Nhắc tới Bali, nhiều người thường nghĩ tới những bãi biển nhiệt đới, đền thờ cổ kính hay các khu nghỉ dưỡng nổi tiếng của Indonesia. Tuy nhiên, tại vùng Đông Bắc hòn đảo này tồn tại một ngôi làng khiến du khách tò mò bởi tập tục mai táng khác thường: Thi thể người chết không được chôn hay hỏa táng mà được đặt trong lồng tre dưới gốc cây linh thiêng để tự phân hủy theo thời gian.

Đó là làng Trunyan - nơi sinh sống của cộng đồng Bali Aga, nhóm cư dân bản địa được cho là đã xuất hiện trên đảo Bali từ trước thời Hindu giáo du nhập. Ngôi làng nằm bên hồ Batur, dưới chân núi Abang và gần như tách biệt với thế giới bên ngoài bởi những sườn núi dốc cùng rừng cây bao quanh.

Khu nghĩa trang của Trunyan nằm bên bờ hồ miệng núi lửa, muốn tiếp cận phải đi bằng thuyền hoặc xuồng nhỏ. Chính sự cô lập này khiến nơi đây càng trở nên bí ẩn trong mắt du khách.

Điều đặc biệt nhất ở Trunyan là tập tục an táng lộ thiên tồn tại qua nhiều thế hệ. Trong khi phần lớn người theo đạo Hindu tại Bali lựa chọn hỏa táng, người dân Trunyan lại đặt thi thể ngoài trời dưới gốc cây Taru Menyan để tự phân hủy. Họ tin rằng việc thiêu xác có thể khiến thần Brahma - vị thần gắn với núi lửa trong tín ngưỡng Hindu, nổi giận.

“Thi thể anh họ tôi ở đằng kia, nhưng tôi không cảm thấy sợ hãi khi nhìn vào anh ấy”, Ketut Blen - một người dân trong làng, nói với BBC khi chỉ tay về phía một bộ hài cốt đặt trong lồng tre.

Theo lời người dân địa phương, Trunyan có 2 khu nghĩa trang riêng biệt. Nghi thức đặt thi thể trong lồng tre chỉ áp dụng với những người đã kết hôn và qua đời trong điều kiện bình thường. Những trường hợp chết trước khi lập gia đình hoặc tử vong do đuối nước sẽ được chôn cất theo hình thức khác.

Sau khi qua đời, thi thể được người thân tắm rửa bằng nước mưa, mặc quần áo yêu thích rồi quấn vải, để lộ phần đầu. Sau đó, người chết được đặt trong những chiếc lồng đan bằng tre và cành cọ dưới gốc cây Taru Menyan. Người dân cho biết những chiếc lồng này có tác dụng ngăn động vật hoang dã tới phá thi thể.

Dù các thi thể được để lộ thiên trong thời gian dài, khu nghĩa trang gần như không có mùi tử khí. Người Trunyan tin rằng cây cổ thụ Taru Menyan - còn được gọi là “cây thơm”, có thân phủ đầy rêu, tán lá rộng và tỏa ra mùi hương đặc trưng.

“Nếu để thi thể ở nhà, chắc chắn sẽ có mùi. Nhưng tại nghĩa trang thì không, nhờ cái cây đó”, Ketut Blen nói.

Nhiều du khách từng tới Trunyan cũng thừa nhận khu nghĩa trang không có mùi khó chịu như tưởng tượng. Chính điều này khiến nơi đây được xem là một trong những nghĩa địa kỳ lạ nhất thế giới.

Theo tục lệ của làng, khu nghĩa trang chỉ duy trì tối đa 11 thi thể cùng lúc. Con số 11 được xem là linh thiêng trong Hindu giáo. Khi có người mới qua đời nhưng các lồng tre đã kín chỗ, bộ hài cốt lâu năm nhất sẽ được đưa ra ngoài để nhường chỗ cho thi thể mới.

Sau khi phân hủy hoàn toàn, phần xương và hộp sọ sẽ được sắp xếp ngay ngắn dưới gốc cây Taru Menyan hoặc trên bàn thờ đá gần ngôi đền cổ hơn 1.000 năm tuổi. Qua nhiều thế hệ, hàng dài đầu lâu xuất hiện tại lối vào nghĩa trang khiến nơi đây được nhiều du khách gọi là “đảo đầu lâu”.

Người dân địa phương cho biết nhiều bộ xương đôi khi biến mất trước khi được di dời. Một số người cho rằng lũ khỉ sống quanh khu vực nghĩa trang đã mang chúng đi.

Do việc mai táng phải được thực hiện vào ngày tốt theo quan niệm truyền thống, nhiều gia đình phải giữ thi thể người thân tại nhà trong nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần. Để tránh phân hủy trong thời gian chờ đợi, họ sử dụng dung dịch formaldehyde để bảo quản.

Một quy định nghiêm ngặt khác tại Trunyan là phụ nữ không được tham gia lễ Pengiriman - nghi thức đưa thi thể tới khu nghĩa trang linh thiêng. Toàn bộ công việc từ vận chuyển thi hài, thay quần áo, tắm rửa cho tới cải táng đều do nam giới đảm nhiệm.

Người dân tin rằng nếu phụ nữ đặt chân tới khu vực này trong quá trình làm lễ, ngôi làng có thể phải hứng chịu động đất, núi lửa phun trào hoặc các thảm họa thiên nhiên khác.

Theo một số tài liệu, tập tục an táng đặc biệt của Trunyan có liên hệ với giáo phái Agama Bayu tồn tại từ thời tiền Hindu tại Bali. Đây là tín ngưỡng tôn thờ thiên nhiên, gió và các vì sao.

Ngoài nghĩa trang độc đáo, Trunyan còn nổi tiếng với nghi lễ Brutuk diễn ra mỗi năm vào khoảng tháng 10. Trong nghi lễ này, thanh niên trong làng mặc trang phục kết từ lá chuối và dây mây để thực hiện điệu múa mang ý nghĩa thanh tẩy đền thờ, cầu bình an cho dân làng.

Hiện nay, sự kỳ bí của Trunyan thu hút lượng lớn du khách quốc tế. Từ Denpasar - thủ phủ của Bali, du khách mất khoảng 3 giờ di chuyển bằng ô tô, sau đó tiếp tục đi thuyền qua hồ Batur để vào làng.

Một nữ du khách Australia từng chia sẻ rằng chuyến tham quan Trunyan là trải nghiệm khó quên nhất trong hành trình khám phá Bali. “Tôi được tận mắt chứng kiến nghi lễ của người dân nơi đây. Nó rất kỳ lạ nhưng cũng là điều đáng nhớ nhất trong chuyến đi”, cô nói.

Dù Bali ngày càng phát triển mạnh về du lịch, cộng đồng Bali Aga tại Trunyan vẫn duy trì nghi thức mai táng tồn tại hàng trăm năm qua. Với người dân địa phương, đó không chỉ là tập tục dành cho người đã khuất mà còn là phần cốt lõi trong đời sống tín ngưỡng và bản sắc văn hóa của ngôi làng bên hồ Batur.