Nguồn cung khan hiếm đẩy giá sầu riêng tăng cao kỷ lục

Thị trường xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sau Tết Nguyên đán 2026 đang bước vào giai đoạn sôi động hiếm thấy khi gần như không có đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Trong bối cảnh các quốc gia xuất khẩu lớn như Thái Lan và Malaysia đều rơi vào tình trạng trống hàng, sầu riêng Việt Nam trở thành nguồn cung chủ lực, qua đó thiết lập mặt bằng giá cao chưa từng có. Ông Hà Nguyễn Anh Thanh, Giám đốc Công ty R10Travel, cho rằng giá sầu riêng tăng mạnh xuất phát từ hai yếu tố chính là nguồn cung khan hiếm và các vấn đề liên quan đến thuế quan. Theo ông Thanh, trong bối cảnh pháp lý mới, người bán buộc phải tính toán và công khai các khoản thuế trong giá thành – yếu tố trước đây thường chưa được quan tâm đầy đủ – nhằm bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ quy định.

Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, các vựa sầu riêng đồng loạt khai xuân từ mùng 6 Tết, kéo theo lượng đơn hàng xuất khẩu tăng nhanh. Sầu riêng giống Monthong loại A hiện được thương lái thu mua với giá từ 147.000 đến 155.000 đồng một kg, cao hơn gấp đôi so với mức 40.000 đến 70.000 đồng của cùng kỳ năm trước. Đối với loại B, giá dao động trong khoảng 126.000 đến 127.000 đồng một kg. Với giống Ri 6, thương lái thu mua loại A từ 80.000 đến 90.000 đồng và loại B khoảng 65.000 đến 70.000 đồng một kg. Riêng tại tỉnh Đồng Tháp, giá thu mua tại vựa đối với Monthong loại A đạt 145.000 đến 150.000 đồng một kg, loại B từ 125.000 đến 130.000 đồng một kg. Giá mua trực tiếp tại vườn cho Monthong loại A phổ biến ở mức 130.000 đến 135.000 đồng, trong khi Ri 6 loại A dao động từ 70.000 đến 75.000 đồng một kg.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định nhu cầu từ thị trường Trung Quốc thường tăng mạnh vào dịp rằm tháng Giêng và các lễ hội đầu năm. Trong khi đó, sản lượng sầu riêng trong nước hiện đang ở giai đoạn nghịch vụ, khiến lượng cung ra thị trường không nhiều. Ông Nguyên cũng lưu ý rằng dù các vấn đề kỹ thuật liên quan đến dư lượng cadimi hay chất vàng ô đã được khắc phục, song mức giá cao hiện tại chỉ mang tính thời điểm. Theo dự báo, từ khoảng tháng 3, khi sầu riêng bước vào chính vụ với sản lượng tăng mạnh, giá bán sẽ điều chỉnh giảm theo đúng quy luật cung – cầu của thị trường nông sản.

Ông Nguyên Văn Thành, một thương lái thu mua tại khu vực Đồng Tháp, cho biết nguồn cung trái vụ năm nay giảm từ 30% đến 40%, khiến việc gom hàng phục vụ xuất khẩu gặp nhiều khó khăn. Dù mục tiêu đặt ra là thu mua 40 tấn sầu riêng để giao cho đối tác, song trong hai ngày đầu ra quân, lượng hàng thu mua được mới đạt khoảng 20 tấn. Theo ông Thành, nguyên nhân chính là nhu cầu nhập khẩu tăng vọt ngay sau kỳ nghỉ Tết, trong khi lượng hàng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu trên thị trường lại hạn chế, vô hình trung đẩy cuộc cạnh tranh thu mua giữa các kho hàng trở nên gay gắt ngay từ đầu năm.

Ở góc độ sản xuất, ông Dương Văn Đây, nông dân canh tác 2,7 ha sầu riêng tại xã Ngũ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp, cho biết mưa nhiều kéo dài trong năm qua đã khiến bộ rễ cây suy yếu. Vì vậy, gia đình ông cùng nhiều nhà vườn khác quyết định không xử lý ra hoa nghịch vụ mà để cây ra trái tự nhiên, nhằm bảo đảm sức sinh trưởng lâu dài thay vì chạy theo lợi nhuận trước mắt. Ông Đây cho hay vườn sầu riêng của gia đình dự kiến hơn hai tháng nữa mới đến kỳ thu hoạch, qua đó có thể tận dụng lợi thế về thời điểm cung ứng khi sớm hơn khu vực Đông Nam Bộ khoảng 15 đến 20 ngày. Sự chênh lệch thời vụ này được xem là “khoảng đệm” quan trọng giúp nông dân miền Tây tránh áp lực dội chợ khi các vùng trồng khác đồng loạt vào chính vụ.

