Iraq đang từng bước hiện thực hóa tham vọng trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quy mô lớn thông qua dự án mang tên "Development Road" hay Ballast Nedam gọi đây là New Silk Road (tạm dịch: Con đường tơ lụa mới). Một trong những hạng mục quan trọng nhất của dự án là đường hầm dưới nước tại kênh Khor Al Zubair, được xây dựng từ 10 khối bê tông đúc sẵn khổng lồ, mỗi khối nặng tới 46.000 tấn. 

Công trình không chỉ thể hiện năng lực kỹ thuật hiện đại mà còn được kỳ vọng trở thành mắt xích chiến lược kết nối cảng Al Faw với mạng lưới giao thông đường bộ và đường sắt hướng tới Thổ Nhĩ Kỳ và châu Âu.

Theo thông tin từ Ballast Nedam, doanh nghiệp Hà Lan phụ trách thi công hạng mục đường hầm tại Khor Al Zubair (tỉnh Basra), mỗi mô-đun bê tông của công trình dài khoảng 125m và nặng khoảng 46.000 tấn.

Đường hầm là một phần trong dự án "Development Road" do Chính phủ Iraq triển khai nhằm xây dựng hành lang giao thông kết hợp đường bộ và đường sắt, kết nối vùng Vịnh với châu Âu thông qua lãnh thổ Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ. Đường hầm có tổng chiều dài 2.444m, bao gồm cả các đoạn đường dẫn, trong đó khoảng 1.260m chạy trực tiếp dưới kênh Khor Al Zubair.

Tháng 11/2025, mô-đun cuối cùng đã rời bể chế tạo để chuẩn bị cho giai đoạn hạ đặt. Ballast Nedam sau đó xác nhận đã hoàn tất việc lắp đặt toàn bộ 10 mô-đun trong giai đoạn 2023-2025.

Áp dụng công nghệ đường hầm chìm thay cho khoan truyền thống

Điểm nổi bật của dự án là phương pháp thi công hoàn toàn khác với kỹ thuật đào hầm truyền thống bằng máy khoan hầm. Thay vì khoan xuyên qua lòng đất, các kỹ sư sử dụng công nghệ đường hầm chìm (Immersed Tunnel). Theo đó, các mô-đun bê tông được đúc sẵn trong ụ khô, sau đó bơm nước để các cấu kiện nổi lên mặt nước trước khi được kéo đến vị trí lắp đặt bằng hệ thống cáp, tời và phao nổi.

Đại diện Ballast Nedam, cho biết sau khi được đưa ra khỏi bến chế tạo, từng mô-đun sẽ được vận chuyển đến vị trí lắp đặt và hạ xuống rãnh đã được nạo vét dưới đáy kênh bằng kỹ thuật nhấn chìm. 

Khi đến vị trí, các khối bê tông được hạ xuống từ từ để bảo đảm độ chính xác cao nhất, sau đó kết nối với mô-đun trước bằng hệ thống gioăng kín nước GINA nhằm ngăn nước xâm nhập vào các mối. Mỗi lần hạ đặt một mô-đun kéo dài khoảng 16 giờ liên tục, lượng lớn nhân công cùng máy móc hiện đại được huy động.

Sau khi hoàn tất việc lắp đặt, nền móng cuối cùng được gia cố bằng phương pháp "đổ cát", trong đó các lớp cát được bơm vào khoảng trống giữa đáy mô-đun và nền kênh nhằm tạo lớp đỡ chịu lực, giúp phân bổ đều tải trọng của công trình.

Đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối

Theo Ballast Nedam, dù hình ảnh các khối bê tông nổi trên mặt nước và được hạ xuống đáy kênh có vẻ đơn giản, toàn bộ quá trình thi công thực tế đòi hỏi sự chuẩn bị kéo dài gần 2 năm. Các hạng mục chuẩn bị bao gồm thiết kế kỹ thuật, khảo sát, lập kế hoạch thi công, chuẩn bị hệ thống phao nổi, tời kéo, thiết bị định vị và thử nghiệm tại Hà Lan trước khi vận chuyển sang Iraq.

Trong quá trình lắp đặt, mỗi mô-đun phải được đưa đến đúng vị trí, hạ xuống với tốc độ tính toán trước và đặt chính xác lên các kết cấu tạm đã chuẩn bị dưới đáy kênh.

Hệ thống thủy lực được sử dụng để điều chỉnh cao độ của từng cấu kiện trước khi tiến hành kết nối hoàn chỉnh với mô-đun trước đó. Chỉ cần sai lệch rất nhỏ trong quá trình định vị cũng có thể ảnh hưởng đến độ kín nước của mối nối, khả năng chịu lực cũng như toàn bộ kết cấu đường hầm. Chính vì vậy, dự án kết hợp đồng thời nhiều lĩnh vực kỹ thuật như xây dựng công trình quy mô lớn, hàng hải, khảo sát địa hình, định vị chính xác và lặn kỹ thuật.

Thi công trong điều kiện khắc nghiệt

Ngoài yêu cầu kỹ thuật cao, công trình còn được triển khai trong điều kiện tự nhiên và an ninh đặc biệt khó khăn. Theo Ballast Nedam, khu vực Umm Qasr thuộc tỉnh Basra có khí hậu sa mạc, nhiệt độ mùa hè có thể lên tới 50 độ C. Người lao động phải áp dụng nhiều biện pháp phòng chống bỏng nhiệt và mất nước trong suốt quá trình thi công.

Phần lớn thiết bị chuyên dụng đều phải nhập khẩu từ nước ngoài do không thể mua tại địa phương. Trước khi vận chuyển sang Iraq, từng thiết bị đều phải được kiểm tra nghiêm ngặt nhằm bảo đảm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Đường hầm dưới nước không phải là một dự án độc lập mà là hạng mục trọng điểm trong Kế hoạch tổng thể Grand Faw và dự án "Development Road".

Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 17 tỷ USD (hơn 447.440 tỷ đồng), hướng tới kết nối cảng Al Faw ở cực nam Iraq với biên giới Thổ Nhĩ Kỳ bằng hệ thống đường bộ và đường sắt, qua đó rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa giữa châu Á, Trung Đông và châu Âu.

Tháng 12/2025, đoạn đầu tiên dài 63km của tuyến đường, kết nối cảng Al Faw với khu vực đường hầm đang được xây dựng đã chính thức khánh thành. Sau khi hoàn thành, đường hầm sẽ cho phép các phương tiện lưu thông dưới kênh Khor Al Zubair mà không cần xây dựng cầu vượt, tạo điều kiện kết nối trực tiếp từ cảng Al Faw đến hệ thống giao thông quốc gia. Cảng Al Faw dự kiến bắt đầu hoạt động trong năm 2026 và đạt công suất tối đa khoảng 3,5 triệu container vào năm 2028.

Ngân hàng Thế giới đánh giá "Development Road" là sáng kiến quan trọng được Iraq khởi động từ tháng 5/2023 nhằm tận dụng vị trí địa lý của quốc gia này để tăng cường kết nối thương mại khu vực. Khi hoàn thành, hành lang vận tải mới được kỳ vọng sẽ đưa cảng Al Faw trở thành một trong những đầu mối trung chuyển hàng hóa quan trọng giữa Vịnh Ba Tư và châu Âu.