Sân bay quốc tế hơn 100 năm của Việt Nam mang tên một ngôi làng, từng đón 45.000 phi cơ lên xuống mỗi tháng
Đó chính là Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất (còn gọi là Tân Sơn Nhứt) - sân bay gắn liền với nhiều dấu mốc lịch sử và quá trình phát triển của Sài Gòn.
Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất (còn gọi là Tân Sơn Nhứt) là một trong những sân bay lâu đời và quan trọng nhất Việt Nam. Từ một sân bay quân sự với đường băng đất ở phía Bắc Sài Gòn hơn một thế kỷ trước, nơi đây đã phát triển thành cửa ngõ hàng không lớn, nhộn nhịp bậc nhất cả nước, chứng kiến nhiều dấu mốc lịch sử và quá trình đô thị hóa của Sài Gòn - TP. Hồ Chí Minh.
Phi trường nổi tiếng nhất nhì Việt Nam
Theo thông tin từ Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh, dẫn lại cuốn Chế độ thực dân Pháp trên đất Nam Kỳ, Tân Sơn Nhứt vốn là tên một ngôi làng, có từ thời Nguyễn Hữu Cảnh vào khai phá. Trước năm 1919, làng thuộc phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định, tiếp giáp các thôn Tân Sơn Nhì, Hạnh Thông Tây và Phú Nhuận.
Đến năm 1920, khi thành lập Phi đội Nam Kỳ, chính quyền thực dân Pháp lấy phần lớn diện tích làng Tân Sơn Nhứt để xây dựng sân bay. Tên ngôi làng sau đó được đặt cho phi trường. Phần đất còn lại quá nhỏ để duy trì một đơn vị hành chính riêng nên được sáp nhập với làng Chí Hòa, hình thành làng Tân Sơn Hòa.
Ban đầu, sân bay chỉ có một đường băng đất, xung quanh trồng cỏ và chủ yếu phục vụ mục đích quân sự. Đến năm 1921, tuyến bay thẳng Hà Nội - Sài Gòn đầu tiên được khai trương, với thời gian di chuyển khoảng 8 giờ 30 phút mỗi lượt.
Năm 1930, chính quyền Sài Gòn tính đến phương án mở rộng sân bay để phục vụ hàng không dân dụng. Một trong những thử thách là giá đất khu vực xung quanh tăng cao. Vì thế, việc đền bù mặt bằng gặp khó khăn. Một phương án xây dựng sân bay mới tại Cát Lái, thuộc Thủ Đức được xem xét nhưng phải hủy bỏ do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới. Nhà chức trách tiếp tục kế hoạch mở rộng Tân Sơn Nhất.
Cuối năm 1933, sân bay đón chuyến bay quốc tế đầu tiên của hãng Air France trên hành trình Paris - Sài Gòn. Chuyến bay thời điểm đó mất 50 giờ (hồi đó chưa thể bay ban đêm được) mất vừa đúng một tuần lễ mới đến Sài Gòn vào ngày 28/121933.
Năm 1937, chính quyền Pháp thành lập Sở Hàng không dân dụng Đông Dương để quản lý hoạt động khai thác hàng không dân sự.
Trong giai đoạn Mỹ hiện diện tại Việt Nam, sân bay tiếp tục được mở rộng với đường băng bê tông dài hơn 3.000m, thay thế đường băng đất trước đó. Tân Sơn Nhất vừa phục vụ các chuyến bay thương mại, vừa là căn cứ của không quân Mỹ và chính quyền Sài Gòn.
Theo một chuyên gia trong ngành hàng không, trước năm 1975, Tân Sơn Nhất từng có mật độ chuyến bay cao nhất Đông Nam Á. Thống kê trên báo Sài Gòn năm 1967 cho biết sân bay có khoảng 45.000 lượt máy bay lên xuống mỗi tháng, tương đương trung bình một chuyến mỗi phút. Vào giờ cao điểm, tần suất có thể tăng lên một chuyến sau mỗi 30 giây.
Thời kỳ này, 16 hãng hàng không nước ngoài khai thác các đường bay quốc tế tại Tân Sơn Nhất, trong đó có những cái tên như Cathay, Pan Am, Air France... Trong khi đó, Air Vietnam là hãng hàng không duy nhất khai thác các chuyến bay nội địa.
Theo một số sử liệu, trước năm 1975, Tân Sơn Nhất từng là sân bay có mật độ chuyến bay cao nhất Đông Nam Á. Khi đó, quỹ đất quy hoạch phát triển sân bay lên tới khoảng 3.600ha, gấp 3 lần diện tích sân bay Changi (Singapore).
Sau năm 1975, một phần lớn diện tích này được tách ra, bàn giao cho các địa phương trong quá trình đô thị hóa. Nhiều khu vực dọc các tuyến đường Trường Chinh, Phổ Quang, Nguyễn Kiệm, Nguyễn Oanh và Quang Trung, trước đây nằm trong ranh giới sân bay.
