Từ một học sinh trường nghề, từng nhiều lần thi trượt cao học, phá sản vì bị lừa hơn 1 triệu nhân dân tệ, phải làm nhân viên bảo vệ ca đêm ngay trong khuôn viên Đại học Thanh Hoa để trang trải cuộc sống, Yang Xiao vẫn không từ bỏ mục tiêu học tập.

Sau 8 năm kiên trì ôn luyện, anh đã trúng tuyển chương trình cao học của Học viện Nghệ thuật và Thiết kế thuộc Đại học Thanh Hoa với số điểm vượt chuẩn 34 điểm. Câu chuyện của Yang Xiao (31 tuổi) trở thành minh chứng cho nghị lực vượt nghịch cảnh và tinh thần theo đuổi tri thức bền bỉ.

Ngay từ khi chuẩn bị bước vào bậc trung học phổ thông, Yang Xiao đã nuôi khát vọng được học tập tại Đại học Thanh Hoa. Tuy nhiên, do kết quả học tập chỉ ở mức trung bình, cha mẹ lo ngại con không thể đỗ đại học nên quyết định cho anh theo học tại một trường dạy nghề nghệ thuật tư thục.

Thời điểm đó, ngôi trường chỉ có duy nhất một lớp dành cho học sinh ôn thi đại học, còn phần lớn các lớp đều hướng đến đào tạo nghề để sớm đi làm. Chính trong môi trường ấy, năng khiếu hội họa của Yang Xiao được phát huy. Bất chấp sự phản đối của gia đình đối với con đường nghệ thuật, anh kiên trì theo đuổi đam mê, nỗ lực học tập và dần vươn lên đứng đầu lớp cả về chuyên môn mỹ thuật lẫn các môn văn hóa.

Đến kỳ thi đại học, Yang Xiao từng cân nhắc đăng ký vào Học viện Nghệ thuật và Thiết kế thuộc Đại học Thanh Hoa. Tuy nhiên, do chương trình đào tạo mà anh theo học phù hợp hơn với định hướng của Học viện Mỹ thuật Trung ương, cuối cùng anh lựa chọn ngôi trường này và trúng tuyển.

Sau khi tốt nghiệp, Yang Xiao trở về Thẩm Dương mở lớp đào tạo mỹ thuật. Công việc kinh doanh thuận lợi, cuộc sống ổn định. Cũng trong giai đoạn này, anh đặt mục tiêu tiếp tục học cao học tại Đại học Thanh Hoa. Tin tưởng vào nền tảng chuyên môn của bản thân sau khi tốt nghiệp Học viện Mỹ thuật Trung ương, Yang Xiao cho rằng việc thi đỗ không quá khó khăn. Tuy nhiên, ngay trong lần dự thi đầu tiên, anh chỉ đạt 298 điểm, trong khi điểm chuẩn của ngành lên tới 390 điểm và chỉ tuyển duy nhất một thí sinh trên phạm vi cả nước.

Thất bại khiến Yang Xiao rơi vào tâm lý mặc cảm. Anh không dám thừa nhận với bạn gái rằng mình thi trượt, chỉ trả lời mơ hồ mỗi khi được hỏi về việc học với hy vọng sẽ sớm thi đỗ để có cơ hội giải thích. Đến năm thứ hai ôn thi, anh tiếp tục chuyển sang chuyên ngành mới. Tuy nhiên, chương trình xuất hiện thêm nhiều học phần khiến việc ôn tập trở nên quá tải. Biết chắc bản thân khó đạt kết quả như mong muốn, Yang Xiao quyết định chia tay bạn gái vì không muốn tiếp tục sống trong sự dối lòng.

Sau cú sốc tình cảm, cuộc sống của anh tiếp tục rơi vào biến cố lớn hơn.

Trong thời gian ôn thi năm thứ ba, Yang Xiao quen một cô gái qua mạng. Vì tin vào những câu chuyện về hoàn cảnh khó khăn mà cô kể, anh liên tục chuyển tiền giúp đỡ. Theo lời Yang Xiao, chỉ trong khoảng 1 năm, người này đã lấy của anh hơn 1 triệu nhân dân tệ (gần 4 tỷ đồng) với nhiều lý do khác nhau như chữa bệnh, người thân mắc ung thư hay trả nợ cờ bạc. Cuối cùng, mối quan hệ đổ vỡ, Yang Xiao không chỉ mất toàn bộ số tiền tích cóp mà còn rơi vào cảnh nợ nần.

