Rào cản hạ tầng đo đếm và bài toán hóa đơn mùa nắng nóng

Tại buổi họp báo thường kỳ diễn ra vào chiều ngày 7/7, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực thuộc Bộ Công Thương đã làm rõ định hướng áp dụng giá điện theo giờ đối với nhóm khách hàng sinh hoạt. Ông nhấn mạnh rằng việc triển khai cơ chế này ở thời điểm hiện tại là chưa đủ điều kiện thực hiện. Khó khăn lớn nhất nằm ở hệ thống đo đếm khi phần lớn các hộ gia đình vẫn đang sử dụng công tơ điện tử chỉ ghi nhận tổng sản lượng. Để tính tiền điện theo từng khung giờ, ngành điện bắt buộc phải thay thế bằng hệ thống công tơ thông minh có khả năng đo lường theo thời gian thực, đồng thời phải nâng cấp đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ công tác quản lý và thanh toán.

Cơ quan chức năng cũng cần đánh giá toàn diện các tác động kinh tế xã hội và khả năng thích ứng của hệ thống điện trước khi quyết định lộ trình cụ thể. Việc nghiên cứu cơ chế này trong tương lai nhằm mục tiêu khuyến khích người dân dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện khỏi các khung giờ cao điểm, qua đó giảm bớt áp lực đầu tư nguồn và lưới điện mới. Đáng chú ý, sự phát triển mạnh mẽ của điện mặt trời đã làm nguồn cung dồi dào vào ban ngày, khiến phụ tải cao điểm buổi trưa giảm đáng kể, do đó khung giờ cao điểm hiện tại chủ yếu tập trung vào buổi tối thay vì cả trưa và tối như trước đây. Cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng hiện mới chỉ giới hạn ở một số nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh có sản lượng tiêu thụ lớn.

Cũng tại sự kiện, lý giải về việc hóa đơn tiền điện tháng 6 của nhiều hộ gia đình tăng đột biến, ông Hùng cho biết nguyên nhân chính là do thời tiết nắng nóng kéo dài làm nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát tăng cao. Theo đặc thù của biểu giá bán lẻ điện bậc thang hiện hành, khi lượng điện tiêu thụ lớn và vượt qua các bậc cao hơn, số tiền khách hàng phải trả sẽ tăng với tốc độ nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng của sản lượng điện sử dụng.

Định hướng phát triển điện mặt trời mái nhà qua hành lang pháp lý mới

Bên cạnh vấn đề giá điện sinh hoạt, chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ cũng nhận được nhiều sự quan tâm. Trong quá trình xây dựng dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương từng đề xuất các cơ chế hỗ trợ một phần chi phí đầu tư từ ngân sách địa phương hoặc tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi.

Tuy nhiên, các phương án này chưa nhận được sự đồng thuận trong quá trình lấy ý kiến. Bộ Tài chính nhận định hiện chưa có cơ sở để bố trí ngân sách hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động đầu tư này. Đồng thời, do các tổ chức tín dụng thương mại hoạt động theo cơ chế thị trường, việc áp dụng ưu đãi tín dụng cũng cần phải được tiếp tục nghiên cứu sâu hơn.

Dù chưa thể ban hành cơ chế hỗ trợ trực tiếp bằng ngân sách hoặc tín dụng, hành lang pháp lý cho lĩnh vực năng lượng tái tạo vừa đón nhận một bước hoàn thiện quan trọng. Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP nhằm sửa đổi và bổ sung các quy định liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp và phát triển năng lượng tái tạo. Văn bản pháp lý này được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi, minh bạch và thông thoáng hơn để thúc đẩy mạnh mẽ việc phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ trong giai đoạn sắp tới.