Hiện Tân Sơn Nhất còn khoảng 1.500ha, trong đó 850ha phục vụ hàng không dân dụng, phần còn lại do Bộ Quốc phòng quản lý. Trong quỹ đất quốc phòng có khoảng 160ha dành cho sân golf và các dịch vụ liên quan. Cuối năm 2015, Bộ Quốc phòng từng thông tin sẵn sàng bàn giao 20ha đất để mở rộng sân bay, song việc chuyển giao đến nay vẫn chưa hoàn tất.
Những chuyện chưa kể về Tân Sơn Nhất
Những ngày đầu sau 30/4/1975, sân bay Tân Sơn Nhất liên tiếp ghi dấu những chuyến bay đặc biệt, mở đầu cho giai đoạn hoạt động dưới sự quản lý của ngành hàng không Việt Nam.
Theo đó, ngày 1/5/1975, trực thăng Mi-6 do phi công Lê Đình Ký, thuộc Trung đoàn Không quân 916, điều khiển đã hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất. Đây là chiếc máy bay đầu tiên mang phù hiệu Không quân Nhân dân Việt Nam đáp xuống sân bay này, đánh dấu một cột mốc đáng chú ý sau ngày đất nước thống nhất.
Tiếp đó, ngày 3/5/1975, máy bay vận tải IL-14 của Lữ đoàn 919 đưa đoàn cán bộ cùng trang thiết bị kỹ thuật đến Tân Sơn Nhất, phục vụ công tác bảo đảm kỹ thuật cho hoạt động khai thác các chuyến bay thường lệ.
Theo VietnamPlus, ngày 15/5/1975, máy bay IL-18 của Lữ đoàn 919 đưa Chủ tịch Tôn Đức Thắng cùng nhiều lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước vào Sài Gòn tham dự lễ mừng chiến thắng.
Cùng ngày, lực lượng tiếp quản khôi phục 4 máy bay vận tải dân dụng vừa tiếp nhận và nhanh chóng đưa vào khai thác. Các đường bay Sài Gòn - Hà Nội và Sài Gòn - các địa phương miền Nam cũng được nối lại, với tần suất 5-6 chuyến mỗi ngày.
Từ năm 1975 đến nay, người ta quen gọi là Tân Sơn Nhất, thay cho tên gọi Tân Sơn Nhứt.
Sở hữu nhà ga nội địa lớn nhất cả nước
Sân bay Tân Sơn Nhất hiện có diện tích khoảng 1.500ha, được đầu tư cơ sở hạ tầng hiện đại bậc nhất cả nước.
Tháng 4/2025, nhà ga T3 được khánh thành sau hơn 2 năm thi công, với tổng vốn đầu tư gần 11.000 tỷ đồng do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư. Đây là nhà ga nội địa lớn nhất cả nước, công suất 20 triệu lượt khách mỗi năm, nâng tổng năng lực phục vụ của sân bay lên khoảng 50 triệu lượt khách.
Hiện Tân Sơn Nhất có 3 nhà ga. T1 và T2 nằm liền kề trên đường Trường Sơn, trong khi T3 cách hai nhà ga này khoảng 1km và phục vụ các chuyến bay nội địa.
Nhà ga T1 có diện tích gần 41.000m², công suất thiết kế 15 triệu lượt khách mỗi năm. Trước khi T3 hoạt động, lượng khách thường xuyên vượt khả năng phục vụ, đặc biệt vào dịp lễ, Tết.
Theo ACV, nhiều hạng mục tại T1 đã xuống cấp sau thời gian dài khai thác. Do đó, đơn vị đang nghiên cứu phương án cải tạo, nâng cấp hoặc xây mới nhà ga sau khi điều chỉnh quy hoạch sân bay giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
ACV cũng nghiên cứu xây dựng hệ thống đường ngầm kết nối sảnh hành khách với nhà xe TCP và nhà ga T3, nhằm tăng khả năng liên thông, giảm ùn tắc và thuận tiện cho việc di chuyển.
Năm 2025, Tân Sơn Nhất phục vụ hơn 42,4 triệu lượt khách, tăng trên 6% so với năm trước. Dịp Tết Nguyên đán 2026, lượng khách tiếp tục lập mức cao mới. Riêng ngày mùng 4 Tết, sân bay khai thác khoảng 1.037 chuyến bay, phục vụ gần 170.000 lượt hành khách, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, gần 100.000 hành khách đến TP. Hồ Chí Minh, chủ yếu từ các đường bay nội địa. Sản lượng này vượt dự báo cao nhất 165.000 lượt khách/ngày và được ghi nhận là mức cao nhất tại sân bay trong hơn một thập kỷ.
Từ một sân bay quân sự với đường băng đất đơn sơ, Tân Sơn Nhất đã phát triển thành đầu mối hàng không lớn giữa lòng TP. Hồ Chí Minh, giữ vai trò cửa ngõ giao thông quan trọng của khu vực phía Nam.







