Trong lịch sử tình báo Việt Nam, có một nữ chiến sĩ hội tụ cả trí tuệ, bản lĩnh và nhan sắc, từng hoạt động sâu trong lòng địch, gây dựng cơ sở, thu thập tin tức và tham gia tổ chức lực lượng trong nhiều giai đoạn cam go của cách mạng. Bà là Thiếu tá tình báo, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lâm Thị Phấn - nguyên mẫu của tác phẩm và phim truyền hình Người đẹp Tây Đô.

Cuộc đời truân chuyên của một phận hồng nhan

Sinh năm 1918 tại Cần Thơ, Lâm Thị Phấn (còn có tên gọi khác là Élise) là con gái đầu của ông Lâm Văn Phận, một nhà giáo, địa chủ có tiếng và cũng là nhà cách mạng từng giữ cương vị Chủ tịch Mặt trận Liên Việt tỉnh Cần Thơ. Ông đồng thời là người đào tạo nhiều cán bộ nòng cốt cho phong trào Việt Minh ở Tây Nam Bộ.

Được nuôi dưỡng trong môi trường giáo dục phương Tây bài bản, từ nhỏ bà đã thể hiện năng lực học tập xuất sắc. Năm 15 tuổi, bà đỗ tú tài - thành tích hiếm có với nữ giới thời bấy giờ. Không chỉ học giỏi, Élise còn được biết đến với vẻ đẹp thanh tú, từng được tôn vinh là hoa khôi của Trường Taberd Cần Thơ.

Năm 17 tuổi, bà kết hôn với Phan Tấn Dĩnh - con trai trưởng của gia đình bá hộ Phan Văn Bì ở Bạc Liêu, người được mệnh danh là “Vua lúa gạo Nam kỳ”, đồng thời là cháu của công tử Bạc Liêu Trần Trinh Huy. Cuộc hôn nhân mang nhiều toan tính từ phía gia đình nhà trai với kỳ vọng bà sẽ giữ gìn nề nếp gia đình và quản lý khối tài sản lớn.

Tuy nhiên, cuộc sống làm dâu trong gia đình giàu có không đem lại hạnh phúc. Dưới danh xưng “mợ ba”, bà phải quán xuyến công việc gia đình, trong khi người chồng thiếu trách nhiệm, nhiều lần có hành vi thô bạo. Những mâu thuẫn trong hôn nhân cùng trải nghiệm thực tế với đời sống khó khăn của người dân đã thôi thúc bà thay đổi lựa chọn cuộc đời.

Năm 1944, bà rời bỏ gia đình chồng để tham gia cách mạng. Dù bị truy bắt và giam giữ, bà đã trốn thoát nhờ sự giúp đỡ của những người tá điền từng được bà cưu mang. Đến năm 1945, sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, chồng cũ của bà bị bắt do liên quan đến thực dân Pháp. Khi đó, bà đã trở thành một chiến sĩ cách mạng, song vẫn vượt qua nhiều hiểm nguy để xin giảm án cho người từng là chồng, thể hiện nghĩa tình dù không còn gắn bó.

Nữ thiếu tá tình báo xuất sắc với nhiều chiến công hiển hách

Ngày 2/8/1950, bà Lâm Thị Phấn được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, chính thức trở thành cán bộ tình báo chuyên nghiệp với bí danh Thanh Phong, hoạt động tại Cần Thơ. Trong giai đoạn này, bà đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng như thu thập tin tức trong bộ máy quân viễn chinh Pháp, vận chuyển vũ khí, dẫn đường cho lực lượng đặc công và tham gia giải cứu cán bộ bị bắt.

Sở hữu nền tảng tri thức cùng ngoại hình nổi bật, bà trở lại miền Tây, xây dựng mạng lưới tình báo và trực tiếp hoạt động trong lòng địch. Bà được giao phụ trách một tổ điệp báo tại khu vực, triển khai nhiều hoạt động hiệu quả, khiến đối phương đặc biệt chú ý và gọi bà là “Thần vệ nữ phương Đông”.

Một dấu mốc đáng chú ý trong quá trình hoạt động là việc bà thuyết phục người em trai là Lâm Văn Phát, người từng đứng về phía đối phương. Nhân vật này cũng là nguyên mẫu trong tác phẩm Ván bài lật ngửa.

Trong số những người được bà cảm hóa có ông Trần Hiến - một phiên dịch viên lai Pháp, từng được quân đội Pháp tin cậy. Từ mối quan hệ đồng chí, hai người trở thành vợ chồng, cùng tham gia xây dựng và phát triển lực lượng tình báo tại vùng Tây Đô.

Sau Hiệp định Genevé năm 1954, bà tập kết ra Bắc và được cử sang Liên Xô để đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ tình báo. Đến năm 1962, bà trở lại miền Nam, hoạt động trong bộ máy cấp cao của chính quyền Sài Gòn. Với khả năng sử dụng tiếng Pháp thành thạo, kinh nghiệm chính trị và bản lĩnh vững vàng, bà tạo dựng được lòng tin từ nhiều sĩ quan, quan chức, qua đó thu thập và chuyển về những thông tin quan trọng phục vụ cuộc kháng chiến.

Trong quá trình hoạt động, bà tham gia nhiều cuộc họp tuyệt mật, thâm nhập sâu vào nội bộ đối phương mà không để lại dấu vết nghi ngờ. Đặc biệt, trong giai đoạn cuối của cuộc chiến, bà góp phần tạo điều kiện buộc Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vào trưa 30/4/1975 gắn với sự kiện Giải phóng miền Nam 30/4/1975.

Bên cạnh công tác tình báo, bà còn tích cực tham gia vận động phụ nữ kháng chiến tại khu vực miền Tây, tổ chức huấn luyện và xây dựng cơ sở phục vụ hoạt động bí mật. Sau khi đất nước thống nhất, bà công tác tại Quân khu 9 và nghỉ hưu năm 1984 với quân hàm Thiếu tá.

Rời quân ngũ, bà có cuộc sống giản dị bên người chồng thứ ba là ông Lê Văn Thích. Với những đóng góp bền bỉ, bà được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba. Bà qua đời năm 2010, hưởng thọ 92 tuổi, để lại dấu ấn sâu đậm về một nữ chiến sĩ tình báo tài năng, tiêu biểu cho hình ảnh người phụ nữ Việt Nam kiên cường, tận tụy vì Tổ quốc.

Tổng hợp

Ảnh: Sưu tầm nhiều nguồn