Doanh nghiệp bán lẻ "gồng lỗ" khi chiết khấu chạm đáy

Cuộc khủng hoảng tại Trung Đông, đặc biệt là các cuộc không kích từ phía Mỹ, Israel và đòn đáp trả của Iran, đã tác động trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước. Tại tỉnh Lâm Đồng, ông Nguyễn Xuân Thắng - Giám đốc Công ty Hải Âu Phát (đơn vị sở hữu 4 cửa hàng bán lẻ) cho biết, mức chiết khấu từ các đầu mối đã bị đẩy xuống mức "không tưởng", chỉ còn vài chục đồng, thậm chí là 0 đồng.

Với mức chiết khấu 20 đồng/lít ghi nhận ngày 3/3, sau khi cộng chi phí vận tải từ TP.HCM lên Lâm Đồng (khoảng 650 đồng/lít) và các chi phí vận hành như nhân công, mặt bằng, điện nước, doanh nghiệp đang lỗ từ 200-240 đồng cho mỗi lít xăng bán ra. "Cứ nhập một xe bồn 19.000 lít là cầm chắc lỗ gần 4-5 triệu đồng", ông Thắng chia sẻ. Để đủ bù đắp chi phí, mức hoa hồng cần đạt từ 1.500-2.000 đồng/lít.

Tình trạng này không chỉ dừng lại ở bài toán lợi nhuận mà còn là nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Tại Công ty Bội Ngọc, ông Giang Chấn Tây cho biết các đầu mối đang bán ra "nhỏ giọt". Thời gian nhập hàng bị kéo dài lên 2-3 ngày thay vì 1-1,5 ngày như trước, khiến lượng hàng bổ sung giảm tới 40-50% so với cùng kỳ năm ngoái. Thậm chí, một số đơn vị như Vĩnh Long Petro hay Dầu khí Mekong (tỉnh An Giang) đã thông báo ngừng nhận đơn hàng hoặc ngừng bán cho khách có hàng tồn gửi kho.

Nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu và giải pháp ứng phó

Thị trường năng lượng thế giới đang đứng trước kịch bản tồi tệ khi Qatar ngừng sản xuất khí hóa lỏng, Israel đóng cửa mỏ khí và Saudi Arabia tạm dừng nhà máy lọc dầu lớn nhất. Đặc biệt, "yết hầu" vận tải biển là eo biển Hormuz gần như tê liệt, khiến hơn 10% đội tàu container toàn cầu bị kẹt, đẩy giá dầu thô và chi phí bảo hiểm tăng vọt.

Theo ông Trần Hoàng Sơn - Giám đốc chiến lược thị trường VPBank Research, nếu sự gián đoạn này kéo dài, nguồn cung dầu sẽ giảm đột ngột, gây áp lực lạm phát cực lớn lên nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

Trước bối cảnh đó, các "ông lớn" đầu mối như Petrolimex và PVOIL khẳng định nguồn hàng dự trữ vẫn đảm bảo trong tháng 3. Petrolimex đã chủ động tăng lượng nhập khẩu thêm 50% so với kế hoạch. Tuy nhiên, các nhà máy lọc dầu trong nước như Dung Quất (BSR) đang đối mặt với áp lực lớn. Ông Nguyễn Việt Thắng - Tổng giám đốc BSR cho biết, đơn vị đang phải nhập 30-35% dầu thô từ Tây Phi, Mỹ và Địa Trung Hải. Để đảm bảo an ninh năng lượng, BSR kiến nghị ưu tiên sử dụng dầu thô nội địa và hạn chế xuất khẩu mặt hàng này.

Siết chặt kỷ cương, quyết liệt bình ổn thị trường

Để tránh lặp lại tình trạng thiếu hụt cục bộ như thời điểm xung đột Nga - Ukraine năm 2022, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã đưa ra các chỉ đạo khẩn cấp. Bà Nguyễn Thúy Hiền - Phó Cục trưởng khẳng định, cơ quan quản lý đang rà soát sát sao tổng nguồn và xây dựng các kịch bản điều hành bao gồm: sử dụng Quỹ Bình ổn giá, điều chỉnh thuế, phí và hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp nhập khẩu.

Lực lượng Quản lý thị trường các địa phương được yêu cầu bám sát địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi: Găm hàng tạo khan hiếm giả tạo; Tự ý tăng giá hoặc bán sai giá niêm yết; Ngừng bán hàng không có lý do chính đáng.

"Nguồn cung xăng dầu trong nước hiện không thiếu. Mọi hành vi găm hàng, đóng cửa không đúng quy định để chờ giá sẽ bị xử lý nghiêm khắc, bao gồm cả việc xem xét trách nhiệm người đứng đầu cơ quan quản lý tại địa bàn đó", lãnh đạo Cục nhấn mạnh.