Ngày 26/7, tại xã Sín Thầu, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng phối hợp với Tỉnh ủy, HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Điện Biên tổ chức khánh thành công trình nâng cấp Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ. Dự án có tổng kinh phí 6,35 tỷ đồng, được trích từ Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa” của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng. Các hạng mục được cải tạo, sửa chữa gồm nhà bia tưởng niệm, nhà hành lễ, tượng đài, phù điêu, sân đường, cổng, hàng rào cùng hệ thống điện chiếu sáng và cấp nước.

Công trình là sự tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với những cống hiến, hy sinh của liệt sĩ Trần Văn Thọ, đồng thời cũng là “địa chỉ đỏ” góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước cho thế hệ trẻ, cán bộ, chiến sĩ và đồng bào các dân tộc ở khu vực biên giới.

Người anh hùng yêu nước thương dân

Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ sinh năm 1935 tại Phú Thọ. Sau đó, ông cùng gia đình chuyển lên Yên Bái sinh sống. Năm 15 tuổi, ông tham gia lực lượng du kích và đến năm 1952 chính thức nhập ngũ.

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, đơn vị của Anh hùng Trần Văn Thọ chủ yếu hoạt động tại các địa bàn vùng cao, biên giới thuộc Lào Cai, Sơn La, Lai Châu... Trong điều kiện chiến đấu gian khổ, hiểm nguy, ông luôn thể hiện bản lĩnh kiên cường, mưu trí, dũng cảm và lập nhiều thành tích nổi bật.

Tháng 5/1953, đồng chí Trần Văn Thọ dẫn đầu một tiểu đội xung phong đánh địch và thu được một khẩu tiểu liên. Đến trận Dào San tháng 5/1954, ông mưu trí, chờ giặc áp sát rồi mới nổ súng, tiêu diệt 2 tên, làm bị thương 3 tên và được Trung đoàn trao Bằng khen.

Ngoài ra, ông còn cùng đồng đội diệt phỉ, ổn định đời sống và gây dựng niềm tin của đồng bào vùng biên với bộ đội Cụ Hồ. Giai đoạn 1954-1958, đời sống vùng cao còn nhiều thiếu thốn, mê tín phổ biến, cơ sở cách mạng chưa vững khiến người dân e ngại bộ đội. Ông đã kiên trì học tiếng Hà Nhì, từng bước gần dân, tạo dựng lòng tin. Từ chỗ phải ngủ ngoài rừng, ông dần được bà con đón vào bản, giúp đỡ những công việc thường ngày, chia sẻ lương thực với các gia đình khó khăn. Nhờ vậy, nhiều người từng theo phỉ đã quay về, trở lại cuộc sống bình thường.

Ông còn vận động người dân định cư ổn định, hướng dẫn trồng lúa nước, hỗ trợ giống, công cụ sản xuất và góp sức xóa mù chữ. Chính vì thế, ông được đồng bào Hà Nhì ở Mường Nhé hết lòng kính trọng, coi như người thân của bản làng; nhiều nơi còn lập miếu thờ và đặt tên địa danh theo tên ông. 

Do sức khỏe bị bào mòn, đồng chí Trần Văn Thọ qua đời vào tháng 8/1961, khi mới 26 tuổi. Ông được an táng trên đỉnh núi Leng Su Sìn, nơi người Hà Nhì gọi là “Hòn ngọc giữa miệng Rồng”. Theo lời kể, sau khi ông qua đời, mỗi người dân đã mang một hòn đá từ suối Păng Pơi, cách nơi an táng gần 2km, về xếp quanh mộ và dựng bia tưởng niệm. Cách làm ấy tuy mộc mạc nhưng thể hiện sự biết ơn, lòng kính trọng của đồng bào dành cho người cán bộ mà họ coi như người thân trong bản.

Ghi nhận những đóng góp của Trần Văn Thọ, Bộ trưởng Bộ Công an đã quyết định truy phong vượt cấp cho ông từ Thượng sĩ lên Thiếu úy.

Năm 1967, liệt sĩ Trần Văn Thọ được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông cũng là một trong 5 chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang (nay là Bộ đội Biên phòng) đầu tiên được phong tặng danh hiệu cao quý này.

Trong số những kỷ vật về Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ đang được lưu giữ tại Bảo tàng Biên phòng có chiếc áo trấn thủ gắn với một câu chuyện xúc động về tình quân dân.

Năm 1957, trong thời gian xây dựng cơ sở tại địa bàn phụ trách, Trần Văn Thọ biết gia đình ông Pờ Pú Chừ, người Hà Nhì, đông con và rất khó khăn. Một lần giữa tiết trời giá rét, thấy ông Chừ chỉ có chiếc áo duy nhất trên người, ông đã trao lại chiếc áo trấn thủ của mình. Sau đó, đồng chí Trần Văn Thọ tiếp tục giúp đỡ, bồi dưỡng ông Chừ trở thành cơ sở cách mạng tin cậy và giới thiệu ông vào Đảng Lao động Việt Nam năm 1959...

Xây dựng tượng đài tưởng niệm

Để tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn đối với Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ, tượng đài Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ đã được xây dựng tại khu vực đối diện Đồn Biên phòng Leng Su Sìn. Công trình khởi công năm 2014, đến năm 2016 thì hoàn thành. Công trình được xây dựng trên diện tích khoảng 1.200m².

Tượng đài cao 6,5m, nặng khoảng 36 tấn, được đúc bằng bê tông đá, khắc họa hình ảnh liệt sĩ Trần Văn Thọ và 3 nhân vật đại diện cho đồng bào Hà Nhì.

Cùng với đó là hệ thống phù điêu thể hiện hình ảnh cán bộ, chiến sĩ biên phòng và người dân các dân tộc trong công tác, chiến đấu, lao động sản xuất. Nhà tưởng niệm và các hạng mục phụ trợ tiếp tục được xây dựng, hoàn thiện vào năm 2020.

Công trình ra đời từ nguyện vọng của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên và đồng bào các dân tộc ở Leng Su Sìn, với sự đóng góp của nhiều doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân. Đây không chỉ là nơi tưởng niệm mà còn mang ý nghĩa giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp tinh thần yêu nước và niềm tự hào về lực lượng Bộ đội Biên phòng, nâng cao trách nhiệm của các cấp, ngành, lực lượng vũ trang và nhân dân trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Bài viết tham khảo thông tin tại:

Anh hùng Trần Văn Thọ - niềm tự hào của bộ đội biên phòng - Báo Đại biểu nhân dân

Anh hùng, liệt sĩ Trần Văn Thọ - danh thơm còn mãi - Báo Biên phòng

Điện Biên hoàn thành nâng cấp Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ - Báo Nhân dân.