Thói quen ngồi lâu đang trở thành một đặc điểm phổ biến trong đời sống hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh công việc văn phòng và các hình thức giải trí qua thiết bị điện tử gia tăng. Nhiều người vẫn cho rằng việc ngồi xem phim hoặc sử dụng điện thoại, máy tính trong nhiều giờ là thói quen ít rủi ro.

Tuy nhiên, các bằng chứng y học cho thấy việc duy trì tư thế ngồi trong thời gian dài có thể làm suy giảm lưu thông máu, kéo theo sự gia tăng huyết áp và làm tăng nguy cơ đột quỵ. Đây là hệ quả của hàng loạt biến đổi sinh lý diễn ra âm thầm trong cơ thể khi trạng thái ít vận động kéo dài.

Dữ liệu nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những người có thời gian ngồi vượt quá 10 giờ mỗi ngày đối mặt với nguy cơ mắc bệnh tim mạch, bao gồm đột quỵ, cao hơn so với nhóm duy trì hoạt động thể chất thường xuyên.

Tuần hoàn máu kém

Khi ngồi liên tục trong nhiều giờ, lưu lượng máu trong hệ tuần hoàn giảm đáng kể, đặc biệt tại vùng chi dưới. Tình trạng ứ trệ dòng máu làm gia tăng khả năng hình thành cục máu đông trong lòng mạch. Nếu cục máu đông di chuyển lên não và gây tắc nghẽn, nguy cơ đột quỵ sẽ xuất hiện.

Về lâu dài, tuần hoàn máu suy giảm còn liên quan đến giãn tĩnh mạch, phù nề và giảm lượng oxy cung cấp cho các mô quan trọng.

Tăng huyết áp do thiếu vận động

Ít vận động có mối liên hệ chặt chẽ với tăng huyết áp. Khi các mạch máu giảm tính đàn hồi do thiếu hoạt động, tim phải tăng cường co bóp để duy trì lưu lượng tuần hoàn. Áp lực lên thành mạch vì vậy cũng tăng theo. Đây là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra đau tim, đột quỵ. Việc đứng dậy và di chuyển ngắn sau mỗi khoảng thời gian ngồi có thể giúp cải thiện tình trạng này.

Tăng cân, rối loạn cholesterol và xơ vữa động mạch

Ngồi lâu làm giảm tiêu hao năng lượng, dẫn đến tích lũy calo dư thừa và tăng cân theo thời gian. Tình trạng thừa cân, đặc biệt là mỡ vùng bụng, làm gia tăng áp lực lên hệ tim mạch.

Song song với đó, ít vận động làm thay đổi sự cân bằng giữa cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL) và lipoprotein tỷ trọng cao (HDL), thúc đẩy quá trình tích tụ mảng bám trong động mạch. Sự thu hẹp động mạch này gọi là xơ vữa động mạch dễ dẫn đến đột quỵ.

Kháng insulin và nguy cơ đái tháo đường type 2

Khi cơ bắp ít vận động, chúng trở nên kém nhạy với insulin (hormone điều chỉnh đường máu) dẫn đến kháng insulin.

Tình trạng kháng insulin là yếu tố nền trong sự phát triển của đái tháo đường type 2. Khi bệnh lý này xuất hiện cùng với tăng huyết áp hoặc béo phì, nguy cơ tổn thương mạch máu và đột quỵ gia tăng rõ rệt.

Điều chỉnh thói quen để giảm nguy cơ

Giảm thời gian ngồi liên tục là giải pháp có ý nghĩa trong phòng ngừa đột quỵ. Việc xen kẽ các khoảng vận động nhẹ như đứng dậy vươn vai sau 30-60 phút, đi bộ quãng ngắn, sử dụng cầu thang thay cho thang máy hoặc duy trì thói quen đi bộ sau bữa ăn có thể cải thiện tuần hoàn và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Ngoài ra, các yếu tố sinh hoạt khác cũng tác động đến nguy cơ đột quỵ. Giấc ngủ giữ vai trò quan trọng đối với hệ thần kinh và mạch máu. Những người ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi ngày nguy cơ đột quỵ cao hơn. Chế độ ăn nhiều muối làm tăng lượng natri trong cơ thể, liên quan trực tiếp đến tăng huyết áp - yếu tố phổ biến trong các trường hợp đột quỵ.