Sức hút điểm đến và chuyển dịch cơ cấu thị trường

Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy bức tranh tích cực của ngành du lịch. Tính chung chín tháng năm 2026, Việt Nam đã đón hơn 17,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng chín, dù giảm nhẹ so với tháng trước, lượng khách vẫn đạt khoảng 1,77 triệu lượt, tăng 16,1% và chạm mức cao nhất trong năm năm trở lại đây. Kết quả này giúp ngành du lịch hoàn thành gần 71% kế hoạch đón 25 triệu lượt khách quốc tế năm 2026, đồng thời đóng góp tích cực vào mức tăng trưởng GDP 9,01%.

Đáng chú ý, sự gia tăng lượng khách đi kèm những chuyển dịch tích cực trong cơ cấu thị trường. Châu Á tiếp tục duy trì vị thế chủ lực, trong đó Trung Quốc và Hàn Quốc là hai thị trường gửi khách lớn nhất, đóng góp gần 40% tổng lượng khách quốc tế. Bên cạnh đó, khu vực châu Âu tăng trưởng 55%, tạo thêm động lực cho du lịch Việt Nam. Nổi bật là thị trường Nga với mức tăng trưởng 160,6%, vươn lên vị trí thứ ba và trở thành điểm sáng trong thu hút dòng khách lưu trú dài ngày, nghỉ dưỡng tránh mùa đông. Các thị trường khác như Ấn Độ, Philippines, Campuchia và Singapore cũng ghi nhận mức tăng trưởng hai con số.

Tuy nhiên, trong bối cảnh du lịch toàn cầu đối mặt với bất ổn về địa chính trị, chi phí năng lượng và cạnh tranh gay gắt, lượng khách đông đảo không thể là thước đo duy nhất cho thành công. Dẫn số liệu từ Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc, đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết tăng trưởng khách quốc tế toàn cầu trong sáu tháng đầu năm 2026 chỉ đạt 0,4%, qua đó hạ dự báo cả năm xuống 1% đến 2%. Cơ quan quản lý đánh giá thách thức trong quý cuối năm là đón thêm khoảng 7,3 triệu lượt khách. Điều này đòi hỏi ngành du lịch không thể tiếp tục phát triển theo chiều rộng, vốn dễ gây áp lực lên hạ tầng, giao thông, nhân lực, cảnh quan và môi trường.

Sự chuyển dịch dòng khách sang các thị trường mới giàu tiềm năng cũng mở ra cơ hội cơ cấu lại sản phẩm du lịch theo hướng chuyên biệt hóa. Theo giới chuyên gia, trọng tâm cần chuyển sang khai thác thời gian lưu trú, nâng cao mức chi tiêu và thúc đẩy tỷ lệ quay trở lại. Việc đa dạng hóa sản phẩm, từ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng biển đến trải nghiệm văn hóa, ẩm thực chuyên sâu, là giải pháp quan trọng để giữ chân du khách lâu hơn và gia tăng mức chi tiêu, qua đó tạo giá trị cho cộng đồng, doanh nghiệp và người lao động.

Nâng tầm giá trị, phát triển du lịch bền vững

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu, toàn ngành du lịch tập trung hoàn thiện thể chế và chính sách. Trọng tâm là tham gia nghiên cứu sửa đổi Luật Du lịch cùng các văn bản hướng dẫn thi hành, đồng thời triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Những bước đi này tạo hành lang pháp lý nâng cao năng lực cạnh tranh. Minh chứng là Diễn đàn Kinh tế Thế giới công bố chỉ số năng lực phát triển du lịch và lữ hành của Việt Nam đạt 4,15 điểm, tăng 6,3% và đưa Việt Nam lên vị trí 52 trên thế giới.

Bên cạnh khung chính sách thuận lợi, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam còn được củng cố nhờ chính sách thị thực cởi mở và sự phục hồi của hệ thống giao thông hàng không. Việc duy trì chính sách miễn thị thực cho công dân nhiều quốc gia, trong đó có các thị trường châu Âu với thời gian lưu trú đến 45 ngày, đã tạo sức hút với nhóm khách hàng cao cấp. Phân khúc này thường chi tiêu nhiều hơn cho lưu trú chất lượng cao, ẩm thực bản địa và những hành trình khám phá đa địa phương, qua đó lan tỏa lợi ích kinh tế đến các vùng sâu, vùng xa.

Tuy nhiên, để chất lượng dịch vụ theo kịp tăng trưởng, ngành du lịch cần vượt qua áp lực môi trường và sự đồng bộ của hạ tầng, dịch vụ phụ trợ. Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, một ngành du lịch mạnh không chỉ nằm ở số lượng phòng khách sạn hay chuyến bay, mà còn ở năng lực tạo trải nghiệm độc đáo, khiến du khách muốn lưu trú lâu hơn. Mỗi ngày lưu trú thêm đồng nghĩa với gia tăng nguồn thu cho lưu trú, vận tải, mua sắm và sản phẩm thủ công truyền thống, đồng thời thúc đẩy bảo tồn di sản, phát triển dịch vụ tại chỗ.

Định hướng phát triển trong chặng đường tiếp theo sẽ kiên định với mục tiêu chuyển từ lượng sang chất, lấy tính bền vững và hiệu quả kinh tế làm thước đo cốt lõi. Đến năm 2030, tầm nhìn chiến lược của du lịch Việt Nam là đón từ 45 đến 50 triệu lượt khách quốc tế, đạt tổng thu từ 80 đến 90 tỷ USD và đưa tỷ trọng đóng góp trực tiếp vào GDP lên mức 10 đến 12%. Những kết quả trong chín tháng qua cho thấy sức hút của điểm đến Việt Nam, song chặng đường phía trước đòi hỏi sự chung tay để tiếp tục tạo giá trị gia tăng, nâng cao sức cạnh tranh theo hướng bền vững, và đưa thương hiệu du lịch Việt Nam ngày càng được khẳng định mạnh mẽ trên trường quốc tế.