Đào đất để xây dựng nhà ga, phát hiện 'bí mật' tiền sử bị chôn vùi suốt 120 triệu năm
Không ít phát hiện khoa học quan trọng trên thế giới bắt nguồn từ những tình huống hoàn toàn tình cờ. Trường hợp của hoá thạch khủng long mới được phát hiện tại Đông Bắc Brazil là một ví dụ điển hình.
Trong quá trình đào đất để xây dựng một nhà ga hàng hóa, các công nhân bất ngờ phát hiện những mảnh xương hóa thạch khổng lồ nằm sâu dưới lòng đất. Phát hiện tưởng chừng chỉ là một sự cố trên công trường sau đó đã trở thành cơ sở để các nhà khoa học xác định một loài khủng long hoàn toàn mới, góp phần bổ sung những hiểu biết về lịch sử sự sống trên Trái Đất.
Theo các nhà nghiên cứu, sinh vật này thuộc nhóm sauropod - những loài khủng long cổ dài nổi tiếng với kích thước đồ sộ. Cá thể được phát hiện có chiều dài ước tính khoảng 20 mét và từng sinh sống trên lãnh thổ Brazil ngày nay cách đây khoảng 120 triệu năm.
Vào thời điểm đó, khí hậu, cảnh quan và thậm chí vị trí của các lục địa trên Trái Đất hoàn toàn khác so với hiện nay. Việc tìm thấy một bộ hóa thạch lớn và còn được bảo tồn tương đối tốt ngay dưới nền một công trường xây dựng được xem là một may mắn hiếm có đối với giới cổ sinh vật học.
Điều khiến phát hiện này trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở kích thước của sinh vật mà còn ở mối quan hệ tiến hóa của nó.
Qua quá trình phân tích, các nhà khoa học nhận thấy loài khủng long mới tại Brazil có quan hệ họ hàng gần với một loài từng được phát hiện ở châu Âu. Đây là kết quả gây chú ý bởi ngày nay hai khu vực này bị ngăn cách bởi Đại Tây Dương rộng lớn.
Tuy nhiên, cách đây khoảng 120 triệu năm, các lục địa trên Trái Đất vẫn đang trong quá trình tách ra khỏi siêu lục địa cổ đại. Nam Mỹ, châu Phi và một phần châu Âu từng có sự kết nối địa lý chặt chẽ hơn nhiều so với hiện nay, cho phép động vật di chuyển giữa các vùng đất này.
Do đó, việc tìm thấy tại Brazil một loài có quan hệ gần gũi với khủng long ở châu Âu được xem là bằng chứng cho thấy các khu vực này từng liên kết với nhau trong quá khứ địa chất xa xôi.
Để xác định một loài khủng long mới, các nhà cổ sinh vật học phải trải qua quá trình nghiên cứu kéo dài và tỉ mỉ.
Các hóa thạch được khai quật cẩn thận nhằm tránh hư hại, sau đó được lập bản đồ vị trí, làm sạch và so sánh với những mẫu vật đã được ghi nhận ở nhiều nơi trên thế giới.
Thông qua việc đối chiếu cấu trúc xương, đốt sống và tỷ lệ cơ thể, các nhà nghiên cứu có thể xác định đây là một loài mới cũng như làm rõ mối quan hệ tiến hóa của nó với các loài khác.
Mỗi hóa thạch được ví như một trang nhật ký rời rạc từ hàng triệu năm trước. Nhiệm vụ của khoa học là ghép nối những "trang nhật ký" đó để tái hiện lịch sử sự sống trên Trái Đất.
Loài sauropod mới tại Brazil đã bổ sung thêm dữ liệu quan trọng về hệ sinh thái từng tồn tại ở Nam Mỹ, đồng thời giúp làm sáng tỏ mối liên hệ giữa các loài khủng long trên những lục địa khác nhau.
Phát hiện mới cũng nhấn mạnh thực tế rằng Brazil là một trong những quốc gia sở hữu nguồn hóa thạch khủng long phong phú bậc nhất thế giới.
Dưới lớp đất ngày nay vẫn còn lưu giữ dấu tích của vô số loài sinh vật từng thống trị hành tinh từ rất lâu trước khi con người xuất hiện. Mỗi cuộc khai quật mới đều có thể hé lộ thêm một phần của bức tranh tiền sử khổng lồ ấy.
