Nếu có một câu hỏi trị giá hàng nghìn tỷ USD đang lơ lửng như màn sương trên bầu trời nước Mỹ và châu Á thì có lẽ đó là câu hỏi về hình ảnh của Tổng thống Donald Trump trong giai đoạn sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Liệu ông Trump sẽ chỉ tập trung vào các sân golf của mình và dự án cải tạo phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng hay sẽ tiếp tục theo đuổi tham vọng xây dựng di sản chính trị, thực hiện những hành động quyết liệt hơn nữa để ghi dấu tên tuổi trong lịch sử?

Và cũng có khả năng ông Trump sẽ bị phải đối mặt với hàng loạt cuộc điều tra và vụ kiện do đảng Dân chủ khởi xướng? Hay mọi chuyện đơn giản vẫn diễn ra như thường lệ?

Câu trả lời có lẽ sẽ sớm xuất hiện.

Vào hai ngày 14 - 15/12, Tổng thống Trump sẽ chủ trì hội nghị các nhà lãnh đạo G20 với tư cách là người đứng đầu nước chủ nhà.

Trước đó, từ ngày 16 - 18/11, ông dự kiến thăm thủ đô Manila (Philippines) để tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN thường niên. Ngay sau đó, ông Trump sẽ tới Thâm Quyến (Trung Quốc) dự Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) kéo dài 2 ngày. Tại đây, ông sẽ có cuộc gặp thứ ba trong năm nay với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đồng thời là cuộc gặp thứ hai trên đất Trung Quốc.

Một phiên bản ông Trump nào sẽ xuất hiện? Một vị Tổng thống Mỹ sẵn sàng thỏa hiệp và đạt thỏa thuận hơn hay một nhà lãnh đạo muốn chứng minh rằng mình vẫn nắm quyền kiểm soát?

Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, chấm dứt tình trạng đảng Cộng hòa kiểm soát đồng thời cả hai viện của Quốc hội Hoa Kỳ, đảng Dân chủ sẽ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện khi Quốc hội khóa mới bắt đầu hoạt động vào tháng 1 năm 2027.

Với vị thế được củng cố, phe đối lập được dự báo sẽ thách thức các ưu tiên của chính quyền, cản trở các dự luật và mở nhiều cuộc điều tra nhằm vào chính quyền của ông Trump trên các mặt trận khác nhau. Những vấn đề bị soi xét có thể trải rộng từ tính hợp pháp và cơ sở của các cuộc tấn công quân sự tại Iran cho đến hoạt động kinh doanh ở nước ngoài của gia đình ông Trump.

Ông Joseph Chinyong Liow, Hiệu trưởng kiêm Giáo sư chuyên ngành Các vấn đề Đông Á tại Trường Chính sách công Lý Quang Diệu dự báo nước Mỹ sẽ trải qua một giai đoạn bất ổn kéo dài.

“Tôi sẽ rất ngạc nhiên nếu Tổng thống Trump chuyển sang cách tiếp cận hòa giải hơn trong chính trị”, ông Liow nhận định. Theo ông, nhiều khả năng nhà lãnh đạo Mỹ sẽ tăng cường khẳng định quyền lực của Tổng thống trước cả hai viện của Quốc hội.

Thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ không khiến chính sách kinh tế mang dấu ấn của ông Trump bị đảo ngược, dù một số lãnh đạo đảng Dân chủ từng cam kết bãi bỏ thuế quan đối với hàng hóa từ Canada, một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump hoàn toàn có thể phủ quyết mọi nỗ lực nhằm hạn chế hoặc bãi bỏ quyền áp thuế của mình. Để vượt qua quyền phủ quyết này, phe phản đối cần giành được sự ủng hộ của ít nhất 2/3 thành viên tại cả Hạ viện và Thượng viện, đồng nghĩa với việc phải có sự hậu thuẫn đáng kể từ các nghị sĩ đảng Cộng hòa.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ cũng được dự báo sẽ gia tăng sức ép đối với cách ông Trump xử lý cuộc chiến với Iran đã kéo dài 8 tháng, một phần nhằm giải quyết tình trạng giá xăng và dầu diesel tăng cao khiến cử tri bất bình.

