Công trình mang theo tham vọng xô đổ kỷ lục thế giới

Tại thành phố Jeddah, bên bờ Biển Đỏ của Saudi Arabia (Ả Rập Xê Út), Jeddah Tower đang được xây dựng với chiều cao thiết kế vượt 1.000m.

Jeddah Tower nằm trong khu đô thị Jeddah Economic City, thuộc khu vực North Obhur, phía bắc thành phố Jeddah. Đây là dự án phát triển đô thị hỗn hợp có tổng diện tích quy hoạch khoảng 5,3 triệu m², trong đó tòa tháp được xác định là công trình trung tâm của giai đoạn phát triển đầu tiên.

Theo Jeddah Economic Company (JEC) - đơn vị phát triển dự án, Jeddah Tower được thiết kế cao hơn 1.000m và hướng tới vị trí tòa nhà cao nhất thế giới. Công trình này sẽ vượt Burj Khalifa tại Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) với chiều cao 828m. So với Landmark 81 tại TP. HCM cao 461,2m thì Jeddah Tower dự kiến cao hơn gấp đôi.

Jeddah Tower trước đây được biết đến với tên gọi Kingdom Tower. Công trình do Adrian Smith + Gordon Gill Architecture thiết kế với sự tham gia của các đơn vị tư vấn kỹ thuật quốc tế, trong đó có Thornton Tomasetti phụ trách thiết kế kết cấu. 

Theo hồ sơ của đơn vị thiết kế, tòa tháp có tổng diện tích xây dựng khoảng 530.000m². Công trình được quy hoạch theo mô hình đa chức năng, kết hợp khách sạn hạng sang, căn hộ dịch vụ, căn hộ cao cấp, văn phòng và khu vực quan sát. Khi hoàn thành, tòa nhà sẽ cung cấp không gian lưu trú, làm việc và sinh hoạt cho nhiều nhóm khách hàng, đồng thời trở thành điểm nhấn kiến trúc của khu đô thị ven Biển Đỏ.

Trong đó, khách sạn Four Seasons dự kiến có 182 phòng; khu căn hộ mang thương hiệu Four Seasons gồm 97 căn, bên cạnh 325 căn hộ thuộc Jeddah Tower với nhiều loại hình từ căn hộ một phòng ngủ đến penthouse. Công trình còn có các căn hộ thông tầng, khu tiện ích dành cho cư dân và khách lưu trú, cùng hơn 14.000m² diện tích văn phòng.

Một trong những hạng mục đáng chú ý là đài quan sát ngoài trời, được bố trí tại tầng 157, có đường kính khoảng 30m. Theo thiết kế, đây sẽ là một trong những điểm quan sát do con người xây dựng ở độ cao lớn nhất thế giới, cho phép ngắm toàn cảnh Jeddah và khu vực Biển Đỏ.

Hệ thống giao thông đứng của tòa nhà gồm 59 thang máy, trong đó có 54 thang máy một tầng và 5 thang máy hai tầng, cùng 12 thang cuốn. Các thang máy phục vụ khu vực quan sát được thiết kế với tốc độ khoảng 10m/giây nhằm rút ngắn thời gian di chuyển trong công trình có chiều cao đặc biệt lớn.

Thiết kế kiến trúc và bài toán kỹ thuật

Jeddah Tower có hình dáng thuôn dài với mặt bằng ba cánh, lấy cảm hứng từ những chồi cây sa mạc vươn lên. Các cánh công trình tách dần về phía đỉnh, tạo nên hình khối thanh mảnh và giảm diện tích tiếp xúc với gió ở những độ cao lớn.

Theo đơn vị tư vấn kết cấu Thornton Tomasetti, việc thiết kế một công trình vượt mốc 1km đặt ra nhiều yêu cầu đặc biệt về tải trọng gió, độ dịch chuyển ngang và biến dạng của kết cấu theo thời gian. Các kỹ sư phải kết hợp mô hình tính toán kết cấu, thử nghiệm trong hầm gió và giải pháp tổ chức hệ thống chịu lực để bảo đảm khả năng vận hành của tòa nhà.

Công trình sử dụng hệ kết cấu chủ yếu bằng bê tông, với các thành phần chịu lực được liên kết nhằm phân bổ tải trọng gió và trọng lực. Phần móng được thiết kế quy mô lớn, gồm một bản móng bê tông dày khoảng 5m, tựa trên 270 cọc khoan nhồi, mỗi cọc có đường kính khoảng 1,8m và chiều sâu có thể đạt 105m.

Bên cạnh kết cấu, việc vận chuyển bê tông lên độ cao lớn, tổ chức thi công liên tục và lắp đặt các hệ thống kỹ thuật cũng là những thách thức đáng kể. Công nghệ bơm bê tông và thiết bị thi công được triển khai để đáp ứng yêu cầu của công trình siêu cao tầng.

Về kiến trúc, các khoảng lõm trên mặt ngoài tạo bóng râm cho một phần bề mặt, đồng thời hình thành những khu vực sân hiên hướng ra thành phố và vùng biển. Hệ thống tường bao hiệu suất cao được thiết kế nhằm hạn chế lượng nhiệt truyền vào bên trong, qua đó giảm tải cho hệ thống điều hòa không khí.

Dự án từng đình trệ nhiều năm 

Jeddah Tower được công bố từ năm 2011 với tham vọng xây dựng một tòa nhà cao hơn 1km. Tuy nhiên, dự án gặp nhiều trở ngại và công trường ngừng hoạt động trong năm 2018, khi kết cấu mới hoàn thành 63 trong tổng số 157 tầng theo phương án được công bố khi đó.

Tháng 10/2024, khi Jeddah Economic Company ký thỏa thuận với Saudi Binladin Group để tiếp tục xây dựng và hoàn thiện công trình. Giá trị hợp đồng khoảng 7,2 tỷ riyal Saudi, thời gian thực hiện dự kiến 42 tháng. 

Công tác xây dựng được nối lại vào tháng 1/2025. Sau khi tái khởi động, tiến độ thi công được đẩy nhanh với phần kết cấu bê tông phát triển theo chiều cao, đồng thời các hạng mục mặt dựng và hệ thống cơ điện được triển khai song song.

Theo Thornton Tomasetti, đến ngày 20/4/2026, Jeddah Tower đã vượt mốc 100 tầng và đạt độ cao 400m. Báo cáo kết quả kinh doanh quý II/2026 của Kingdom Holding tiếp tục ghi nhận công trình đạt tầng 106, cao khoảng 430m. Khối lượng bê tông đã đổ vượt 300.000m³, tương đương 67% tổng khối lượng dự kiến, hơn 3.000 tấm mặt dựng đã được lắp đặt.

Đến cuối tháng 9/2026, theo thông tin do Tổng Giám đốc Jeddah Economic Company Fabien Toscano công bố tại hội nghị về các dự án quy mô lớn ở Saudi Arabia, tòa tháp đã đạt tầng 116, cao khoảng 466m. Công trường có hơn 6.000 lao động làm việc mỗi ngày. Chu kỳ thi công phần lõi kết cấu hiện vào khoảng 5 ngày mỗi tầng.

Trong giai đoạn tiếp theo, các nhà thầu cần tiếp tục hoàn thiện kết cấu ở những tầng cao hơn, đồng thời mở rộng phạm vi lắp đặt mặt dựng kính và hệ thống cơ điện. Theo tiến độ hiện tại, Jeddah Tower dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028.