Cá là thực phẩm quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. Nhờ chứa hàm lượng protein chất lượng cao, axit béo omega-3 cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu, cá luôn được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích bổ sung vào thực đơn hằng tuần.

Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng nên ăn thường xuyên. Trên thực tế, một số cách chế biến hoặc bảo quản không đúng có thể làm giảm giá trị dinh dưỡng, thậm chí làm gia tăng nguy cơ mắc một số bệnh, trong đó có ung thư. Vì vậy, điều quan trọng không phải là loại bỏ cá khỏi bữa ăn, mà là biết lựa chọn và sử dụng đúng cách.

Ăn cá đúng cách mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh, cá là nguồn cung cấp protein dễ hấp thu nhưng lại chứa rất ít chất béo bão hòa. Đây cũng là thực phẩm giàu DHA và EPA - hai axit béo omega-3 có vai trò quan trọng đối với hoạt động của não bộ, thị lực và hệ thần kinh.

Việc duy trì thói quen ăn cá đều đặn còn mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe tim mạch. Một phân tích tổng hợp trên hơn 1,44 triệu người cho thấy, những người bổ sung khoảng 50g cá mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn khoảng 9%. Nếu lượng cá được duy trì ở mức khoảng 150g mỗi tuần, nguy cơ này cũng giảm khoảng 8%.

Không chỉ tốt cho tim mạch, cá còn góp phần bảo vệ não bộ khi tuổi tác tăng lên. Một nghiên cứu kéo dài hơn 5 năm trên người cao tuổi ghi nhận, những người ăn ít nhất một khẩu phần cá mỗi tuần có tốc độ suy giảm nhận thức thấp hơn khoảng 35% so với nhóm ít ăn cá.

Đối với trẻ em, cá là nguồn dinh dưỡng quan trọng trong quá trình phát triển trí não. Một nghiên cứu tại Mỹ cho thấy, trẻ ăn cá ít nhất một lần mỗi tuần có điểm IQ trung bình cao hơn gần 5 điểm so với những trẻ hiếm khi ăn cá.

Ngoài ra, việc bổ sung cá hợp lý còn giúp cải thiện mỡ máu, giảm triglycerid, tăng cholesterol HDL (cholesterol tốt), đồng thời hỗ trợ phòng ngừa hội chứng chuyển hóa. Cá cũng cung cấp nhiều vitamin A, vitamin D cùng các khoáng chất như canxi, kali, magie và phốt pho, góp phần tăng cường sức khỏe xương, mắt và hệ miễn dịch.

Có thể thấy, cá vẫn là một trong những thực phẩm mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể. Tuy nhiên, để phát huy tối đa giá trị dinh dưỡng, người tiêu dùng cần chú ý đến cách lựa chọn và chế biến. Bởi trên thực tế, một số loại cá hoặc cách chế biến không phù hợp mới là yếu tố tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.

3 loại cá nên hạn chế ăn để giảm nguy cơ ung thư

1. Cá muối, cá ướp mặn truyền thống

Đây là nhóm thực phẩm được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo nên hạn chế sử dụng thường xuyên.

Trong quá trình ướp muối và bảo quản, nitrit có thể phản ứng với các sản phẩm phân hủy của protein trong cá để tạo thành nitrosamine - hợp chất được nhiều nghiên cứu đánh giá có khả năng làm tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ trong thời gian dài.

Bên cạnh đó, cá muối thường chứa lượng natri rất cao. Việc ăn quá nhiều thực phẩm mặn còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, ảnh hưởng đến tim mạch và chức năng thận.

2. Gỏi cá nước ngọt, cá ăn sống hoặc tái

Các món gỏi cá vẫn được nhiều người yêu thích, nhưng đây cũng là nhóm thực phẩm tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Cá nước ngọt có thể mang ký sinh trùng, đặc biệt là sán lá gan. Khi xâm nhập vào cơ thể, chúng có thể ký sinh trong gan và đường mật, gây viêm mạn tính, làm tổn thương mô gan. Nếu tình trạng này kéo dài trong nhiều năm, nguy cơ mắc ung thư đường mật hoặc ung thư gan có thể tăng lên.

Đáng lưu ý, việc sử dụng rượu, giấm hay các loại gia vị khi chế biến gỏi không thể tiêu diệt hoàn toàn ký sinh trùng. Vì vậy, cá nên được nấu chín kỹ trước khi ăn để đảm bảo an toàn.

3. Cá chiên ngập dầu ở nhiệt độ quá cao

Chiên cá giúp món ăn thơm ngon hơn nhưng nếu sử dụng quá nhiều dầu hoặc chiên ở nhiệt độ quá cao trong thời gian dài, quá trình này có thể tạo ra nhiều hợp chất không có lợi cho sức khỏe.

Không chỉ vậy, cách chế biến này còn làm hao hụt đáng kể lượng DHA, EPA cùng nhiều vitamin có trong cá, khiến giá trị dinh dưỡng giảm đi đáng kể.

Các chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên các phương pháp như hấp, luộc hoặc kho để giữ được nhiều dưỡng chất và hạn chế hình thành các chất có hại trong quá trình nấu nướng.

Để tận dụng tối đa lợi ích của cá, mỗi người nên ăn từ 1-2 bữa cá mỗi tuần, ưu tiên cá tươi, cá kích thước vừa hoặc nhỏ, đồng thời kết hợp đa dạng với thịt, trứng, sữa, các loại đậu và rau xanh. Quan trọng hơn, không nên quá lo lắng rằng ăn cá sẽ gây ung thư.

Điều cần tránh là sử dụng những loại cá được bảo quản hoặc chế biến không đúng cách trong thời gian dài. Một chế độ ăn cân bằng, khoa học vẫn là nền tảng quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý.