Sức bật từ vùng nguyên liệu trọng điểm

Hoạt động xuất khẩu nông sản đang chứng kiến đà bứt phá khi kim ngạch rau quả tháng 8 tiếp tục vượt mốc 1 tỷ USD, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp đạt thành tích ấn tượng.

Theo Cục Xuất nhập khẩu và Cục Hải quan, kim ngạch tháng 8 đạt 1,1 tỷ USD, tăng trưởng tích cực so với tháng trước và cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 8 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước đạt xấp xỉ 5,87 tỷ USD, tăng khoảng 22% so với cùng kỳ năm 2025. Cột mốc 5,8 tỷ USD được chinh phục sớm hơn đáng kể so với năm ngoái, thời điểm phải chờ đến tháng 9 ngành hàng này mới vượt qua mức này.

Động lực chính cho kim ngạch tháng 8 tiếp tục đến từ mặt hàng sầu riêng khi các tỉnh Tây Nguyên như Đắk Lắk, Lâm Đồng và Gia Lai bước vào chính vụ thu hoạch rộ. Trước đó, số liệu thống kê cho thấy trong tháng 7, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt xấp xỉ 681,2 triệu USD, tăng mạnh so với tháng trước và bứt phá 81% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 7 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt gần 1,8 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 47,1% và chiếm tỷ trọng lớn tới 36,98% trong tổng cơ cấu xuất khẩu rau quả.

Bên cạnh sầu riêng, ngành hàng còn tận dụng hiệu quả lợi thế nguồn cung để đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm chủ lực khác bao gồm dừa, hạt dẻ cười, chanh leo, mít, ớt, dứa, bưởi và hoa cúc. Trung Quốc tiếp tục giữ vững vị trí thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm 58,9% tổng trị giá cả nước với hơn 2,8 tỷ USD, tăng 33,1% so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, Hoa Kỳ là thị trường lớn thứ hai đạt 361,1 triệu USD, tăng 14,4%, còn Hàn Quốc và Nhật Bản cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực lần lượt là 9,6% và 4%.

Những kết quả này cho thấy năng lực cung ứng linh hoạt của các doanh nghiệp khi khai thác tối đa lợi thế mùa vụ. Sự gia tăng đồng đều ở các thị trường trọng điểm cùng sự góp mặt của các dòng sản phẩm chế biến sâu như sấy khô, cấp đông IQF và nước ép tiếp tục duy trì tỷ trọng cao trên 30% tổng kim ngạch. Nhờ nguồn nguyên liệu dồi dào và chiến lược hiệu quả, ngành rau quả đang tạo đà vững chắc để hướng tới những mục tiêu cao hơn trong chặng đường nước rút cuối năm.

Triển vọng thị trường và chiến lược bứt phá

Triển vọng xuất khẩu rau quả được dự báo tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực nhờ hàng loạt yếu tố hậu thuẫn từ nguồn cung và nhu cầu tiêu thụ toàn cầu. Cụ thể, các tháng 9 và 10 tới đây là thời điểm sầu riêng tại các tỉnh Tây Nguyên bước vào chính vụ thu hoạch rộ. Việc Thái Lan kết thúc vụ sầu riêng hè mang lại lợi thế cạnh tranh đáng kể cho sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế, dự kiến đóng góp khoảng 1,5 đến 2 tỷ USD trong giai đoạn cuối năm. Thêm vào đó, theo quy luật chu kỳ, quý IV hàng năm là lúc nhu cầu tiêu thụ rau quả phục vụ các dịp lễ hội lớn như Tết Trung Thu, Giáng sinh và Tết Nguyên đán tại Trung Quốc cùng các nước Đông Bắc Á tăng mạnh, tập trung vào thanh long, dừa tươi, bưởi, xoài và chanh leo.

Không chỉ khẳng định sức hút tại các thị trường truyền thống, trái cây Việt Nam còn ghi nhận những bước tiến vững chắc tại thị trường châu Âu khắt khe. Theo Cơ quan Thống kê châu Âu, trong nửa đầu năm 2026, lượng nhập khẩu rau, hoa, củ, quả và sản phẩm chế biến ngoại khối của Liên minh Châu Âu đạt khoảng 23 tỷ euro, tương đương 26,81 tỷ USD, tăng 2% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thời tiết bất lợi làm giảm sản lượng nội khối đối với cam quýt, táo, nho và trái cây có hạt, buộc các nhà nhập khẩu EU phải tìm nguồn cung thay thế từ Nam Mỹ, châu Phi và Đông Nam Á. Sự phục hồi kinh tế và niềm tin tiêu dùng tại EU đã thúc đẩy nhu cầu bền vững đối với trái cây nhiệt đới như chuối, xoài, chanh leo, bơ, sầu riêng và các mặt hàng chế biến.

Trong bức tranh giao thương quốc tế, Việt Nam vươn lên thành nguồn cung rau quả ngoại khối lớn thứ 23 cho EU với tốc độ nhập khẩu tăng gần 26% trong nửa đầu năm 2026. Thị phần rau quả Việt Nam trong tổng kim ngạch nhập khẩu ngoại khối EU tăng từ 0,81% lên 1%. Thành quả này có được nhờ năng lực tuân thủ tốt các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật, giúp số lượng cảnh báo dư lượng hóa chất giảm đáng kể. Hiệp hội Rau quả Việt Nam kỳ vọng toàn ngành sẽ hoàn thành mục tiêu đạt kim ngạch khoảng 9,5 đến 10 tỷ USD trong năm 2026.

Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng bền vững và chuyển hóa lợi thế mùa vụ thành giá trị lâu dài, các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần tiếp tục kiểm soát chặt chẽ chất lượng, an toàn thực phẩm, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Việc đáp ứng đầy đủ các yêu cầu khắt khe về giới hạn dư lượng tối đa, chứng nhận an toàn như GlobalGAP hoặc Organic, cũng như chuỗi cung ứng thân thiện với môi trường sẽ là chìa khóa then chốt. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp nông sản Việt Nam củng cố uy tín, mở rộng thị phần và vươn xa hơn trên bản đồ thương mại toàn cầu.