Trong nhiều năm, thăng chức được xem là dấu mốc quan trọng trên con đường sự nghiệp. Tuy nhiên, với một bộ phận lao động trẻ Trung Quốc, chiếc ghế quản lý giờ đây không còn hấp dẫn như trước.

Xu hướng này đang thu hút sự chú ý lớn trên mạng xã hội Trung Quốc. Theo South China Morning Post (SCMP), các bài đăng liên quan đến việc từ chối thăng chức đã thu hút hơn 40 triệu lượt xem. Không ít người còn chia sẻ những “kịch bản” để từ chối khéo léo, chẳng hạn cảm ơn cấp trên, nói rằng bản thân chưa sẵn sàng hoặc đề nghị được ghi nhận, đãi ngộ tốt hơn ở vị trí hiện tại.

Ba lần nói “không” với thăng chức

Một trường hợp được truyền thông Trung Quốc chú ý là June, người cho biết đã ba lần từ chối cơ hội thăng tiến trong 10 năm đi làm. Lần đầu, khi đang là học viên quản trị tại một công ty công nghệ, cô chọn đi du lịch thay vì nhận vị trí mới. Sau đó, khi được giao quản lý một trung tâm đào tạo của doanh nghiệp giáo dục, June chỉ làm công việc này trong hai tuần trước khi xin trở lại vị trí cũ vì áp lực quá lớn.

Đến tháng 4/2026, cô tiếp tục từ chối lời đề nghị thăng chức. Lý do lần này là mức tăng lương không tương xứng với khối lượng công việc và trách nhiệm mới. Trao đổi với tờ 36Kr, June cho rằng các vị trí quản lý có thể đi kèm trách nhiệm lớn nhưng phần thưởng tài chính không phải lúc nào cũng tăng tương ứng.

Zheng, một quản lý sản phẩm tại một công ty công nghệ khác, cũng trải qua tình huống tương tự. Sau khi được thăng chức, cô phải xử lý nhiều đầu việc hơn trong khi cấp trên coi áp lực gia tăng là cơ hội để rèn luyện khả năng làm việc độc lập. Với cô, chức danh mới cuối cùng trở thành gánh nặng thay vì phần thưởng.

Một người dùng mạng xã hội Trung Quốc thậm chí chia sẻ: “Sau khi trở thành trưởng nhóm tạm thời, tôi chỉ nhận thêm 100 nhân dân tệ/tháng (khoảng 387.000 đồng), nhưng mỗi khi có vấn đề xảy ra, người phải chịu trách nhiệm lại là tôi”.

Không phải từ bỏ tham vọng

Điều đáng chú ý là những người từ chối thăng chức không nhất thiết muốn đứng ngoài sự nghiệp. Với họ, phát triển không đồng nghĩa với việc phải liên tục leo lên các nấc thang chức vụ.

Nhiều lao động trẻ muốn tiếp tục nâng cao chuyên môn, nhưng theo con đường ít phụ thuộc vào việc quản lý người khác. Họ cũng cân nhắc nhiều hơn đến thời gian dành cho gia đình, sở thích và cuộc sống cá nhân.

Xu hướng này được gọi là “conscious unbossing”, tức chủ động không hướng tới các vị trí quản lý. Theo khảo sát năm 2024 của Robert Walters, hơn một nửa Gen Z được khảo sát không mong muốn trở thành quản lý cấp trung, trong khi 72% ưu tiên phát triển bản thân hơn việc quản lý người khác.

Một khảo sát khác được Financial Times dẫn lại cho thấy gần 70% Gen Z được hỏi nhìn nhận công việc quản lý cấp trung theo hướng “áp lực cao, phần thưởng thấp”.

Bài toán mới cho doanh nghiệp

Sự thay đổi này đặt ra câu hỏi cho các doanh nghiệp: Nếu chức danh cao hơn không còn đủ sức hấp dẫn, làm thế nào để thu hút người trẻ bước vào đội ngũ quản lý?

Lucy Bisset, Giám đốc Robert Walters North, cho rằng các doanh nghiệp cần xem xét lại cách thiết kế vị trí quản lý, trong đó tăng quyền tự chủ và tạo lộ trình phát triển kỹ năng rõ ràng hơn.

Với một thế hệ người lao động ngày càng coi trọng quyền chủ động và chất lượng cuộc sống, thăng chức có thể không còn là phần thưởng mặc định. Khi trách nhiệm tăng nhưng thu nhập, quyền hạn và thời gian cá nhân không thay đổi tương xứng, lời mời “lên làm sếp” có thể trở thành một bài toán mà người trẻ cân nhắc rất kỹ trước khi nói “đồng ý”.