Tái khởi động tuyến đường sắt huyết mạch sau nhiều năm 'đắp chiếu', chọn nhà thầu Trung Quốc cho phần mở rộng trị giá 140.000 tỷ đồng
Tuyến đường sắt được kỳ vọng cắt giảm chi phí vận tải, tăng kết nối khu vực và đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển hạ tầng của Kenya, đặc biệt khi mở rộng tới biên giới Uganda.
Kenya đã khởi động lại việc xây dựng tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn (SGR) trị giá hàng tỷ USD, vốn bị đình trệ hơn 6 năm qua, sau khi tái cơ cấu các khoản vay với Trung Quốc và chuyển sang hình thức tài trợ linh hoạt hơn thay cho nợ công truyền thống.
Theo giới chức Kenya, công ty China Communications Construction Company (CCCC) và công ty con China Road and Bridge Corporation (CRBC) sẽ đảm nhận xây dựng 2 đoạn còn lại của tuyến đường sắt với tổng chi phí ước tính 5,4 tỷ USD (khoảng 142.248 tỷ đồng).
Đầu tháng này, Tổng thống William Ruto đã khởi công đoạn Naivasha – Kisumu dài 264km từ Narok đến Kisumu (Tây Nam Kenya), nơi ông sẽ cùng Tổng thống Uganda Yoweri Museveni khởi công tuyến dài 107km nối tới Malaba, khu vực biên giới với Uganda.
Tuyến hạ tầng hiện đại này sẽ thay thế “Lunatic Express” – tuyến đường sắt khổ hẹp do Anh xây dựng và vận hành từ năm 1901.
Ông William Ruto gọi dự án là công trình “có ý nghĩa quan trọng nhất” của Kenya, cho rằng nó sẽ giúp giảm mạnh chi phí vận tải trong bối cảnh nước này đang quản lý nợ một cách thận trọng.
Các doanh nghiệp Trung Quốc đặt mục tiêu hoàn thành dự án vào tháng 6 năm sau, ngay trước thềm cuộc bầu cử Tổng thống tại Kenya.
Để tạo dư địa tài khóa, Kenya đã tái đàm phán thành công các khoản vay SGR với Trung Quốc trong năm ngoái, chuyển nợ từ USD sang nhân dân tệ và kéo dài thời hạn trả nợ cuối cùng đến năm 2040.
“Dự án này sẽ được triển khai theo hướng tối ưu hiệu quả, tập trung vào vận tải hàng hóa, triển khai theo từng giai đoạn và dựa trên nhu cầu, đồng thời tận dụng các cơ chế tài chính sáng tạo”, ông William Ruto cho biết.
Giai đoạn đầu dài 600km, nối từ cảng Mombasa trên Ấn Độ Dương tới thủ đô Nairobi và kéo dài đến Naivasha ở Thung lũng Rift, trước đó được tài trợ chủ yếu bằng các khoản vay từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc.
Trong giai đoạn 2014 – 2015, Kenya đã vay khoảng 5 tỷ USD thông qua ba khoản vay để xây dựng tuyến đường sắt. Tuy nhiên, dự án bị đình trệ khi ngân hàng này dừng tài trợ cho phần kéo dài tới biên giới Uganda do lo ngại về hiệu quả thương mại.
Ngày 19/3, Chủ tịch CCCC Song Hailiang gọi cơ chế tài trợ mới là “kết quả cụ thể” từ chuyến thăm cấp Nhà nước của ông William Ruto tới Trung Quốc vào tháng 4 năm ngoái.
Ông cũng mô tả phần mở rộng tuyến đường sắt là một dự án trọng điểm trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường, nhấn mạnh khả năng tạo việc làm, đào tạo nhân lực và đảm bảo tiến độ cung ứng thiết bị.
Để tài trợ cho đoạn từ Naivasha tới Malaba, Kenya đang áp dụng mô hình chứng khoán hóa nguồn thu, tận dụng tới 90% khoản thu từ thuế phát triển đường sắt để huy động vốn ban đầu.
Cách tiếp cận này cho phép Kenya vay vốn dựa trên nguồn thu thuế trong tương lai. Dự án cũng sẽ thu hút vốn cổ phần từ các nhà thầu Trung Quốc và nguồn vốn từ Quỹ Hạ tầng Quốc gia mới thành lập.