Chuẩn hóa quy trình nâng cao giá trị thương phẩm bền vững

Để duy trì vị thế và nâng cao giá trị cho ngành hàng tỷ USD, việc minh bạch hóa nguồn gốc và kiểm soát chất lượng đang trở thành yêu cầu mang tính sống còn. Năm 2026 được xem là bước ngoặt khi việc áp dụng căn cước điện tử thông qua mã QR truy xuất nguồn gốc cho từng quả sầu riêng bắt đầu đi vào chiều sâu. Một doanh nghiệp xuất khẩu nông sản tại tỉnh Vĩnh Long cho biết, những lô hàng đạt tiêu chuẩn GlobalGAP hoặc sở hữu mã vùng trồng uy tín hiện được các kho đóng gói săn đón như hàng “VIP”. Theo doanh nghiệp này, minh bạch thông tin nguồn gốc không chỉ nâng tầm giá trị thương phẩm mà còn giúp giá bán thiết lập mặt bằng mới, khẳng định uy tín sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh thị trường truyền thống Trung Quốc, các đối tác từ Nhật Bản, Canada và Mỹ cũng đang gia tăng đơn hàng sầu riêng Việt Nam, song đi kèm là những yêu cầu kỹ thuật đặc biệt khắt khe. Các thị trường này đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối về mã số vùng trồng cũng như kiểm soát nghiêm ngặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế không chỉ mở rộng dư địa thị trường mà còn là điều kiện tiên quyết để sầu riêng Việt Nam tránh các rào cản kỹ thuật mới, nhất là quy định của Trung Quốc yêu cầu nông sản nhập khẩu phải có thư xác nhận của cơ quan có thẩm quyền và đăng ký doanh nghiệp theo đúng quy định.

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng năm 2025 đạt 3,86 tỷ USD, chiếm hơn 45% tổng giá trị toàn ngành rau quả. Để hướng tới mục tiêu xuất khẩu từ 4 đến 4,5 tỷ USD trong năm 2026, ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh tái cấu trúc theo hướng liên kết chuỗi và chuẩn hóa vùng nguyên liệu, nhằm đưa sầu riêng thực sự trở thành “vua trái cây” của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các chuyên gia khuyến cáo, thay vì chạy theo số lượng, nông dân cần tập trung vào kỹ thuật canh tác bền vững để kiểm soát tốt tình trạng sượng trái – hệ lụy thường gặp trong điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt.

Tính đến cuối năm 2025, diện tích sầu riêng cả nước đã vượt mốc 150.000 ha, gấp đôi so với quy hoạch ban đầu. Riêng tỉnh Đồng Tháp có khoảng 35.500 ha sầu riêng, trong đó gần 19.000 ha đang cho trái thương phẩm. Toàn tỉnh đã được cấp 350 mã số vùng trồng xuất khẩu sang Trung Quốc với diện tích 15.000 ha, cùng 111 mã số cơ sở đóng gói đạt chuẩn. Đây là nền tảng quan trọng giúp sầu riêng địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn nhằm ngăn chặn gian lận mã số và các vi phạm kỹ thuật.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục rà soát và quản lý nghiêm các mã số vùng trồng đã cấp, đồng thời tăng cường hướng dẫn nông dân sản xuất theo quy trình an toàn, hạn chế sử dụng vật tư nông nghiệp không đúng quy định. Song song đó, việc kết nối nông dân với hợp tác xã và doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh nhằm ổn định đầu ra cho sản phẩm. Giải quyết hài hòa bài toán cung – cầu, kết hợp nâng cao giá trị gia tăng, được xem là chìa khóa để sầu riêng duy trì đà tăng trưởng, hạn chế biến động bất lợi và tiến tới những mốc xuất khẩu kỷ lục mới trong tương lai.