Một nghiên cứu quy mô lớn công bố trên Tạp chí Dịch tễ học Hoa Kỳ cho thấy tình trạng tài chính có liên hệ trực tiếp với tốc độ suy giảm trí nhớ ở người trung niên và cao tuổi. Kết quả đáng chú ý: Khi điều kiện tài chính xấu đi rõ rệt, não bộ có thể “già” nhanh hơn tương đương khoảng 5 tháng mỗi năm.

Những ảnh hưởng sâu rộng của tình trạng tài chính đối với trí nhớ

Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu của 7.676 người từ 50 tuổi trở lên. Trong giai đoạn 2010-2016, các nhà khoa học ghi nhận biến động tài chính của người tham gia, sau đó đánh giá trí nhớ định kỳ 2 năm/lần đến năm 2020.

Thay vì chỉ dựa vào thu nhập, nghiên cứu xây dựng một chỉ số “tài chính dư dả” gồm 8 thành phần: Mức độ kiểm soát tài chính cá nhân, mức độ hài lòng, khả năng chi trả hóa đơn, áp lực tài chính, khả năng tiếp cận thuốc men, thu nhập hộ gia đình, tài sản nhà ở và tài sản khác như tiền gửi hoặc cổ phiếu.

Kết quả cho thấy, khi điểm số tài chính giảm, tốc độ suy giảm trí nhớ tăng lên tương ứng. Cụ thể, mỗi mức giảm trong chỉ số tài chính gắn với tốc độ lão hóa não nhanh thêm khoảng 2 tháng/năm.

Đáng chú ý, nhóm có biến động tài chính tiêu cực mạnh trong vòng 4 năm ghi nhận mức suy giảm trí nhớ nhanh hơn rõ rệt, tương đương khoảng 5 tháng lão hóa não mỗi năm.

Phân tích theo nhóm tuổi cho thấy tác động này rõ rệt hơn ở những người từ 65 tuổi trở lên. Nhóm này thường phụ thuộc vào các nguồn thu ổn định như lương hưu hoặc tiền tích lũy, nên khả năng thích ứng trước các cú sốc tài chính hạn chế hơn. Trong khi đó, nhóm từ 51 đến 64 tuổi vẫn chịu ảnh hưởng nhưng ở mức độ thấp hơn, có thể nhờ khả năng tiếp tục lao động và điều chỉnh nguồn thu. Ở chiều ngược lại, những người có điều kiện tài chính tốt hơn thường đạt mức điểm trí nhớ nền cao hơn. 

Nghiên cứu cho rằng khó khăn tài chính kéo dài có thể dẫn đến căng thẳng và lo âu mạn tính, từ đó làm suy giảm nguồn lực nhận thức của não bộ. Bên cạnh đó, hạn chế tài chính có thể làm gián đoạn việc tiếp cận các yếu tố hỗ trợ sức khỏe não như dinh dưỡng đầy đủ, chăm sóc y tế và thuốc men. Những gián đoạn này góp phần làm gia tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ theo thời gian. Việc chủ động xây dựng kế hoạch tài chính từ sớm là điều rất quan trọng đối với sức khỏe não bộ ở tuổi già.

7 việc nên làm để cải thiện trí nhớ

Theo Mayo Clinic, chưa có biện pháp nào bảo đảm ngăn ngừa hoàn toàn chứng mất trí nhớ hoặc sa sút trí tuệ, song một số hoạt động có thể giúp ích.

Trước hết, vận động thể chất đều đặn được xem là nền tảng quan trọng. Hoạt động này giúp tăng lưu lượng máu đến toàn cơ thể, bao gồm cả não, qua đó hỗ trợ duy trì sự minh mẫn. Cơ quan y tế Hoa Kỳ khuyến nghị người trưởng thành nên duy trì tối thiểu 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần, như đi bộ nhanh, hoặc 75 phút vận động cường độ cao như chạy bộ. Việc phân bổ đều các buổi tập trong tuần được đánh giá phù hợp hơn so với tập trung vào một vài ngày.

Song song với đó, duy trì hoạt động trí tuệ giúp não bộ giữ được sự linh hoạt. Các hình thức như đọc sách, giải ô chữ, chơi trò chơi trí tuệ, học nhạc cụ hoặc thử một sở thích mới đều có giá trị kích thích hoạt động thần kinh. Việc tham gia các hoạt động cộng đồng, tình nguyện cũng được xem là một cách duy trì sự năng động của não.

Yếu tố giao tiếp xã hội cũng đóng vai trò đáng kể. Việc duy trì kết nối với gia đình, bạn bè góp phần hạn chế căng thẳng và trầm cảm - những yếu tố có liên quan đến suy giảm trí nhớ. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những người sống một mình.

Trong sinh hoạt hằng ngày, việc tổ chức cuộc sống ngăn nắp giúp giảm nguy cơ quên việc. Việc ghi chép lịch trình, theo dõi công việc qua sổ tay hoặc thiết bị điện tử, duy trì danh sách việc cần làm và sắp xếp các vật dụng thiết yếu ở vị trí cố định có thể hỗ trợ cải thiện khả năng ghi nhớ. Đồng thời, hạn chế tình trạng làm nhiều việc cùng lúc giúp não tập trung tốt hơn vào thông tin cần ghi nhớ.

Giấc ngủ là yếu tố không thể bỏ qua. Tình trạng thiếu ngủ hoặc giấc ngủ bị gián đoạn thường xuyên có liên quan đến suy giảm trí nhớ. Người trưởng thành được khuyến nghị ngủ từ 7 đến 9 giờ mỗi đêm. Các dấu hiệu như ngáy kéo dài cần được theo dõi, do có thể liên quan đến các rối loạn giấc ngủ cần can thiệp y tế.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ. Khẩu phần ăn giàu rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt, kết hợp với nguồn đạm ít chất béo như cá, đậu hoặc thịt gia cầm bỏ da, được đánh giá có lợi. Việc sử dụng đồ uống có cồn cần được kiểm soát, bởi tiêu thụ quá mức có thể dẫn đến lú lẫn và mất trí nhớ.

Cuối cùng, quản lý hiệu quả các bệnh mạn tính là yếu tố then chốt. Các tình trạng như tăng huyết áp, tiểu đường, trầm cảm, suy giảm thính lực hay béo phì đều có thể tác động đến trí nhớ nếu không được kiểm soát. Việc tuân thủ hướng dẫn điều trị và rà soát định kỳ các loại thuốc đang sử dụng giúp hạn chế những ảnh hưởng bất lợi đến trí nhớ.