Cuộc chiến ở Iran: Nguy cơ Mỹ sa lầy, Trung Quốc âm thầm hưởng lợi

Kinh doanh 24/03/2026 13:55

Dù loại bỏ lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và phá hủy phần lớn năng lực quân sự, Mỹ vẫn đối mặt nguy cơ sa lầy, trong khi Trung Quốc âm thầm hưởng lợi.

Chiến dịch “Operation Epic Fury” đã bước sang tuần thứ tư, Mỹ và Israel ghi nhận hàng loạt chiến thắng quân sự đáng kể. Hai bên cho biết đã phá hủy tới 75% năng lực phóng tên lửa và UAV của Iran, đánh chìm hơn 30 tàu hải quân, tấn công các trung tâm trọng yếu của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và loại bỏ nhiều lãnh đạo cấp cao.

Trong số những mục tiêu bị tiêu diệt có lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và quan chức an ninh hàng đầu Ali Larijani. Mục tiêu của chiến dịch là 'một mũi tên trúng hai đích': xóa bỏ chế độ thần quyền tại Iran và triệt phá mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

iran-war20260320085943_1774275277.jpg
Chiến dịch “Operation Epic Fury” của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã bước sang tuần thứ tư - Ảnh: Minh hoạ.

Tuy nhiên, các thắng lợi quân sự này chưa chuyển hóa thành thành công chiến lược. Iran vẫn tiếp tục phóng tên lửa vào các căn cứ Mỹ và đồng minh, gây gián đoạn hàng hải tại eo biển Hormuz. Đáng chú ý, con trai của lãnh tụ tối cao, Mojtaba Khamenei, đã được chỉ định kế nhiệm, cho thấy bộ máy quyền lực không hề sụp đổ.

Giới phân tích nhận định mô hình chiến tranh bất đối xứng của Iran – vốn được xây dựng suốt nhiều thập kỷ - giúp nước này duy trì sức chống chịu cao. Hệ thống này cho phép Tehran gây tổn thất lớn cho đối thủ trong khi kéo họ vào một cuộc xung đột kéo dài, tiêu hao.

Trong khi đó, việc Mỹ dồn nguồn lực vào Trung Đông đang làm dấy lên lo ngại về khả năng suy giảm sức mạnh tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, nơi cạnh tranh với Trung Quốc ngày càng gay gắt. Nhiều khí tài quân sự, bao gồm hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot và tàu chiến, đã được điều chuyển khỏi châu Á.

Theo các tổ chức nghiên cứu, tới 41% tàu chiến sẵn sàng chiến đấu của Hải quân Mỹ hiện tập trung tại Trung Đông. Các nhóm tác chiến tàu sân bay như USS Gerald R. Ford hay USS Abraham Lincoln cũng đã được điều động, trong khi tàu sân bay duy nhất tại châu Á đang bảo trì.

Diễn biến này khiến các đồng minh như Hàn Quốc và Đài Loan lo ngại về việc Mỹ phân tán nguồn lực. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung xác nhận hai bên đang thảo luận việc tái triển khai hệ thống phòng thủ, trong khi Seoul cũng phải trích kho dự trữ để hỗ trợ Trung Đông.

Ở chiều ngược lại, tác động của cuộc chiến đối với Trung Quốc được cho là hạn chế hơn kỳ vọng. Dù Iran là đối tác quan trọng, nước này chỉ chiếm khoảng 13% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc, trong khi phần lớn nguồn cung đến từ các quốc gia vùng Vịnh.

Thậm chí, các cam kết đầu tư hàng trăm tỷ USD giữa Bắc Kinh và Tehran phần lớn chưa trở thành hiện thực. Trung Quốc vẫn duy trì chiến lược linh hoạt, vừa hợp tác với Iran, vừa tăng cường quan hệ với các quốc gia Ả rập giàu năng lượng.

Giới chuyên gia cảnh báo rằng, ngay cả khi chiến dịch leo thang, khả năng lật đổ chế độ Iran vẫn rất thấp. Lịch sử cho thấy các cuộc can thiệp quân sự từ bên ngoài hiếm khi dẫn đến thay đổi chế độ bền vững nếu không có lực lượng đối lập đủ mạnh trong nước.

Chi phí chiến tranh cũng đang gia tăng nhanh chóng. Hàng nghìn người thiệt mạng tại Iran, Lebanon và các khu vực liên quan, trong khi Mỹ ghi nhận thương vong binh sĩ và áp lực lớn lên chuỗi cung ứng quốc phòng – vốn phụ thuộc nhiều vào các nguồn tài nguyên do Trung Quốc kiểm soát.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, cuộc chiến này có thể vô tình mang lại lợi thế cho Bắc Kinh. Trong khi Mỹ phải tiêu tốn nguồn lực quân sự và tài chính, Trung Quốc gần như 'đứng ngoài cuộc', tiếp tục củng cố sức mạnh và mở rộng ảnh hưởng toàn cầu.

Hoàng Long
Tin đáng đọc