Dự án đường sắt cao tốc trọng điểm quốc gia chậm tiến độ 20 năm, đội vốn lên tới hơn 3 triệu tỷ đồng
Từng được kỳ vọng trở thành biểu tượng của hạ tầng giao thông hiện đại tại Mỹ, dự án tàu cao tốc California nay đối mặt với chỉ trích vì chậm tiến độ kéo dài và chi phí leo thang ngoài kiểm soát.
Sau 18 năm triển khai, Cơ quan Đường sắt Cao tốc California mới đây đã khánh thành công trình bê tông thứ 60 thuộc dự án tàu cao tốc trị giá hàng tỷ USD của bang - cầu cạn Road 26 tại hạt Madera.
Tuy nhiên, dự án đến nay vẫn chưa lắp đặt bất kỳ km đường ray nào, trong khi tổng mức đầu tư đã tăng vọt từ 33 tỷ USD lên khoảng 126 tỷ USD.
Cầu cạn vừa được khánh thành dài 194m, rộng 21m, gồm 3 làn đường bắc qua tuyến đường sắt của BNSF và tuyến tàu cao tốc tương lai.
Đội vốn chi phí, tiến độ ngày càng xa vời
Sau gần 2 thập kỷ thi công công khai, Cơ quan Đường sắt Cao tốc California vẫn chưa lắp đặt được dù chỉ một km đường ray. Những đoàn tàu dự kiến vận hành với tốc độ lên tới 350 km/h hiện mới chỉ tồn tại trên các hình ảnh mô phỏng và tài liệu quảng bá.
Dự án hiện vẫn ở giai đoạn xây dựng nền đường và các công trình dân dụng, tức những hạ tầng sẽ làm nền tảng cho hệ thống đường ray trong tương lai.
Theo kế hoạch, việc lắp đặt đường ray chỉ có thể bắt đầu từ năm 2026 sau khi cơ quan quản lý hoàn tất quá trình lựa chọn nhà cung cấp.
Khi được cử tri bang California thông qua trong cuộc trưng cầu dân ý năm 2008, dự án có tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 33 tỷ USD.
Nhưng kế hoạch kinh doanh mới nhất do cơ quan quản lý công bố năm nay đã nâng chi phí Giai đoạn 1, nối San Francisco với Los Angeles, lên khoảng 126 tỷ USD (tương đương 3,3 triệu tỷ đồng).
Một số đánh giá khác, bao gồm báo cáo của cơ quan kiểm toán bang, thậm chí dự báo tổng chi phí cuối cùng có thể vượt 230 tỷ USD, cao hơn gấp 7 lần so với con số ban đầu.
Tình hình càng trở nên khó khăn hơn khi chính quyền của Donald Trump vào tháng 7 năm ngoái quyết định cắt giảm 4 tỷ USD tài trợ liên bang cho dự án với lý do không đáp ứng các mốc tiến độ đã cam kết.
Cơ quan Đường sắt Cao tốc California đã kháng nghị quyết định này, song khoản hỗ trợ liên bang vẫn bị loại khỏi phương án tài chính của dự án.
Theo kế hoạch ban đầu năm 2008, chuyến tàu thương mại đầu tiên dự kiến được khai thác vào năm 2020. Tuy nhiên, kế hoạch cập nhật năm 2026 thừa nhận đoạn tuyến Merced–Bakersfield nhiều khả năng chỉ có thể đi vào vận hành vào đầu thập niên tới.
Trong khi đó, toàn tuyến kết nối San Francisco và Los Angeles đã bị lùi thời hạn hoàn thành tới giữa những năm 2040.
