Khi nhắc đến những cung đường vùng cao Cao Bằng, Khau Cốc Chà và Nà Tềnh là hai cái tên gây ấn tượng bởi những khúc cua nối tiếp giữa núi non. Hai con đèo chỉ cách nhau khoảng 15-18km nhưng mang những nét hoàn toàn khác biệt. Nếu Khau Cốc Chà nổi tiếng với độ dốc lớn, 14 khúc cua tay áo xếp thành 15 tầng, thì Nà Tềnh thoải hơn, nổi bật với 20 khúc cua liên tiếp men theo triền núi.

Đèo Nà Tềnh nằm trên Quốc lộ 4A, thuộc xã Cần Yên, tỉnh Cao Bằng. Trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực này thuộc xã Cần Nông, huyện Hà Quảng.

Theo truyền thuyết của người dân địa phương, đèo Nà Tềnh được đặt theo tên một thiếu nữ là con gái của già làng, nổi tiếng xinh đẹp, dịu dàng và có tài hát lượn. Tiếng hát của nàng được ví như âm thanh khiến chim rừng ngừng bay, dòng suối tạm lắng để cùng lắng nghe.

Chuyện kể rằng, một lần trong giấc mơ, già làng được Mẹ Núi báo mộng rằng vùng đất này linh thiêng nhưng địa hình hiểm trở, khiến cuộc sống của người dân gặp nhiều khó khăn. Muốn núi mở đường, cần có một người mang tấm lòng trong sáng và sẵn sàng hy sinh vì bản làng.

Khi già làng kể lại lời sấm truyền, cả bản chìm trong im lặng vì lo sợ. Nà Tềnh là người duy nhất bước ra và nguyện hiến dâng bản thân với mong muốn đường được mở, người dân có cuộc sống bình an, mùa màng thuận lợi.

Nàng tìm đến khu vực vực núi cao, nơi địa hình phủ đầy đá tai mèo sắc nhọn và sương mù. Tại đây, Nà Tềnh cất tiếng hát một khúc lượn dài. Truyền thuyết kể rằng, tiếng hát vang vọng giữa núi rừng, mây trời kéo thành những dải trắng rồi một cơn gió lớn xuất hiện, cuốn nàng vào màn sương.

Từ đó, thân hình nàng hóa thành một dải lụa mềm mại ôm lấy sườn núi, uốn qua 20 khúc cong, tạo thành con đường mới giúp người dân đi lại thuận tiện hơn. Bản làng dần trở nên trù phú, ruộng nương xanh tốt.

Để ghi nhớ sự hy sinh của cô gái, người dân đặt tên con đèo là Nà Tềnh. Đến nay, truyền thuyết về nàng vẫn được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi khi sương trắng phủ quanh núi vào buổi sớm, người già trong bản lại kể rằng đó là hình bóng Nà Tềnh đang bay lượn giữa trời, tiếp tục che chở cho quê hương.

Ngày nay, đèo Nà Tềnh hiện lên với vẻ yên bình giữa vùng biên viễn. Cứ qua một đoạn đường, cung đèo lại đổi hướng. Những vòng cua khi ôm sát sườn núi, khi mở ra giữa ruộng bậc thang, nương rẫy và những mái nhà nằm rải rác phía dưới.

Từ trên cao nhìn xuống, những đường cong nối tiếp nhau uốn lượn giữa mảng xanh của núi rừng, tạo nên hình ảnh tựa một dải lụa vắt qua miền biên viễn.

Điểm tạo nên nét riêng của Nà Tềnh không chỉ nằm ở 20 khúc cua nối tiếp mà còn ở khung cảnh bình dị hiện hữu dọc cung đường. Từ những vòng cua men theo sườn núi, du khách có thể phóng tầm mắt ra những thửa ruộng, nương rẫy, bản làng và mái nhà nép mình giữa màu xanh của núi rừng.

Cảnh sắc nơi đây hòa quyện với đời sống của cộng đồng địa phương, phần lớn là đồng bào Dao sinh sống rải rác trên các triền đồi. Những thửa ruộng bậc thang, nương rẫy nối tiếp nhau, xen giữa nhà cửa và con đường quanh co, tạo nên một bức tranh vùng cao mộc mạc, thanh bình. Độ dốc không quá lớn giúp hành trình qua Nà Tềnh trở nên nhẹ nhàng, để du khách có thể thong thả đạp xe, ngắm cảnh và cảm nhận nhịp sống bình dị của miền biên viễn.

Cảnh sắc Nà Tềnh thay đổi theo từng mùa. Vào mùa xuân, hoa đào, hoa mận điểm sắc giữa mây núi, tạo điều kiện để du khách ngắm cảnh và săn mây. Đến mùa thu, ruộng bậc thang chuyển sang màu vàng, xen giữa những khúc cua uốn lượn trên sườn núi.

Với 20 khúc cua nối tiếp giữa ruộng bậc thang, nương rẫy và những bản làng vùng cao, đèo Nà Tềnh tạo nên một dấu ấn riêng trong hệ thống cung đường miền núi Cao Bằng. Cảnh quan tự nhiên, đời sống địa phương và câu chuyện dân gian cùng hiện diện trên hành trình qua từng vòng cua.