Thương binh đầu tiên nhận danh hiệu Anh hùng LLVTND

Trong Quân đội Nhân dân Việt Nam, có hai người được thực hiện nghi thức chào điều lệnh bằng tay trái. Người đầu tiên là Thiếu tướng Nguyễn Thái Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân; người thứ hai là Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu, hiện 94 tuổi.

Đại tá La Văn Cầu sinh năm 1932 tại tỉnh Cao Bằng. Khi ông mới 3 tuổi, cha ông bị thực dân Pháp bắt đi làm phu xây dựng. Theo lời kể của mẹ, lúc rời nhà, cha ông còn khỏe mạnh, cường tráng, nhưng chỉ sau 3 tháng trở về, ông đã kiệt quệ, chỉ còn da bọc xương và qua đời vì bệnh tật.

Năm 1948, ở tuổi 16, La Văn Cầu khai tăng tuổi để gia nhập quân đội. Ông từng chia sẻ với báo chí rằng mục tiêu lớn nhất khi đó là trả thù cho gia đình và đền nợ nước, bởi bản thân đã trải qua nhiều mất mát dưới ách đô hộ của thực dân Pháp.

Trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông năm 1950, tại cứ điểm Đông Khê, chiến sĩ La Văn Cầu được giao nhiệm vụ chỉ huy tổ bộc phá mở cửa đột phá. Trận đánh diễn ra ác liệt với hỏa lực dày đặc từ phía địch khiến nhiều đồng đội bị thương. Trong lúc tiến công, ông bị đạn bắn nát cánh tay phải.

Ở thời khắc sinh tử, thay vì rút lui, ông quyết định tiếp tục chiến đấu và đề nghị đồng đội xử lý phần cánh tay bị thương để có thể hoàn thành nhiệm vụ. Sau khi được hỗ trợ, ông ôm bộc phá lao thẳng vào lô cốt, phá hủy mục tiêu then chốt, mở đường cho đơn vị xung phong giành thắng lợi.

Hành động này góp phần quan trọng vào chiến thắng Đông Khê, đồng thời trở thành biểu tượng của tinh thần quyết chiến, quyết thắng. Vết thương chiến tranh khiến ông mất đi cánh tay phải và từ đó hình ảnh người đại tá chào điều lệnh bằng tay trái trở nên đặc biệt.

Sau chiến đấu, ông được công nhận là thương binh hạng 2/6 với tỷ lệ mất sức lao động 71%. Dù mang thương tật nặng, ông vẫn tiếp tục học tập, nâng cao trình độ văn hóa và chính trị, đảm nhiệm công tác tuyên huấn và phụ trách thanh niên trong quân đội.

Năm 1952, tại Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, ông là một trong 7 chiến sĩ đầu tiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, đồng thời là thương binh đầu tiên nhận danh hiệu cao quý này. Với những đóng góp nổi bật, ông từng có dịp gặp mặt và dùng bữa cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau đó, ông tiếp tục công tác tại Phòng Tổ chức Quân khu I và Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam cho đến khi nghỉ hưu vào tháng 8/1996.

Trong suốt quá trình công tác, ông được phong quân hàm Đại tá, tiếp tục đóng góp cho quân đội và đất nước. Dù rời chiến trường, phẩm chất người lính vẫn được ông gìn giữ, thể hiện qua lối sống giản dị, gương mẫu và tinh thần trách nhiệm, thường xuyên nhắc nhở thế hệ trẻ về lòng yêu nước.

Người anh hùng được đặt tên đường khi còn sống

Không chỉ được biết đến bởi những chiến công trong chiến đấu, Đại tá La Văn Cầu còn là trường hợp đặc biệt khi tên tuổi của ông được đặt cho đường phố ngay khi còn sống.

Theo nhiều tài liệu lịch sử và hồi ức, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh là người quyết định lấy tên La Văn Cầu đặt cho một tuyến đường. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân ông mà còn là sự tôn vinh một biểu tượng tiêu biểu của thời kỳ kháng chiến.

Việc đặt tên đường cho người còn sống là rất hiếm, bởi thông thường những hình thức vinh danh này chỉ được thực hiện sau khi cá nhân đã qua đời. Trường hợp của La Văn Cầu vì vậy trở thành dấu mốc đặc biệt, thể hiện tầm ảnh hưởng sâu rộng của ông đối với quân đội và xã hội.

Hiện nay, ở tuổi 94, Đại tá La Văn Cầu sống giản dị bên gia đình. Khi sức khỏe cho phép, ông vẫn tự chăm sóc cây cảnh, dọn dẹp nhà cửa, đọc báo và theo dõi thời sự.

Cuộc đời và chiến công của ông được đưa vào sách giáo khoa tiểu học tại Việt Nam. Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường tại Hà Nội và các địa phương khác. Ông là một trong số rất ít người trên thế giới được đặt tên đường khi còn sống. Năm 2019, ông được vinh danh là Công dân Thủ đô ưu tú tại Hội nghị Biểu dương điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt tiêu biểu.

Hình ảnh Anh hùng La Văn Cầu gắn liền với tinh thần quả cảm và sự hy sinh vì Tổ quốc, trở thành tấm gương tiêu biểu trong lòng nhiều thế hệ người Việt Nam, tiếp tục lan tỏa giá trị về ý chí và nghị lực vượt qua nghịch cảnh.