Dù chính quyền đã trao tiền trợ cấp kết hôn và đơn giản hóa thủ tục, nhưng số người bước vào hôn nhân ở Trung Quốc lại ngày càng ít đi.

Bộ Dân chính Trung Quốc mới đây đã công bố số liệu kết hôn và ly hôn trong nửa đầu năm 2026 khiến nhiều người không khỏi ngậm ngùi.

Nửa đầu năm nay, quốc gia láng giềng với Việt Nam này có 3.275.000 cặp đôi đăng ký kết hôn, giảm 264.000 cặp so với cùng kỳ năm ngoái.

Ở chiều ngược lại, số vụ đăng ký ly hôn đạt 1.383.000 cặp, tăng thêm 52.000 cặp.

Quy đổi ra, tỷ lệ ly hôn trên kết hôn đã tăng vọt lên mức 42,2%, tức là cứ khoảng 100 cặp cô dâu - chú rể Trung Quốc nắm tay nhau nhận giấy đăng ký kết hôn thì đồng thời có tới 42 cặp vợ chồng dắt nhau đến Cục Dân chính làm thủ tục ly dị.

Cần biết rằng, năm 2013, quốc gia Đông Á này từng đạt đỉnh lịch sử về số lượt kết hôn với 13,469 triệu cặp, nhưng sau đó con số này liên tục lao dốc.

Dù vào các năm 2023 và 2025, số lượng cặp đôi đăng ký kết hôn tại Trung Quốc tăng nhẹ trở lại, nhưng xét trên xu hướng chung, con số này đã sụt giảm rất sâu.

Ngay cả khi chính quyền quốc gia này triển khai chính sách cho phép đăng ký kết hôn liên tỉnh, cùng với việc nhiều địa phương liên tục tung ra các khoản trợ cấp, thưởng tiền cho các cặp vợ chồng mới cưới, xu hướng đi xuống vẫn chưa thể bị đảo ngược.

Video số lượng đăng ký kết hôn ở Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026 giảm mạnh xuống còn 3,275 triệu cặp đôi - Nguồn clip: 大時局

Trong khi đó, tình hình ly hôn lại diễn biến theo hướng hoàn toàn khác.

Sau một thời gian ngắn bị kìm hãm bởi chính sách “thời gian hạ nhiệt ly hôn” (khoảng thời gian 30 ngày các cặp vợ chồng suy nghĩ trước khi hoàn tất ly hôn), số lượng đăng ký ly hôn thực tế lại bắt đầu tăng trở lại.

Xét theo từng quý, số vụ ly hôn trong quý II năm nay của Trung Quốc đạt 761.000 cặp, lập kỷ lục mới.

Chính sách “thời gian hạ nhiệt ly hôn” bắt đầu được áp dụng từ năm 2021.

Vào năm đó, số vụ ly hôn đã giảm mạnh, cho thấy chính sách này quả thực có hiệu quả.

Đến năm 2022, tỷ lệ ly hôn/kết hôn ở Trung Quốc thậm chí đã rơi xuống mức thấp nhất trong gần một thập kỷ qua, chỉ còn 30,75%.

Tuy nhiên từ năm 2023 trở đi, số vụ ly hôn bật tăng trở lại nhanh chóng, đưa tỷ lệ ly hôn/kết hôn tại nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới một lần nữa vượt ngưỡng 40%.

Cơ quan chức năng Trung Quốc cũng từng công bố số liệu cho thấy, trong 4 năm triển khai chính sách “thời gian hạ nhiệt ly hôn”, chính sách này thực chất đã níu giữ cuộc hôn nhân cho 47.800 cặp vợ chồng.

Mặc dù vậy, sự phân hóa theo khu vực giữa các tỉnh thành vẫn rất lớn, thậm chí tỷ lệ ly hôn/kết hôn tại một số thành phố đã vọt lên trên mức 60%.

Lấy Quảng Đông làm ví dụ, trong nửa đầu năm nay, tỉnh này ghi nhận 288.000 cặp đăng ký kết hôn và 108.000 cặp đăng ký ly hôn. Số người kết hôn ở Quảng Đông chiếm 8,79% cả nước, trong khi số người ly hôn chiếm 7,81% tại Trung Quốc.

Trong số 21 thành phố cấp địa khu của tỉnh, những nơi có tỷ lệ ly hôn/kết hôn vượt quá 60% gồm có Hà Nguyên và Thanh Viễn; các thành phố vượt mốc 50% gồm có Dương Giang, Vân Phù và Thiều Quan.

Nhiều người nhìn thấy tỷ lệ ly hôn/kết hôn vượt mức 50 hay 60% thì không khỏi giật mình.

Nhưng con số này không phản ánh tỷ lệ tình yêu tan vỡ mà là một “bảng điểm dân số” của thời đại: Số người sẵn sàng bước vào hôn nhân ngày càng ít đi, còn số người dũng cảm bước ra khỏi hôn nhân lại ngày càng nhiều lên.

Nhìn sang Quảng Châu và Thâm Quyến, nửa đầu năm nay, số lượng kết hôn ở cả hai thành phố này đều vượt mốc 50.000 cặp, với tỷ lệ ly hôn/kết hôn đều ở mức trên 30%.

Thủ đô Bắc Kinh và thành phố Thượng Hải có tỷ lệ ly hôn/kết hôn tương đối cao: Tỷ lệ này ở Bắc Kinh trong quý I năm nay là 43,75%, còn Thượng Hải tiệm cận mức 40% (năm 2025).

Ngoài ra, Triều Châu ghi nhận 965 cặp ly hôn trong nửa đầu năm nay. Đây là thành phố có số lượng đăng ký ly hôn thấp nhất tỉnh Quảng Đông.

Trong ấn tượng của nhiều người, khu vực Triều Sán vốn là “thiên đường nuôi dạy con cái”. Nhưng thú vị ở chỗ, số vụ ly hôn ở Sán Đầu và Yết Dương đều vượt quá 2.600 cặp, nhiều hơn đáng kể so với Vân Phù và Dương Giang.

Số liệu hôn nhân chưa bao giờ chỉ đơn thuần là chuyện hợp tan, vui buồn. Nó là kết quả tổng hòa của dân số, kinh tế và quan niệm gia đình, đồng thời đang âm thầm thay đổi những logic nền tảng của tiêu dùng, bất động sản và phân bổ tài sản.

Trợ cấp hay chính sách có thể tối ưu hóa thủ tục đăng ký kết hôn, nhưng rất khó để bù đắp những áp lực đến từ giá nhà, chi phí nuôi dạy con cái và mâu thuẫn gia đình.

Khi “mẫu số” người kết hôn liên tục thu nhỏ, còn nhu cầu ly hôn tiếp tục được giải phóng, con số tỷ lệ ly hôn/kết hôn cứ thế được thời đại từng bước đẩy lên cao.

Không phải mọi người không muốn kết hôn mà là cuộc sống của ai cũng chẳng hề dễ dàng.