Giá phân bón và dầu diesel tăng vọt đến 50% khiến nông dân Mỹ khốn đốn

Tại trang trại của Andy Corriher, việc gieo trồng và chuẩn bị đang được tiến hành cho các vụ ngô và đậu tương, nhưng chi phí phân bón đã tăng vọt do chiến tranh ở Trung Đông và những đơn hàng ông đặt từ vài tuần trước vẫn chưa được giao.

Người đàn ông 47 tuổi này là một trong số các nông dân Mỹ đang phải đối mặt với “cú sốc kép” khi giá phân bón và dầu diesel tăng mạnh sau các cuộc không kích của Mỹ - Israel vào Iran bắt đầu từ ngày 28/2, khiến Tehran phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với các lô hàng này.

“Thời điểm này trong năm là lúc phần lớn phân bón được sử dụng trên khắp nước Mỹ”, ông Corriher nói với một hãng thông tấn quốc tế. “Chúng tôi bị ảnh hưởng đúng vào thời điểm tồi tệ nhất, khi đang cố mua phân bón lúc giá tăng vọt và nguồn cung cũng bị cắt giảm”.

Việc tăng giá này giáng đòn nặng nề vào một nhóm cử tri quan trọng của Tổng thống Donald Trump, người đã giành 78% phiếu bầu năm 2024 tại các quận phụ thuộc vào nông nghiệp, theo hãng tin Investigate Midwest.

Hôm thứ Bảy tuần trước (11/4), ông Trump cáo buộc “tình trạng trục lợi giá từ các tập đoàn độc quyền phân bón”, đồng thời cam kết: “Hỡi những nông dân Mỹ, chúng tôi luôn sát cánh cùng các bạn!”.

Tuy nhiên, vụ gieo trồng mùa xuân đã bắt đầu ở Mỹ - nền kinh tế lớn nhất thế giới, với việc ông Corriher đang chất các bao phân bón khô lên máy kéo để vận chuyển ra đồng.

“Tôi đã đặt mua vài lô phân bón nitơ lỏng cách đây vài tuần, nhưng họ vẫn nói chưa biết khi nào hàng sẽ được giao”, người nông dân này cho biết.

Kể từ khi cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel và Iran nổ ra cuối tháng 2 năm nay, ông Corriher ước tính giá phân bón nitơ mà mình sử dụng đã tăng ít nhất 40%. Giá phân urê - một loại phân bón gốc nitơ phổ biến cũng tăng khoảng 50% tại cảng New Orleans. Ông Corriher đã giảm lượng sử dụng phân bón xuống còn 1/3, một quyết định mà ông lo ngại có thể làm giảm năng suất trên cánh đồng của mình.

Video giá phân bón tăng vọt giữa cuộc xung đột với Iran khiến nông dân Mỹ khốn đốn - Nguồn clip: WION

“Cú đánh chí mạng”

Russell Hedrick, người canh tác khoảng 1.000 mẫu (gần 404,7 ha) đất trồng ngô và đậu tương quanh thành phố Hickory, bang Bắc Carolina, Mỹ cho biết khoảng 75% lượng phân bón ông mua là sau khi giá cả tăng vọt. Ông nói nhiều nông dân Mỹ giống như ông không có kho lưu trữ để tích trữ từ sớm trước mùa gieo trồng. Trong nghịch cảnh đó, ông Hedrick đã cắt giảm lượng phân bón xuống mức “tối thiểu”, với khả năng bổ sung sau này.

Ngay cả trước cuộc chiến Mỹ - Iran, chi phí leo thang cũng đã khiến “nông dân Mỹ về cơ bản trở thành những nhà hóa học trong phim Breaking Bad với phân bón, để tận dụng tối đa hiệu quả”, ông nói. Breaking Bad là một bộ phim ăn khách, gồm 62 tập, trong 5 mùa, kể về một giáo viên hóa học người Mỹ mắc bệnh ung thư chuyển sang sản xuất ma túy đá để kiếm tiền cho gia đình, rồi dần sa vào thế giới tội phạm.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins cho biết 80% nông dân cường quốc này đã mua phân bón cho mùa xuân trước khi xung đột với Iran xảy ra, nhưng điều đó không giúp ích nhiều cho những người thiếu vốn và khả năng tích trữ. Những phát biểu này như “một cú đánh mạnh vào bụng”, theo lời ông Derrick Austin, một nông dân ở Marshville.

Austin, 55 tuổi, cho biết ông đã gọi cho nhà cung cấp phân bón của mình ngay khi biết tin eo biển Hormuz bị phong tỏa vì ông hiểu rằng giá cả sẽ tăng “chóng mặt”. “May mắn là họ cho tôi mua 3 lô phân bón đạm theo giá cũ mỗi tấn để còn bón cho vụ lúa mì”, ông nói. “Thật sự rất khủng khiếp!”.

Nguồn cung phân bón từng bị gián đoạn trước đây, như năm 2021 khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu phosphate để ưu tiên nhu cầu trong nước. Thông thường, người nông dân Mỹ có thể dự đoán trước điều đó, ông Hedrick nói. “Năm nay, chúng tôi cứ như bị đánh úp vậy”, ông nói.

Thiệt hại ngoài ý muốn và mối lo vụ mùa năm tới với người dân Mỹ

Andy Corriher cho biết ông từng ủng hộ Tổng thống Donald Trump, nhưng ông cũng đánh giá về cuộc chiến tại Iran – nơi Mỹ dường như đang sa lầy: “Có vẻ như chúng ta chưa thực sự tính toán hết mọi hậu quả đối với người dân Mỹ”.

“Tôi cảm thấy những điều này đã bị bỏ qua như một phần của thiệt hại ngoài ý muốn,” ông nói.

Giá xăng và dầu diesel tăng mạnh cũng ảnh hưởng đến nông dân và các hộ gia đình Mỹ khác. “Dường như ai cũng đang chịu khổ”, ông Corriher đánh giá.

Khi được hỏi liệu cuộc chiến Mỹ - Iran có làm thay đổi quan điểm về Tổng thống Trump hay không, ông Austin nói: “Tôi bắt đầu nghi ngờ một số quyết định của ông ấy”.

Tuy vậy, người đàn ông trung niên này cho rằng chính quyền Trump “vẫn tốt hơn một số lựa chọn khác”. Ông Hedrick cho biết mình đã 3 lần bỏ phiếu cho Tổng thống Mỹ Trump: “Ông ấy cũng là con người như chúng ta. Tôi nghĩ ông ấy có những quyết định đúng và cũng có sai lầm”. Ông nói nếu việc giải quyết xung đột mang lại “hòa bình lâu dài” và eo biển Hormuz được mở lại “thì đó là tất cả những gì tôi có thể hy vọng”.

Trong khi đó, Giáo sư Chad Hart của Đại học bang Iowa thẳng thắn thừa nhận nền kinh tế nông nghiệp Mỹ “đã trong tình trạng suy thoái vài năm qua”. Thu nhập ròng của các nông trại nước này đã sụt giảm, trong khi chi phí kinh doanh vẫn ở mức cao. Mặc dù biên lợi nhuận bị thu hẹp trong năm nay, mức độ ảnh hưởng có thể thấp hơn dự kiến do nhiều nông dân đã kịp bón phân từ mùa thu năm ngoái hoặc đầu mùa xuân năm nay. Tuy nhiên, vụ mùa năm 2027 sẽ là “mối lo lớn” với nông dân Mỹ nếu xung đột tiếp diễn, ông Hart cho biết.