Nhắc đến các thực phẩm gây hại cho dạ dày, không ít người nghĩ ngay đến ớt và những món ăn cay nóng. Vì lo ngại đau dạ dày hoặc tăng nguy cơ ung thư, nhiều người chủ động hạn chế, thậm chí loại bỏ hoàn toàn đồ cay khỏi thực đơn hằng ngày.

Tuy nhiên, các nghiên cứu trong những năm gần đây cho thấy quan niệm này chưa hoàn toàn chính xác. Đối với người khỏe mạnh, việc ăn cay ở mức độ hợp lý chưa được chứng minh là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư dạ dày. Trong khi đó, một số thói quen ăn uống phổ biến khác lại được các chuyên gia đánh giá là đáng lo ngại hơn nhiều. 

Đồ cay không phải "thủ phạm" như nhiều người vẫn nghĩ

Cảm giác nóng rát khi ăn ớt khiến nhiều người cho rằng niêm mạc dạ dày đang bị tổn thương. Thực tế, cảm giác này chủ yếu xuất phát từ capsaicin, hoạt chất tạo nên vị cay đặc trưng của ớt.

Khi đi vào cơ thể, capsaicin kích thích các đầu dây thần kinh cảm nhận nhiệt và đau ở miệng cũng như đường tiêu hóa. Não bộ tiếp nhận tín hiệu này và tạo ra cảm giác nóng rát. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc niêm mạc dạ dày bị "đốt cháy" như nhiều người vẫn nghĩ.

Một số nghiên cứu cho thấy capsaicin còn có khả năng kích thích tăng tiết chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày và hỗ trợ cải thiện lưu lượng máu tại khu vực này. Đây đều là những yếu tố giúp dạ dày tăng khả năng chống chịu trước các tác nhân gây kích ứng.

Nhiều nghiên cứu dịch tễ học cũng ghi nhận rằng việc sử dụng ớt tươi với lượng vừa phải không làm gia tăng nguy cơ ung thư dạ dày ở người khỏe mạnh.

Dù vậy, điều này không có nghĩa ai cũng có thể ăn cay tùy thích. Những người đang mắc các bệnh lý tiêu hóa như viêm loét dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản, viêm đại tràng hoặc hội chứng ruột kích thích vẫn nên thận trọng.

Ở nhóm đối tượng này, đồ cay có thể không phải nguyên nhân gây bệnh nhưng lại dễ làm các triệu chứng trở nên khó chịu hơn. Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác nóng rát, đau bụng, đầy hơi hoặc khó tiêu sau khi ăn các món quá cay.

Hai yếu tố âm thầm làm tăng nguy cơ tổn thương dạ dày

Theo các chuyên gia tiêu hóa, khi nhắc đến những thói quen ăn uống có thể làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày, đồ ăn quá mặn và rượu bia mới là những yếu tố cần được đặc biệt lưu ý.

Ăn mặn kéo dài gây tổn thương niêm mạc dạ dày

Thực phẩm chứa nhiều muối xuất hiện khá phổ biến trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt Nam. Đó có thể là dưa muối, cà muối, cá khô, thịt hun khói, xúc xích, giăm bông, đồ hộp hoặc các món ăn được nêm nếm quá đậm vị.

Khi lượng muối được tiêu thụ ở mức cao trong thời gian dài, lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày có thể bị kích thích liên tục. Tình trạng này kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ viêm mạn tính và các tổn thương tiền ung thư.

Điều đáng lo ngại là tác động của đồ ăn mặn thường diễn ra âm thầm. Khác với đồ cay có thể gây cảm giác nóng rát ngay sau khi ăn, thực phẩm nhiều muối thường không tạo ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, nhiều người duy trì thói quen ăn mặn trong nhiều năm mà không nhận ra nguy cơ đối với sức khỏe.

Các nghiên cứu cho thấy việc giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ dạ dày và giảm nguy cơ mắc các bệnh tiêu hóa.

Rượu bia làm tăng nguy cơ viêm và tổn thương dạ dày

Rượu bia từ lâu đã được xem là yếu tố nguy cơ của nhiều loại ung thư khác nhau, trong đó có ung thư dạ dày.

Khi đi vào cơ thể, cồn có thể tác động trực tiếp lên niêm mạc dạ dày, làm tăng tình trạng viêm và suy giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của cơ quan này. Việc uống rượu bia thường xuyên khiến dạ dày liên tục phải trải qua quá trình tổn thương rồi phục hồi.

Theo thời gian, các tổn thương mạn tính có thể xuất hiện và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý tiêu hóa.

Không chỉ rượu mạnh, bia hay rượu vang, một số món ăn có sử dụng cồn trong quá trình chế biến cũng góp phần làm tăng lượng cồn đưa vào cơ thể.

Nguy cơ càng trở nên nghiêm trọng hơn khi rượu bia kết hợp với thuốc lá. Đây được xem là sự kết hợp làm gia tăng đáng kể khả năng tổn thương đường tiêu hóa cũng như nguy cơ mắc ung thư.

Muốn bảo vệ dạ dày, cần thay đổi từ những thói quen hằng ngày

Các chuyên gia cho rằng thay vì quá lo lắng về một vài lát ớt trong bữa ăn, mọi người nên tập trung vào những yếu tố đã được chứng minh có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe dạ dày.

Một chế độ ăn lành mạnh nên ưu tiên giảm muối, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và cắt giảm rượu bia. Bên cạnh đó, cần tăng cường rau xanh, trái cây tươi và các thực phẩm giàu chất xơ. 

Việc phát hiện và điều trị vi khuẩn Helicobacter pylori khi có chỉ định cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa ung thư dạ dày.

Ngoài chế độ dinh dưỡng, các thói quen sinh hoạt như ăn uống đúng giờ, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và kiểm soát căng thẳng cũng góp phần duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Thực tế, đồ cay không phải là "tội đồ" như nhiều người vẫn nghĩ. Đối với người khỏe mạnh, một lượng ớt hợp lý trong khẩu phần ăn không phải vấn đề đáng lo ngại. Ngược lại, ăn quá mặn, uống nhiều rượu bia và duy trì lối sống thiếu lành mạnh mới là những yếu tố có thể âm thầm bào mòn dạ dày theo thời gian. Vì vậy, xây dựng chế độ ăn cân bằng và khoa học vẫn là chìa khóa quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài.