Thị trường xuất khẩu lúa gạo vừa đón nhận thêm một tín hiệu khả quan từ khu vực Đông Á. Trong đợt đấu thầu theo hạn ngạch thuế quan (TRQ) lần thứ 7 năm 2026 do Tổng công ty Thương mại Nông nghiệp, Thủy sản và Thực phẩm Hàn Quốc (KAFTC) tổ chức, các doanh nghiệp Việt Nam đã trúng thầu cung cấp 10.000 tấn gạo tấm hạt dài với mức giá xấp xỉ 436 USD/tấn. Đợt đấu thầu này đã khép lại vào ngày 15/9 với tổng lượng gạo được phía Hàn Quốc phân bổ lên tới 114.833 tấn.

Đặt trong bức tranh tổng thể của phiên đấu thầu lần thứ 7, lượng gạo trúng thầu của Việt Nam chiếm khoảng 8,7% tổng khối lượng phân bổ. Quốc gia giành được thị phần lớn nhất trong đợt này là Trung Quốc với 57.222 tấn gạo lứt hạt ngắn (chiếm gần 50% tổng lượng thầu), tiếp theo là Hoa Kỳ với 36.111 tấn gạo xay xát và gạo lứt hạt trung. Đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Việt Nam tại Đông Nam Á là Thái Lan cũng giành được hợp đồng cung cấp 11.500 tấn bao gồm cả gạo tấm hạt dài và gạo thơm, với biên độ giá trúng thầu dao động từ 481 USD đến 1.193 USD/tấn tùy theo phẩm cấp.

Sự dịch chuyển khẩu vị tại Hàn Quốc và khoản đầu tư 19 tỷ won

Điểm đáng chú ý nhất đằng sau kết quả đấu thầu của KAFTC lần này không chỉ nằm ở những con số thương mại đơn thuần, mà là sự thay đổi mang tính cấu trúc trong thói quen tiêu thụ lương thực của người dân Hàn Quốc. Từ trước đến nay, thị trường xứ kim chi vốn được xem là thành trì của các giống gạo hạt ngắn và hạt tròn truyền thống (dòng Japonica) có đặc tính dẻo dính. Tuy nhiên, việc Hàn Quốc liên tục mở hạn ngạch nhập khẩu gạo hạt dài từ Việt Nam và Thái Lan cho thấy nhu cầu nội địa đang được đa dạng hóa rõ rệt.

Thực tế, nhịp sống công nghiệp hối hả cùng sự du nhập mạnh mẽ của ẩm thực quốc tế đang thúc đẩy ngành công nghiệp thực phẩm chế biến sẵn tại Hàn Quốc tăng trưởng nhanh. Các loại gạo hạt dài và gạo tấm hạt dài với đặc tính khô, tơi xốp và ít dính đang trở thành nguyên liệu đầu vào phù hợp cho các dây chuyền sản xuất cơm chiên đông lạnh, cơm ăn kèm sốt cà ri, các loại bánh gạo công nghiệp hoặc món cơm cuộn burrito kiểu Mexico.

Không chỉ dừng lại ở việc nhập khẩu để bù đắp nguồn nguyên liệu cho các nhà máy chế biến, bản thân Chính phủ Hàn Quốc cũng đang chủ động đón đầu làn sóng tiêu dùng mới này. Giới chức nông nghiệp Hàn Quốc đã quyết định phê duyệt khoản ngân sách trị giá 19 tỷ won để đầu tư trực tiếp cho công tác nghiên cứu, lai tạo các giống gạo hạt dài nội địa cũng như phát triển công nghệ canh tác đi kèm trong giai đoạn kéo dài đến năm 2029. Động thái này khẳng định phân khúc gạo hạt dài tại Hàn Quốc không phải là trào lưu nhất thời, mà là một thị trường ngách đang phình to và mang tính dài hạn.

Tín hiệu từ đơn hàng 10.000 tấn và thực tế giá lúa trong nước

Đối với ngành lúa gạo Việt Nam, việc đưa thành công 10.000 tấn gạo tấm hạt dài vào hệ thống phân phối của KAFTC ở mức giá 436 USD/tấn là một bước đệm quan trọng để giữ nhịp giao thương với thị trường Hàn Quốc. Phân khúc gạo tấm vốn là phụ phẩm của quá trình xay xát gạo nguyên hạt, việc tìm được đầu ra ổn định tại các thị trường có tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật nghiêm ngặt như Hàn Quốc giúp các nhà máy chế biến tại Đồng bằng sông Cửu Long tối ưu hóa được giá trị gia tăng trên từng tấn lúa thu mua.

Dù vậy, nhìn nhận dưới góc độ thị trường thực tế, giới chuyên môn và các thương nhân ngành gạo đều cho rằng thông tin trúng thầu này mang ý nghĩa củng cố tâm lý nhiều hơn là tạo ra một cú hích tăng giá tức thời cho hạt lúa trên đồng ruộng. Khối lượng 10.000 tấn thực chất chỉ chiếm một tỷ trọng rất nhỏ nếu đặt cạnh tổng sản lượng xuất khẩu gạo hàng triệu tấn mỗi năm của Việt Nam.

Hơn nữa, từ mức giá trúng thầu 436 USD/tấn trên bàn đàm phán quốc tế đến giá thu mua lúa tươi tại bờ ruộng cho bà con nông dân là một chuỗi cung ứng dài với nhiều biến số. Giá lúa nội địa ở thời điểm hiện tại vẫn chịu sự chi phối trực tiếp từ tiến độ thu hoạch mùa vụ trong nước, chất lượng hạt gạo thực tế sau khi xay xát, biến động của cước phí vận tải biển (logistics) và đặc biệt là động thái mua vào của các thị trường tiêu thụ chủ lực truyền thống như Philippines hay Indonesia. Do đó, thay vì kỳ vọng giá lúa sẽ bật tăng ngay sau một phiên đấu thầu đơn lẻ, các doanh nghiệp xuất khẩu và người trồng lúa cần theo dõi sát sao khả năng mở rộng hạn ngạch ở các phiên đấu thầu tiếp theo để có kế hoạch cân đối nguồn hàng hợp lý.