Sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Một trong những nội dung được quan tâm là đề xuất mở rộng cơ chế tính giá điện theo thời gian sử dụng sang khách hàng sinh hoạt khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật.

Theo Tờ trình của Chính phủ do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn trình bày, dự thảo lần này sửa đổi nhiều nhóm quy định liên quan đến quy hoạch, đầu tư dự án điện lực, năng lượng tái tạo, thị trường điện, mua bán điện, giá điện cũng như vận hành hệ thống điện.

Hộ gia đình có thể được tính tiền điện theo từng khung giờ

Thay đổi đáng chú ý nằm ở cơ chế giá điện. Theo đề xuất, giá bán lẻ điện đối với khách hàng sử dụng điện cho mục đích sinh hoạt có thể được phân chia theo 3 khoảng thời gian gồm giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Điều này khác với cách tính theo sản lượng tiêu thụ thường được áp dụng đối với hộ gia đình. Trong khi đó, cơ chế giá theo thời gian sử dụng điện lâu nay chủ yếu được áp dụng với một số nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh đáp ứng các điều kiện nhất định.

Trước đó, tại họp báo thường kỳ quý II/2026, đại diện Cục Điện lực cho biết khách hàng sinh hoạt vẫn áp dụng giá điện bậc thang tăng dần. Bộ Công Thương đang nghiên cứu việc áp dụng biểu giá theo thời gian đối với một số hộ đáp ứng điều kiện, đặc biệt là những khách hàng có thiết bị công suất lớn, tiêu thụ nhiều điện và có khả năng dịch chuyển nhu cầu sử dụng khỏi giờ cao điểm.

Theo cơ quan quản lý, việc dịch chuyển một phần nhu cầu điện khỏi khoảng thời gian phụ tải tăng cao có thể giúp giảm nhu cầu huy động các nguồn điện có chi phí cao.

Bộ Công Thương cũng đã ban hành Quyết định 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 về khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới của hệ thống điện quốc gia. Theo thông tin Bộ Công Thương công bố tại họp báo quý II, khung giờ cao điểm mới được xác định từ 17h30 đến 22h30. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, khung giờ mới chưa được áp dụng trên thực tế; giờ cao điểm đang áp dụng là 9h30-11h30 và 17h-20h.

Ngoài nội dung trên, Chính phủ còn đề xuất bổ sung thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt khung giá bán buôn điện, đồng thời bổ sung quy định chuyển tiếp về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện đối với các cơ sở lưu trú du lịch. Dự thảo cũng bổ sung quy định hỗ trợ tiền điện đối với một số nhóm khách hàng theo quy định của Chính phủ, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ.

Hướng tới xóa bỏ bù chéo giá điện

Một nội dung lớn khác trong lần sửa luật này là xây dựng lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng.

Định hướng trên bám sát Nghị quyết 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết đặt ra yêu cầu xây dựng giá năng lượng minh bạch, do thị trường quyết định dưới sự quản lý của Nhà nước, không thực hiện bù chéo và sử dụng các chính sách an sinh xã hội để hỗ trợ những nhóm cần thiết.

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản đồng tình với nguyên tắc giá điện phải phản ánh các chi phí hợp lý, hợp lệ, đồng thời tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, phát triển thị trường điện cạnh tranh và từng bước xử lý tình trạng bù chéo.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý quy định về giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ” chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể dẫn tới cách hiểu Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Do đó, Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ nguyên tắc giá điện phải được hình thành dựa trên chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường. Rủi ro trong hoạt động đầu tư, kinh doanh không nên được chuyển toàn bộ sang Nhà nước, đơn vị mua điện hoặc người sử dụng điện.

Cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu việc xóa bỏ bù chéo phải xác định cụ thể phạm vi, nhóm đối tượng và lộ trình thực hiện. Chính sách này cần được tách bạch với hỗ trợ dành cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân tại các khu vực khó khăn, đồng thời bảo đảm nguồn lực hỗ trợ được công khai, minh bạch.

Không để đơn giản hóa thủ tục tạo khoảng trống quản lý

Dự thảo cũng đề xuất nhiều cơ chế nhằm tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và rút ngắn thời gian triển khai các dự án điện lực.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý việc mở rộng trường hợp không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư cần được quy định chặt chẽ, bởi các dự án điện có thể liên quan trực tiếp đến đất đai, rừng, khu vực biển, môi trường cũng như vấn đề quốc phòng, an ninh.

Theo đó, dự thảo cần xác định cụ thể đối tượng, điều kiện áp dụng, tiêu chí, thẩm quyền, trách nhiệm giải trình cũng như cơ chế kiểm tra, hậu kiểm. Mục tiêu là rút ngắn thủ tục nhưng không tạo ra khoảng trống quản lý hoặc cơ chế có thể làm phát sinh lợi ích nhóm, “xin - cho”.

Đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), Thường trực Ủy ban cũng đề nghị xác định đầy đủ, công bằng các khoản chi phí liên quan đến sử dụng lưới điện, điều độ, dự phòng và dịch vụ hệ thống. Chi phí của nhóm khách hàng tham gia cơ chế này không nên chuyển sang những khách hàng sử dụng điện còn lại.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất về sự cần thiết sửa đổi Luật Điện lực nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương mới. Dự án luật dự kiến được trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến sau khi cơ quan soạn thảo tiếp thu, giải trình và hoàn thiện theo kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.