Do phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông, các quốc gia châu Á đang theo dõi sát những tín hiệu về diễn biến giá dầu sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Ông Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group, công ty nghiên cứu hàng đầu về thị trường năng lượng và rủi ro địa chính trị, cho biết ông không kỳ vọng giá dầu sẽ giảm trong ngắn hạn.

“Bản thân cuộc bầu cử sẽ không tạo ra tác động lớn đến giá dầu. Diễn biến giá chủ yếu phụ thuộc vào những đánh giá về tương tác giữa hoạt động ngoại giao và nguy cơ leo thang quân sự thực tế giữa Mỹ và Iran”, ông nói.

Giá dầu đã giảm trước cuộc bầu cử do kỳ vọng hai bên có thể đạt được một thỏa thuận ngoại giao. Tuy nhiên, ông McNally cho biết chưa thay đổi đánh giá về khả năng xung đột quân sự leo thang trong những tuần tới.

Về dài hạn, giá dầu có thể tăng nếu đảng Dân chủ tìm cách tháo dỡ các chính sách thuộc chương trình nghị sự thống trị năng lượng của ông Trump, một nguồn tin trong ngành dầu mỏ nhận định.

Các chính sách này đã mở rộng khả năng tiếp cận những vùng đất rộng lớn thuộc sở hữu liên bang, đẩy nhanh quá trình cấp phép khoan dầu và loại bỏ một số cơ chế giám sát môi trường.

Khoản lợi nhuận đột biến mà các tập đoàn dầu mỏ thu được sau cuộc chiến với Iran, ước tính vượt mức 130 tỷ USD, cũng sẽ trở thành đối tượng bị giám sát chặt chẽ.

Một lĩnh vực khác có khả năng đối mặt với các quy định hạn chế mới là sự phát triển của các trung tâm dữ liệu. Động thái này nhằm giải quyết phản ứng bất bình của cử tri trước tình trạng chi phí tiện ích tăng cao, ô nhiễm tiếng ồn và những lo ngại về tốc độ mở rộng quá nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI).

Các biện pháp hạn chế sẽ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của những doanh nghiệp công nghệ châu Á, chủ yếu tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan, vốn cung cấp các phần cứng thiết yếu phục vụ quá trình xây dựng hạ tầng AI của Mỹ.

Việc tăng cường giám sát AI, nhiều khả năng thông qua các cuộc điều tra mới của những ủy ban Quốc hội nhằm vào các tập đoàn AI lớn, sẽ khiến các nhà phát triển châu Á phải đối mặt với thêm nhiều yêu cầu tuân thủ. Tuy nhiên, điều này cũng có thể tạo động lực thúc đẩy châu lục này phát triển các hệ thống AI chủ quyền của riêng mình.

Các nhà phân tích cũng dự báo ngành dược phẩm sẽ chịu thêm sức ép, bao gồm cả những doanh nghiệp tại châu Á đã đạt được các thỏa thuận về giá thuốc với chính quyền Trump.

Nhà kinh tế Mỹ Stephen Roach, cựu Chủ tịch Morgan Stanley châu Á, cho biết Trung Quốc và các vấn đề liên quan đến châu Á không nổi lên như những chủ đề lớn trong các cuộc thăm dò cử tri sau bầu cử.

Tuy nhiên, ông dự báo ban lãnh đạo đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ sẽ có lập trường cứng rắn với Trung Quốc.

“Tôi cho rằng chính sách của chính quyền Biden đối với Trung Quốc có thể trở thành khuôn mẫu. Điều này sẽ gây sức ép lên cam kết của ông Trump về “sự ổn định chiến lược mang tính xây dựng", ông Roach nhận định.

