Ngày 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, trong đó có nhiều đề xuất mới liên quan đến cơ chế giá điện, thị trường điện và đầu tư trong lĩnh vực điện lực.

Dự thảo Luật gồm 3 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định về quy hoạch, đầu tư, phát triển năng lượng tái tạo, cấp phép hoạt động điện lực, thị trường điện, mua bán điện và giá điện.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt theo khung giờ, gồm giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường, khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật. Cách tính này được đặt trong lộ trình hoàn thiện cơ chế giá điện theo hướng phản ánh chi phí và tín hiệu của thị trường.

Dự thảo cũng đề xuất bổ sung thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Công Thương trong việc phê duyệt khung giá phát điện, giá điện bán buôn. Đồng thời, dự thảo có quy định chuyển tiếp đối với cơ cấu giá bán lẻ điện cho các cơ sở lưu trú du lịch và lộ trình từng bước xóa bỏ cơ chế bù chéo giữa các nhóm khách hàng.

Một nội dung khác được quan tâm là cơ chế xác định giá dịch vụ điện. Dự thảo đề cập việc làm rõ nguyên tắc xây dựng giá dựa trên các chi phí hợp lý, hợp lệ, bảo đảm khả năng thu hồi chi phí đầu tư, chi phí tài chính, vận hành và mức lợi nhuận phù hợp với đặc điểm, mức độ rủi ro của từng dự án.

Bên cạnh đó, các quy định về giá điện cần làm rõ phương pháp xác định giá điện năng, giá công suất, thời hạn áp dụng và cơ chế điều chỉnh đối với từng loại hình phát điện. Các nguồn điện kết hợp, hệ thống lưu trữ năng lượng và một số chi phí liên quan đến hệ thống truyền tải do khu vực tư nhân đầu tư cũng được đặt ra trong quá trình hoàn thiện dự thảo.

Tại phiên họp, các ý kiến cơ bản đồng tình với nguyên tắc giá điện phải phản ánh các chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện thu hút đầu tư và từng bước vận hành thị trường điện theo cơ chế cạnh tranh.

Tuy nhiên, một vấn đề được lưu ý là cách diễn đạt về việc bảo đảm khả năng thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, vốn và lợi nhuận. Nếu quy định không rõ, cơ chế này có thể được hiểu theo hướng Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Do đó, cần làm rõ việc xác định giá điện phải gắn với các chi phí hợp lý, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường, đồng thời không chuyển toàn bộ rủi ro trong hoạt động đầu tư, kinh doanh điện sang Nhà nước, bên mua hoặc người sử dụng điện.

Dự thảo cũng đưa ra cơ chế đấu thầu để xác định giá điện và thời hạn hợp đồng mua bán điện. Cách tiếp cận này được kỳ vọng góp phần hạn chế việc phải đàm phán lại giá nhiều lần, đồng thời tăng tính minh bạch trong quá trình lựa chọn dự án.

Đối với trường hợp giá điện chưa thể điều chỉnh kịp thời vì yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô hoặc bảo đảm an sinh xã hội, dự thảo đặt ra cơ chế Nhà nước bù đắp các chi phí hợp lý. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục làm rõ nguồn kinh phí, phương thức, thời điểm bù đắp và cách hạch toán, xử lý khoản chi phí này để tránh hình thành nghĩa vụ ngân sách nhà nước một cách tự động.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát phạm vi sửa đổi, chỉ bổ sung những nội dung thực sự cần thiết. Với các chính sách mới có tác động lớn, cần đánh giá đầy đủ tác động trước khi đưa vào dự thảo, trong bối cảnh Luật Điện lực hiện hành mới được sửa đổi và có hiệu lực từ đầu năm 2025.