Lương Bằng, tỉnh Hưng Yên). Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, trải qua nhiều cương vị khác nhau, ông luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, thể hiện phẩm chất của một chiến sĩ cộng sản kiên trung, đặt lợi ích của Đảng và nhân dân lên hàng đầu, đồng thời là vị tướng tài năng, đức độ của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sinh ra trong một gia đình nghèo ở vùng quê giàu truyền thống cách mạng, khi vừa tròn 15 tuổi, ông rời quê lên Hà Nội mưu sinh. Nhờ sự giới thiệu của người thân cùng tấm bằng tiểu học, ông được nhận làm việc tại báo "Đuốc Tuệ", cơ quan tuyên truyền Phật giáo của Trung tâm Phật giáo Bắc Kỳ.

Môi trường này đã tạo điều kiện để ông sớm tiếp cận với các ấn phẩm tiến bộ, cách mạng, đồng thời có cơ hội gặp gỡ, học hỏi từ những cán bộ cách mạng tiền bối như Hoàng Quốc Việt. Từ đó, ông được bồi dưỡng, giác ngộ lý tưởng và đến năm 1940 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam).

Trong bối cảnh Mặt trận bình dân Pháp giành thắng lợi, phong trào cách mạng tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ. Được Đảng phân công, ông trở về hoạt động tại Hưng Yên. Sau thời gian rèn luyện, ông được đồng chí Hoàng Quốc Việt điều động lên Hà Nội tham gia Thành ủy, phụ trách công tác quân sự.

Đầu năm 1945, khi Trung ương ban hành Chỉ thị lịch sử "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta", ông được chỉ định giữ cương vị Bí thư Thành ủy Hà Nội, trực tiếp lãnh đạo Tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Ở tuổi 23, với 5 năm tuổi Đảng, ông đã thể hiện bản lĩnh, ý chí và năng lực tổ chức, chỉ huy nổi bật.

Chỉ sau vài tháng đảm nhiệm trọng trách, đêm 17/8/1945, dưới sự chủ trì của Bí thư Nguyễn Quyết, Thành ủy Hà Nội họp và đưa ra quyết định mang tính bước ngoặt là phát động khởi nghĩa giành chính quyền vào ngày 19/8/1945 bằng lực lượng tại chỗ. Nhờ nắm bắt đúng thời cơ, đánh giá chính xác tương quan lực lượng và tình hình thực tiễn, cuộc khởi nghĩa tại Hà Nội đã diễn ra đúng kế hoạch và giành thắng lợi hoàn toàn, tạo động lực lan tỏa tới nhiều địa phương trên cả nước.

Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa tại Hà Nội trở thành dấu mốc quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam, thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo, kiên quyết và kịp thời thực hiện chủ trương của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”. Trong bối cảnh năm 1945, khi Hà Nội giữ vị trí trung tâm, đầu não của chính quyền thực dân, thắng lợi tại đây có ý nghĩa quyết định đối với thành công của Cách mạng Tháng Tám.

Sau này đồng chí Trường Chinh đánh giá rất cao Bí thư Nguyễn Quyết: “Trong thời cơ lịch sử có một không hai đó, đã xuất hiện những con người thông tuệ được tôi luyện trong môi trường cách mạng, những trái tim và khối óc không chỉ dựa vào lòng yêu nước nồng nàn mà còn có tư chất tuyệt vời, phán đoán sắc sảo về khả năng thắng lợi của cách mạng với sự nhạy cảm thời cuộc đặc biệt. Ban lãnh đạo của Hà Nội khi đó toàn những người trẻ tuổi, dưới 30, mà người đứng đầu là Bí thư Thành ủy Nguyễn Quyết mới ở tuổi 23 và kinh qua 6 năm tôi luyện trong đấu tranh cách mạng. Thật là tuyệt vời”.

Nhiều đóng góp to lớn cho đất nước trong cả thời chiến và thời bình

Từ năm 1946 đến năm 1950, trên cương vị Chính trị viên, sau đó là Chính ủy Trung đoàn 108 phụ trách mặt trận Quảng Nam - Đà Nẵng, chiến trường trọng điểm của Liên khu 5, đồng chí Nguyễn Quyết đã tổ chức sử dụng lực lượng chủ lực phối hợp chặt chẽ với Tỉnh ủy, lãnh đạo quân và dân chiến đấu kiên cường, lập nhiều chiến công ngay từ những ngày đầu toàn quốc kháng chiến.

