Không chỉ là người bạn vô tri trong các gia đình, loài mèo đang trở thành một động lực kinh tế mạnh mẽ tại Nhật Bản. Giáo sư kinh tế Katsuhiro Miyamoto từ Đại học Kansai (Osaka) ước tính, "catnomics" (nền kinh tế mèo) sẽ đóng góp khoảng 3.000 tỷ yen (tương đương 18,8 tỷ USD) cho quốc gia này riêng trong năm 2026. 

Con số khổng lồ này đến từ chuỗi dịch vụ đa dạng bao gồm chi tiêu tại các quán cà phê mèo, doanh thu bán sách ảnh, thị trường thức ăn thú cưng và tiền lương của nhân sự thuộc các doanh nghiệp liên quan. Hiện tại, quy mô của nền kinh tế từ mèo chỉ thấp hơn một chút so với tổng ngân sách dành cho Triển lãm Thế giới Osaka 2025.

Sự lên ngôi của xu hướng nuôi thú cưng diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi tổng số lượng chó và mèo tại các gia đình Nhật Bản đã vượt qua cả số trẻ em dưới 15 tuổi.

Số liệu khảo sát từ Hiệp hội Thức ăn Thú cưng Nhật Bản cho thấy, tính đến năm 2025, quốc gia này sở hữu khoảng 8,8 triệu con mèo, áp đảo so với mức 6,8 triệu con chó. Để chăm sóc cho "người bạn bốn chân" này, một hộ gia đình trung bình tại Nhật sẵn sàng chi trả khoảng 11.300 USD cho một con mèo trong suốt vòng đời của nó.

Giới chính trường Nhật Bản cũng không đứng ngoài làn sóng này. Cả Nhật hoàng, Hoàng hậu lẫn Thủ tướng Sanae Takaichi đều là những người nuôi mèo. Bà Takaichi thậm chí từng tuyên bố công khai rằng bản thân yêu thích mèo hơn chó.

Vị thế của loài mèo trong đời sống tinh thần người Nhật đã được định hình từ hàng nghìn năm trước. Chúng xuất hiện tại đây từ thời Nara (giai đoạn 710-794) thông qua các sứ giả mang về từ nhà Đường (Trung Quốc). Ban đầu, nhiều ngôi chùa chọn nuôi mèo để bảo vệ các kinh sách quý khỏi nạn chuột tàn phá, từ đó giúp loài vật này dần bám rễ sâu vào dòng chảy văn hóa bản địa.

Trong văn hóa dân gian, mèo đồng nghĩa với sự may mắn. Minh chứng rõ nhất là những bức tượng mèo vẫy tay maneki neko xuất hiện dày đặc tại các nhà hàng, cơ sở kinh doanh. Dưới góc nhìn của nhà văn Stephen Mansfield, người đang sinh sống tại Nhật Bản, mèo là loài sinh vật mang tính thiền định nhất của tự nhiên. Ông nhận xét: "Loài mèo chỉ tập trung vào hiện tại nên dường như không bị áp lực bởi chuyện đã qua hay những điều chưa tới như con người".

Chính nét văn hóa độc đáo này đã biến mèo thành thỏi nam châm hút khách du lịch, mang lại nguồn thu lớn thông qua các sản phẩm lưu niệm, văn học và dịch vụ tham quan.

Tại Yanaka Ginza - khu phố cổ ở thủ đô Tokyo vốn được mệnh danh là "thị trấn mèo" - hình ảnh loài vật này tràn ngập trên các biển hiệu, mặt tiền cửa hàng lẫn quầy hàng lưu niệm. Khách du lịch đến đây có thể thưởng thức các loại bánh kẹo tạo hình mèo, đặt làm con dấu cá nhân hanko hoặc tìm mua những món đồ gốm sứ, bưu thiếp in hình mèo đen. Trong khi đó, tại đảo Aoshima thuộc tỉnh Ehime, cảnh tượng những đàn mèo quấn quít, vây quanh du khách để xin thức ăn đã trở thành thương hiệu du lịch đặc trưng.

Dù đang tạo ra dòng tiền lớn cho nền kinh tế, tương lai của "catnomics" tại Nhật Bản vẫn phải đối mặt với rủi ro lớn từ biến động dân số. Tình trạng già hóa và suy giảm dân số kéo dài tại quốc gia này được dự báo có thể khiến số lượng thú cưng được nuôi dưỡng sụt giảm mạnh trong những năm tới.