Công trình trị thủy lớn nhất miền Bắc được Bác Hồ 4 lần về thăm, hàng vạn bộ đội, cán bộ, nhân dân được huy động, thi công thần tốc trong 7 tháng
Đây là công trình thủy lợi quy mô lớn đầu tiên của miền Bắc sau hòa bình lập lại, có ý nghĩa quan trọng trong sinh hoạt và sản xuất của nhân dân vùng tứ giác.
Được khởi công năm 1958, Đại thủy nông Bắc Hưng Hải là công trình thủy lợi quy mô lớn đầu tiên của miền Bắc sau hòa bình lập lại. Công trình giữ vai trò quan trọng trong tưới tiêu, phòng chống úng ngập, phục vụ sản xuất và đời sống của người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đồng thời, là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, đồng lòng, vì ngày mai tươi sáng của nhân dân ta.
Công trình được xây dựng bằng sức người và tinh thần quyết tâm
Đại thủy nông Bắc Hưng Hải chính thức khởi công ngày 1/10/1958. Công trình có tổng chiều dài 232km, gồm hệ thống kênh, đập, trạm bơm và đê điều, phục vụ tưới tiêu, tiêu úng cho vùng tứ giác gồm: Tỉnh Hưng Yên, phần lớn tỉnh Hải Dương (cũ), một phần TP. Bắc Ninh và TP. Hà Nội, nằm giữa các sông Hồng, sông Đuống, sông Thái Bình và sông Luộc.
Để xây dựng công trình, hàng vạn người gồm bộ đội, dân công, học sinh và sinh viên các trường đại học, trung học chuyên nghiệp; cán bộ các cơ quan Trung ương và địa phương, các đơn vị đã tham gia lao động trên công trường.
Trong điều kiện máy móc, thiết bị còn thiếu thốn, phần lớn công việc được thực hiện bằng cuốc, xẻng và sức người. Theo thông tin từ Báo Quân đội Nhân dân, có gần gần 150 hộ gia đình ở Bát Tràng đã tự nguyện dỡ nhà, để lấy chỗ đào cửa kênh, xây dựng cống Xuân Quan. Các phương tiện cơ giới khi đó chỉ có một số máy trộn bê tông, máy đầm chạy bằng khí nén, máy phát điện và một vài tàu cuốc hút bùn.
Thông tin tư liệu của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải, trong quá trình xây dựng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã 4 lần đến thăm, kiểm tra và động viên lực lượng thi công.
Lần thứ nhất, ngày 20/9/1958, khi công trường đang khẩn trương chuẩn bị khởi công, Bác đến thăm, trò chuyện với cán bộ, bộ đội, dân công và nhân dân tham gia xây dựng. Người căn dặn: “...Bây giờ chịu khó phấn đấu trong mấy tháng. Sau này sẽ hưởng hạnh phúc lâu dài hàng trăm năm. Cán bộ cần phải biến quyết tâm của Đảng và Chính phủ thành quyết tâm của toàn thể nhân dân”.
Ngày 25/10/1958, Bác Hồ trở lại công trường, kiểm tra tiến độ và biểu dương tinh thần thi đua lao động, đồng thời động viên mọi người nỗ lực hoàn thành công trình trước kế hoạch.
Lần thứ ba, ngày 25/12/1958, dù thời tiết giá rét, mưa phùn, Bác vẫn trực tiếp xuống công trường, đến thăm cống Xuân Quan và khu vực đào kênh ngoài để kiểm tra tình hình thi công.
Ngày 20/2/1959, trong chuyến thăm lần thứ tư, Bác đến động viên công nhân đang làm việc trên công trường và thăm nhân dân xã Bát Tràng. Sự quan tâm, động viên của Người trở thành nguồn cổ vũ tinh thần đối với lực lượng tham gia xây dựng, góp phần tiếp thêm quyết tâm hoàn thành công trình.
Đến ngày 30/4/1959, công trình Đại thủy nông Bắc Hưng Hải hoàn thành. Ngày 1/5/1959, cống Xuân Quan mở cửa, đưa nước sông Hồng vào hệ thống kênh dẫn, phục vụ tưới tiêu cho đồng ruộng.
Phát huy vai trò trong sản xuất và đời sống
Sau khi hoàn thành, Đại thủy nông Bắc Hưng Hải trở thành hệ thống thủy lợi quan trọng, gắn bó với đời sống và sản xuất của người dân trong vùng. Công trình góp phần bảo đảm nguồn nước tưới, tiêu thoát nước, phục vụ phát triển nông nghiệp và nhiều hoạt động kinh tế - xã hội.
Theo thông tin trên website của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải đang có nhiệm vụ cấp nước tưới cho 116.665ha đất nông nghiệp, tạo nguồn cấp nước cho thủy sản, dân sinh và các ngành kinh tế khác; tiêu thoát nước cho 198.995ha đất nông nghiệp, công nghiệp, đô thị và hạ tầng
Từ một công trình được xây dựng trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn, Đại thủy nông Bắc Hưng Hải đã trở thành hệ thống thủy lợi có ý nghĩa lâu dài đối với khu vực đồng bằng Bắc Bộ.
Công trình không chỉ ghi dấu nỗ lực lao động của hàng vạn người trong những năm đầu xây dựng miền Bắc mà còn tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong sản xuất, đời sống và phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương.
Bài viết có tham khảo thông tin tại:
1. 10/1958: Khởi công xây dựng Hệ thống thủy nông Bắc - Hưng - Hải - Lê Khiêm/Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
2. Bốn lần Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Đại thủy nông Bắc Hưng Hải - Website Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải.





