Các nhà khảo cổ Trung Quốc vừa phát hiện một di tích có niên đại thời nhà Tần tại làng Hoàng Thổ Lương, thị trấn Ba Lạp Tố, quận Du Dương, thành phố Du Lâm, tỉnh Thiểm Tây. Công trình được nhận định sơ bộ là hành cung phụ trợ nằm dọc Tần trực đạo - tuyến giao thông chiến lược dài hơn 700km được xây dựng cách đây hơn 2.200 năm.

Phát hiện được Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học Du Lâm công bố ngày 9/11, sau quá trình khảo sát bắt đầu từ tháng 8/2026. Các dấu tích kiến trúc, vật liệu xây dựng và hệ thống hạ tầng được tìm thấy tại đây cho thấy khu vực từng tồn tại một công trình có quy mô và vị thế đáng chú ý trong thời Tần.

Đáng chú ý, đợt khảo sát còn ghi nhận những dấu tích nền đường kéo dài gần 800m tại khu vực cách di tích khoảng 7,5km về phía tây nam. Các nhà khảo cổ cho rằng đây có thể là phần còn lại của Tần trực đạo, song cần tiếp tục nghiên cứu để xác định chính xác.

Di tích rộng khoảng 150.000m², xuất hiện vật liệu kiến trúc dành cho công trình cấp cao

Di tích Hoàng Thổ Lương nằm tại khu vực rìa sa mạc Mu Us, nơi địa hình có sự đan xen giữa vùng đất trũng và những dải cát. Trước đó, địa điểm này từng được ghi nhận trong đợt điều tra di tích văn hóa và xếp vào nhóm di tích thời Hán. Tuy nhiên, những kết quả khảo sát mới đã cung cấp thêm căn cứ để xác định niên đại và tính chất của công trình.

Theo thông tin từ cơ quan khảo cổ địa phương, khu vực trung tâm di tích có diện tích gần 10.000m², trong khi phạm vi phân bố các di vật trên bề mặt lên tới khoảng 150.000m² (gần bằng diện tích sân vận động Mỹ Đình - 175.000m²). Tại đây, các nhà khảo cổ tìm thấy số lượng lớn vật liệu xây dựng, chủ yếu là gạch, ngói, cùng một lượng nhỏ mảnh gốm vỡ.

Các loại gạch được ghi nhận gồm gạch rỗng và gạch vuông. Một số hiện vật có hoa văn hình học, họa tiết uốn lượn hoặc những đường nét nổi tạo thành hình vuông, hình thoi. Trong khi đó, các mảnh ngói có nhiều đặc điểm trang trí thường gặp ở công trình kiến trúc thời Tần.

Đặc biệt, giới khảo cổ chú ý đến những mảnh ngói lớn trang trí hoa văn quỳ văn (夔纹). Đây là họa tiết mô phỏng linh vật trong thần thoại Trung Hoa, thường xuất hiện trên các vật liệu trang trí kiến trúc cổ. Theo cơ quan khảo cổ Du Lâm, loại ngói có hoa văn này hiện mới được ghi nhận tại những công trình kiến trúc thuộc cấp bậc cao nhất thời Tần.

Ngoài vật liệu xây dựng, các dấu tích nền móng cũng góp phần làm rõ quy mô công trình. Kết quả khảo sát và thăm dò cho thấy bên dưới lớp cát tại khu vực trung tâm có nền đất nện. Đây là kỹ thuật xây dựng thường được sử dụng trong các công trình kiến trúc quy mô lớn thời cổ đại.

Một số dấu tích hạ tầng khác cũng được ghi nhận, gồm giếng nước và hệ thống thoát nước. Các cấu kiện thoát nước được chế tạo từ ống gốm hình tròn, kết hợp những đoạn nối và phụ kiện chuyển hướng vuông góc. Những phát hiện này cho thấy khu kiến trúc từng được trang bị hệ thống cấp, thoát nước tương đối hoàn chỉnh.

Từ đặc điểm vật liệu, nền móng và hạ tầng, các nhà khảo cổ bước đầu nhận định Hoàng Thổ Lương là một hành cung phụ trợ phục vụ hoạt động trên tuyến Tần trực đạo. Những dấu tích tại đây có nhiều điểm tương đồng với các hành cung thời Tần từng được phát hiện dọc tuyến đường cổ này.

Phát hiện thêm dấu tích nghi thuộc Tần trực đạo dưới sa mạc Mu Us

Cùng với di tích Hoàng Thổ Lương, đợt khảo sát còn mang lại manh mối mới về hướng tuyến Tần trực đạo khi đi qua sa mạc Mu Us.

Tại khu vực cách di tích khoảng 7,5km về phía tây nam, thuộc làng Bạch Thành Đài, các nhà khảo cổ phát hiện một dải dấu tích nền đắp phân bố thành từng đoạn theo đường thẳng. Tổng chiều dài khu vực có dấu tích này gần 800m, chạy theo hướng bắc hơi chếch đông.

Thành phần trầm tích chủ yếu gồm đất vàng và đất sét đỏ. Trên bề mặt, nhóm khảo sát thu thập được một số mảnh gốm có niên đại thời Tần và thời Hán (206 TCN - 220). Gần phía bắc của dải trầm tích, các nhà khảo cổ còn xác định một di chỉ nhỏ thuộc thời kỳ Tần - Hán, có phạm vi phân bố khoảng 10.000m².

Dựa trên vị trí, hình dạng và đặc điểm của lớp đất đắp, giới chuyên môn bước đầu đặt giả thuyết đây có thể là dấu tích của thân đường Tần trực đạo. Tuy nhiên, do khu vực có nhiều cồn cát và dấu vết cổ bị vùi lấp, việc xác định chính xác cấu trúc cũng như niên đại của phần nền đường vẫn cần thêm các đợt khảo sát, khai quật.

Trước đó, trong chương trình nghiên cứu khảo cổ Tần trực đạo tại khu vực Du Lâm, các nhà nghiên cứu từng phát hiện một đoạn đường cổ dài khoảng 13km ở quận Hoành Sơn. Những dấu tích được xác định gồm 9 cửa ải đào xuyên núi phân bố theo đường thẳng, một đoạn kè đất nện cùng nhiều vị trí có dấu vết mặt đường và nền đường được gia cố.

Những phát hiện liên tiếp tại Du Lâm đang bổ sung tư liệu cho quá trình xác định hướng tuyến của Tần trực đạo, đặc biệt tại khu vực sa mạc Mu Us - nơi dấu tích con đường cổ bị che phủ và biến đổi qua nhiều thế kỷ.