Những khó khăn liên tiếp khiến xưởng mỹ thuật của anh phải đóng cửa. Phụ huynh học sinh yêu cầu hoàn trả học phí, trong khi Yang Xiao không còn khả năng chi trả. Anh không dám đối diện với gia đình và gần như cắt đứt liên lạc với mọi người. Dẫu vậy, Yang Xiao vẫn không từ bỏ giấc mơ vào Đại học Thanh Hoa.

Ở lần dự thi thứ tư, anh đạt 391 điểm nhưng điểm chuẩn bất ngờ tăng lên 400 điểm, khiến anh tiếp tục lỡ hẹn. Sau 2 năm theo học định hướng Lịch sử nghệ thuật và 2 năm theo Quản lý nghệ thuật, Yang Xiao quyết định chuyển sang chuyên ngành Di sản văn hóa phi vật thể và Đổi mới kỹ thuật số.

Những năm tiếp theo, anh liên tục tiến gần đến thành công. Năm thứ 6, Yang Xiao đạt 358 điểm, chỉ thiếu 4 điểm so với điểm chuẩn. Năm thứ 7, anh đạt 345 điểm, còn cách ngưỡng trúng tuyển 6 điểm. Anh nhớ rõ từng lần thất bại, bởi khoảng cách chỉ tương ứng với vài câu hỏi trong bài thi.

Tháng 6 vừa qua, ở lần thi thứ 8, Yang Xiao đạt 388 điểm, cao hơn điểm chuẩn 34 điểm và chính thức trở thành học viên cao học của Học viện Nghệ thuật và Thiết kế thuộc Đại học Thanh Hoa.

Trong suốt hành trình ôn thi, Yang Xiao từng làm nhiều công việc để duy trì cuộc sống. Đáng nhớ nhất là 2 năm làm nhân viên bảo vệ ca đêm ngay trong khuôn viên Đại học Thanh Hoa.

Làm việc từ 22 giờ đến 8 giờ sáng hôm sau, anh tranh thủ nghỉ ngơi vào buổi sáng rồi tham dự các lớp học với tư cách dự thính vào ban ngày. Nếu có môn học yêu thích, Yang Xiao sẵn sàng thức trắng sau ca trực để đến lớp. Ngoài ra, anh còn chủ động trò chuyện với sinh viên quốc tế nhằm nâng cao trình độ tiếng Anh.

Yang Xiao cho biết điều khiến anh tổn thương nhất không phải sự vất vả của công việc mà là cảm giác bị nhìn nhận khác đi khi khoác lên mình bộ đồng phục bảo vệ. Anh vẫn nhớ như in một lần đang làm nhiệm vụ thì nghe thấy một người mẹ nói với con: "Nếu con không học hành chăm chỉ thì sau này sẽ trở thành như anh ấy".

Khoảnh khắc đó khiến Yang Xiao nhận ra khoảng cách rất lớn giữa giá trị bản thân và cách xã hội nhìn nhận mình. Dù từng tốt nghiệp Học viện Mỹ thuật Trung ương, trong mắt nhiều người anh chỉ là một nhân viên bảo vệ. Thay vì gục ngã, Yang Xiao tiếp tục nỗ lực. Anh tích cực học tập, rèn luyện thể lực và được bổ nhiệm làm đội trưởng bảo vệ. Vị trí mới giúp anh có thêm thu nhập, đồng thời giảm bớt khối lượng công việc để tập trung cho việc ôn thi.

Theo Yang Xiao, khoảng thời gian làm việc tại Đại học Thanh Hoa đã thay đổi hoàn toàn cách anh nhìn nhận cuộc sống. Lao động giúp anh học được sự tôn trọng đối với mọi nghề nghiệp và không còn đánh giá người khác qua vị trí công việc. Do điều kiện kinh tế khó khăn, Yang Xiao không đủ khả năng tham gia các lớp luyện thi. Anh chủ yếu tự học thông qua sách, dự thính các hội thảo chuyên ngành và tham gia nhiều dự án nghiên cứu để tích lũy kiến thức. Có thời điểm, anh gần như dành toàn bộ số tiền tiết kiệm để mua vé máy bay tham dự các hội thảo học thuật, trong khi bản thân luôn sống hết sức tiết kiệm.

Chương trình học kéo dài 3 năm nhưng Yang dự định hoàn thành trong 2 năm do hạn chế tài chính và muốn chuyển tiếp lên bậc học cao hơn. Yang Xiao cho biết mong muốn lớn nhất của mình là sử dụng nền tảng học thuật quốc tế để quảng bá những câu chuyện về di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc ra thế giới, đồng thời tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu mà anh đã kiên trì gìn giữ suốt nhiều năm qua.