Lực lượng ta đã kìm chân đối phương, giữ vững một nửa tỉnh Quảng Nam cũ, tạo thế liên kết với các địa phương Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, hình thành vùng tự do rộng lớn, liên hoàn, trở thành hậu phương vững chắc phục vụ cuộc kháng chiến lâu dài của Liên khu 5 và khu vực Nam Đông Dương. Nhiều trận đánh tiêu biểu như Đèo Hải Vân, Gò Cả, tiêu diệt đồn Núi Lở, cứ điểm Thu Bồn, cùng các trận đánh tại Hòa Vang, Duy Xuyên, Đại Lộc… dưới sự chỉ huy của đồng chí và đồng đội đã gây tổn thất nặng nề cho đối phương.

Năm 1955, thực hiện chủ trương điều chỉnh tổ chức, biên chế lực lượng của Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam nhằm phù hợp với tình hình mới, Liên khu 3 được giải thể để thành lập Quân khu Tả Ngạn và Quân khu Hữu Ngạn. Đại tướng Nguyễn Quyết được điều động giữ cương vị quyền Chính ủy, sau đó là Chính ủy Quân khu Tả Ngạn.

Dưới sự lãnh đạo của ông, Quân khu tập trung xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với phát triển kinh tế, củng cố an ninh, quốc phòng. Phong trào “Làm giàu, đánh thắng” được phát động, góp phần cải thiện đời sống bộ đội và nhân dân địa phương. Đồng thời, Quân khu Tả Ngạn đã tăng cường chi viện cho chiến trường miền Nam, xây dựng lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh, bảo đảm tuyến hậu cần thông suốt.

Trong các giai đoạn tiếp theo, đồng chí Nguyễn Quyết tham gia lãnh đạo nhiều chiến dịch phòng thủ quan trọng, góp phần cùng toàn quân, toàn dân làm nên chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” cuối năm 1972, buộc Mỹ phải trở lại bàn đàm phán, ký Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (21/7/1973), tạo tiền đề quan trọng để tiến tới Đại thắng mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau khi đất nước hòa bình, thống nhất, đồng chí tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách như: Chính ủy kiêm Tư lệnh Quân khu 3; Tư lệnh, Bí thư Đảng ủy Quân khu 3; Phó Chủ nhiệm, rồi Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị; Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương); Bí thư Trung ương Đảng; Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Với tư duy nhạy bén, tầm nhìn chiến lược và kinh nghiệm thực tiễn phong phú, đồng chí đã tham mưu, đề xuất với Đảng và Nhà nước nhiều vấn đề quan trọng về nhiệm vụ chính trị, quân sự, quốc phòng.

Được giao phụ trách công tác đảng, công tác chính trị, công tác tư tưởng trong Quân đội, trải qua nhiều chiến trường và cương vị khác nhau, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Đại tướng Nguyễn Quyết luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, tận tụy với nhiệm vụ được giao.

Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, Đại tướng Nguyễn Quyết đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, gồm Huân chương Sao Vàng; Huân chương Hồ Chí Minh; Huân chương Quân công hạng Nhất, hạng Ba; Huân chương Chiến công hạng Nhất; Huân chương Chiến thắng hạng Nhất; 2 Huân chương Kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ hạng Nhất; Huân chương Quân kỳ Quyết thắng; Huy hiệu 85 năm tuổi Đảng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác của Đảng, Nhà nước và bạn bè quốc tế.

Đại tướng Nguyễn Quyết qua đời vào ngày 23/12/2024 (tức ngày 23 tháng 11 năm Giáp Thìn) tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, hưởng thọ 102 tuổi.

Bài viết sử dụng thông tin tham khảo từ các nguồn:

Đại tướng Nguyễn Quyết - vị tướng tài năng, đức độ, trung hiếu, vẹn toàn - Báo Người Lao động

Đại tướng Nguyễn Quyết - Những dấu ấn còn mãi - Báo Hà Nội mới

Thương nhớ Đại tướng Nguyễn Quyết - Vị tướng tài ba của quân và dân Thủ đô - Tạp chí Người Hà Nội online