Cụm từ này được sử dụng từ tháng 5 để mô tả cách tiếp cận mới trong quan hệ Mỹ - Trung nhằm kiểm soát cạnh tranh giữa hai cường quốc. Tuy nhiên, cách định hình quan hệ này có thể trở thành mục tiêu chỉ trích.

Dưới thời Tổng thống Joe Biden, Mỹ đã áp dụng một số điều kiện hạn chế nghiêm ngặt nhất đối với hoạt động xuất khẩu chip bán dẫn tiên tiến và thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc, đồng thời tăng thuế quan đối với các ngành công nghiệp chiến lược như xe điện sản xuất tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, ông Han Shen Lin, Giám đốc điều hành phụ trách Trung Quốc tại The Asia Group, công ty tư vấn chiến lược có trụ sở tại Thượng Hải, cho rằng những nền tảng cơ bản trong quan hệ Mỹ - Trung sẽ phần lớn tiếp tục đi theo quỹ đạo hiện tại.

“Thất bại của đảng Cộng hòa làm suy giảm lợi thế đàm phán của ông Trump và thu hẹp dư địa hành động của ông. Tuy nhiên, những quan ngại chiến lược của Washington đối với Trung Quốc vẫn nhận được sự đồng thuận vững chắc từ cả hai đảng”, ông Lin nói.

“Điều chỉnh chính sách: Có. Thay đổi căn bản: Không”.

Theo ông Lin, các vấn đề thuế quan có thể trở nên dễ thương lượng hơn, nhưng những hạn chế về công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn và AI, đã ăn sâu vào các tính toán an ninh quốc gia nên khó có khả năng được nới lỏng đáng kể.

Dù vậy, hai năm tới trong quan hệ giữa Mỹ và châu Á sẽ chứng kiến những thay đổi đáng kể.

Theo ông Lin, Bắc Kinh có thể nhìn thấy một số cơ hội chính trị, nhưng Trung Quốc sẽ không nhầm lẫn những biến động sau bầu cử tại Mỹ với sự suy yếu của nước này.

“Ông Tập Cận Bình có thể bước vào cuộc gặp tại Thâm Quyến với sự tự tin lớn hơn nữa. Tuy nhiên, nhiều khả năng ông sẽ tìm kiếm khả năng dự đoán và lợi thế đàm phán lớn hơn thay vì hướng tới một thỏa thuận toàn diện”, ông nói.

“Tại G20, tôi cho rằng Trung Quốc sẽ tìm cách thể hiện hình ảnh một quốc gia ổn định, đồng thời khắc họa Washington như một đối tác ngày càng khó đoán”, ông Lin nhận định thêm.

Ông Frederick Kempe, Chủ tịch Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council) cho rằng tình hình cũng có thể chuyển biến theo chiều hướng nguy hiểm.

Theo ông, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thể tính toán rằng “không có thời điểm nào tốt hơn hai năm tới để tận dụng các cơ hội trong khu vực”.

“Ông Tập có thể gia tăng các hoạt động thăm dò quân sự xung quanh Đài Loan, trong bối cảnh phản ứng trước một Tổng thống Mỹ đã cho thấy sự sẵn sàng đưa ra những nhượng bộ”, ông Kempe nhận định trong một bài phân tích, đề cập đến quyết định trì hoãn việc chuyển giao vũ khí cho Đài Loan của ông Trump.

Châu Á cũng sẽ phải tính đến kịch bản thời kỳ hậu Tổng thống Trump.

“Trung Quốc và Đông Nam Á vẫn sẽ làm việc với ông Trump trên cương vị Tổng thống Mỹ và không đánh giá thấp ông ấy. Tuy nhiên, chắc chắn họ cũng phải dành sự quan tâm cho những gì có thể xảy ra sau hai năm nữa”, ông Liow nói.