Tăng trưởng kinh tế tạo nền tảng phát triển đô thị 

Chiều 27/7, Hội đồng thẩm định liên ngành thống nhất 100% công nhận tỉnh Bắc Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I, tạo cơ sở quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo Đề án, phạm vi đánh giá là toàn bộ tỉnh Bắc Ninh sau khi sáp nhập với tỉnh Bắc Giang, có diện tích tự nhiên 4.713,75km² và 99 đơn vị hành chính cấp xã. Đến năm 2025, địa phương có gần 3,99 triệu dân, tỷ lệ đô thị hóa đạt 61,63%, với hệ thống 25 đô thị gồm 3 đô thị loại II (Kinh Bắc, Bắc Giang, Từ Sơn) và 22 đô thị loại III.

Giai đoạn 2021-2025, Bắc Ninh duy trì đà tăng trưởng kinh tế ấn tượng với GRDP bình quân đạt 8,98%/năm, cao hơn mức trung bình của vùng Đồng bằng sông Hồng (8,1%) và cả nước (6,32%). Trong nhóm các địa phương định hướng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tốc độ tăng trưởng của Bắc Ninh chỉ xếp sau Hải Phòng. Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 72,24 triệu đồng.

Việc công nhận Bắc Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I phù hợp với thực tiễn phát triển và định hướng quy hoạch quốc gia. Đây cũng là cơ sở quan trọng để triển khai Kết luận số 52-KL/TW ngày 20/6/2026 của Bộ Chính trị về chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, đồng thời tạo nền tảng để địa phương phát huy vai trò là trung tâm công nghiệp chế tạo công nghệ cao, phát triển các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, chip và trở thành đầu mối logistics, đổi mới sáng tạo của Vùng Thủ đô Hà Nội.

Theo Cổng Thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh, năm 2025 địa phương ghi nhận nhiều kết quả nổi bật về phát triển kinh tế - xã hội. GRDP ước tăng 10,27%, xếp thứ 5 cả nước, vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng về thu hút đầu tư và thu ngân sách, tiếp tục khẳng định vai trò là cực tăng trưởng công nghiệp công nghệ cao với các lĩnh vực điện tử, bán dẫn phát triển mạnh.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ khu vực công nghiệp - xây dựng với mức tăng 11,51%, đóng góp 8,52 điểm phần trăm vào GRDP. Trong khi đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,39%; dịch vụ tăng 7,56%.

Năm 2025, Bắc Ninh cũng đứng thứ 3 cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), chỉ sau TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội. Đáng chú ý, lần đầu tiên các doanh nghiệp trong nước đầu tư vào các khu công nghiệp của tỉnh ghi nhận sự tăng trưởng tích cực cả về số lượng dự án lẫn chất lượng.

Thu ngân sách nhà nước tiếp tục duy trì đà tăng, với nhiều khoản thu từ khu vực ngoài quốc doanh và doanh nghiệp FDI tăng cao. Tổng thu ngân sách trên địa bàn ước đạt 72.497 tỷ đồng, bằng 127,6% dự toán năm.

Vùng đất “địa linh nhân kiệt”

Không chỉ là một trong những cực tăng trưởng kinh tế năng động của cả nước, Bắc Ninh còn là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, giàu truyền thống lịch sử, văn hóa. 

Đây là quê hương phát tích của vương triều Lý - triều đại mở đầu thời kỳ hưng thịnh của nền văn minh Đại Việt. Năm 1009, Lý Công Uẩn - người châu Cổ Pháp (nay thuộc phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh) lên ngôi, trở thành vua Lý Thái Tổ và sáng lập nhà Lý.

Vua Lý Công Uẩn cũng chính là người viết Chiếu dời đô, quyết định dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) ra thành Đại La và đổi tên thành Thăng Long vào năm 1010. Chiếu dời đô được xem là áng thiên cổ hùng văn, thể hiện tầm nhìn về việc xây dựng một kinh đô bền vững, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của đất nước.

Năm 2028 sẽ tròn 1.000 năm ngày mất của Lý Thái Tổ (1028-2028). Đây được xem là dấu mốc quan trọng để Việt Nam đề xuất UNESCO xem xét vinh danh ông là Danh nhân lịch sử, văn hóa thế giới.

Để chuẩn bị cho hồ sơ đề cử, tháng 4 vừa qua, UBND tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Quỹ Văn hiến Việt Nam tổ chức hội nghị triển khai xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO vinh danh Lý Thái Tổ. Theo kế hoạch, hồ sơ sẽ được trình tại Kỳ họp lần thứ 226 của Hội đồng Chấp hành UNESCO. Công tác nghiên cứu, sưu tầm tư liệu và hoàn thiện hồ sơ đã được triển khai từ năm 2026 nhằm bảo đảm đúng lộ trình và các quy định của UNESCO.

Dưới thời Lý, Phật giáo phát triển rực rỡ, nhiều công trình tôn giáo được xây dựng, đặc biệt trên vùng đất Kinh Bắc. Đến nay, Bắc Ninh sở hữu gần 4.000 di tích lịch sử, văn hóa, trong đó có 1.455 di tích đã được xếp hạng các cấp, phản ánh bề dày truyền thống của địa phương.

Một trong những di tích tiêu biểu là Đền Đô (phường Đình Bảng), nơi thờ 8 vị vua triều Lý và ghi dấu chặng đường hơn hai thế kỷ hưng thịnh của vương triều. Theo văn bia trùng tu Đền Đô, vùng đất Đình Bảng xưa có tên Diên Uẩn, sau đổi thành hương Cổ Pháp - quê hương của Lý Công Uẩn, được xem là vùng đất hội tụ linh khí, nơi khởi nguồn của triều đại nhà Lý.

Bên cạnh hệ thống di tích phong phú, Bắc Ninh còn sở hữu nhiều di sản có giá trị quốc tế. Đáng chú ý, chùa Bổ Đà và chùa Vĩnh Nghiêm là hai điểm thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc vừa được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa thế giới, tiếp tục khẳng định vị thế của vùng đất Kinh Bắc trong kho tàng di sản văn hóa Việt Nam và thế giới.

Những giá trị được bồi đắp qua hàng nghìn năm đã tạo nên nền tảng riêng có, góp phần định hình bản sắc của địa phương trong quá trình phát triển, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.